بررسی تاثیر تغییرات جدید آئین‌نامه اکران به نارضایتی های اخیر سینما گران

در جریان نقد و انتقاداتی که به اکران فیلم‌ها در سال‌های ۹۵ و ۹۶ وارد شده است، خبر‌هایی مبنی بر بررسی مجدد این آئین نامه در سال ۹۷ و ۹۸ به گوش می‌رسید. در همین راستا ۴ اسفند ماه سال جاری نظام‌نامه جدید اکران ابلاغ شد که در بند‌هایی از آن تغییرات ملموسی قابل مشاهده است.

کد خبر: ۱۳۶۹۲۸

تاریخ: ۱۳ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۸

نظام‌نامه جدید اکران سال‌های ۹۷ و ۹۸ که در سه ماه گذشته در جلسات پیاپی با حضور کارشناسان و استفاده از نظرات فعالان حوزه‌های پخش، تولید و توزیع آماده شده بود، با اتمام بررسی تغییرات لازم طی نامه‌ای توسط محمدمهدی حیدریان، رئیس سازمان امور سینمایی و سمعی و بصری ابلاغ شد. به گفته روابط عمومی سازمان امور سینمایی و سمعی، بصری این آیین‌نامه در جلساتی با حضور ریاست سازمان سینمایی نهایی شده است که به زودی از سوی معاونت نظارت و ارزشیابی همسو با سیاست‌های شفاف‌سازی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر خواهد شد. نکته قابل توجه در این امر ویژگی‌هایی است که مشخصا همسو با ایرادات وارده بر نظام‌نامه سال ۹۵ و ۹۶ عنوان شده است. این موارد عبارتند از: «افزایش سرگروه‌ها از پنج به هفت سرگروه به منظور ایجاد امکان اکران تعداد بیشتری فیلم و پیشگیری از انباشتگی نمایش فیلم‌ها در مقاطعی از سال خصوصا ماه‌های آخر سال، حفظ سقف اکران دو فیلم همزمان از یک دفتر، علی‌رغم افزایش تعداد گروه‌های نمایش به منظور ایجاد امکان اکران فیلم از دفاتر مختلف، تشکیل شورای عالی اکران جهت رسیدگی به عملکرد کارگروه اکران و نظارت بر اکران عادلانه و ایجاد تنوع در نمایش فیلم‌ها، با حضور معاون نظارت و ارزشیابی سازمان امورسینمایی و سمعی و بصری، الزام به ثبت قرارداد حال، آینده و به زودی فیلم‌ها جهت برنامه‌ریزی دقیق و داشتن فرصت کافی برای تبلیغات و معرفی فیلم‌ها، تشکیل کمیته انضباطی نمایش به منظور نظارت دقیق بر عملکرد دفاتر پخش فیلم و سینما‌ها جهت پیشگیری از تخلفات احتمالی، مسئولیت‌پذیری بیشتر معاونت نظارت و ارزشیابی در حوزه نمایش و نظارت بر اکران عادلانه فیلم‌ها و تسری یافتن نظام‌نامه اکران به ظرفیت نمایش شهرستان‌ها و تقسیم سالن بین فیلم‌ها» با وجود انبوه تولیدات سینمایی به نسبت ظرفیت اکران فیلم‌ها در سینما‌های کشور باید دید تغییر بند‌هایی در آئین‌نامه اکران تا چه اندازه تاثیرگذار خواهد بود. در همین راستا با دو نفر از تهیه‌کنندگان سینما گفت‌و‌گو کردیم.
تمام فیلم‌ها به اندازه ظرفیتشان فروختند
علی سرتیپی رئیس کانون پخش کنندگان سینما درباره آئین‌نامه جدید توضیح می‌دهد: «برخلاف متن آئین نامه سال ۹۷ و ۹۸ که در رسانه‌ها منتشر شده است تا امروز ۶ سینمای سرگروه از جمله «ماندانا»، «آزادی»، «پردیس زندگی»، «استقلال»، «پردیس کوروش» و «اریکه ایرانیان» داشتیم که تنها یک سرگروه در سال جدید اضافه خواهد شد. این سرگروه جدید پردیس سینمایی «چارسو» است.»
سرتیپی در ادامه توضیح می‌دهد: «پردیس‌های جدید از جمله «شهرک» و «سام» جزو سرگروه‌ها نیستند. ضمن اینکه پردیس سینمایی «سام» واقع در شرق تهران هنوز افتتاح نشده است و احتمالا تا سال آینده به مجموعه‌های سینمایی اضافه می‌شود.»
مدیر موسسه فیلمیران در مورد بندی دیگری آئین‌نامه بیشتر توضیح می‌دهد: «به نظر می‌رسد با کاهش مدت زمان اکران به مدت یک هفته، تعداد فیلم‌های بیشتری می‌توانند اکران شود. البته در توضیحات بعدی درباره فیلم‌هایی که کف فروششان را از دست نداده‌اند، توضیح بیشتری ارائه می‌شود.»
سرتیپی درباره انتقاد برخی از تهیه‌کنندگان درباره مدت زمان و فصل اکران فیلم‌هایشان می‌گوید: «به شخصه با این سبک از انتقادات مخالف هستم، چراکه تمام فیلم‌ها به اندازه ظرفیتشان فروش داشتند. در واقع هر فیلم به حق خودش رسیده است و عملا جای اعتراض وجود ندارد.»
دولت باید جلو فعالیت هیولا‌های سینما را بگیرد
مهرداد فرید رئیس مجموعه اصناف چهارگانه تهیه کنندگی سینمای ایران درباره وضعیت اکران با توجه به تغییرات ایجاد شده در آئین‌نامه جدید توضیح می‌دهد: «معتقدم این دست از تغییرات تاثیر چندانی در وضعیت اکران ندارد و در بر روی همان پاشنه خواهد چرخید. شاید تعداد فیلم‌هایی که باید در سال جدید اکران شوند، با توجه به اضافه شدن یک سرگروه افزایش پیدا می‌کنند، اما در سایر موارد قواعد بازی تغییری نکرده است و باید با همان مشکلات سابق دست و پنجه نرم کنیم.»
این تهیه‌کننده و کارگردان سینما درباره مشکل اساسی اکران فیلم‌ها که همواره با انتقاد صاحبان فیلم همراه بوده است، می‌گوید: «مشکل بنیادی و قطعی که در حال حاضر گریبان سینمای ایران را گرفته است، تعدادی از شرکت‌های سینمایی هستند که به قدری فربه و چاق شده‌اند که جای نفس کشیدن برای شرکت‌های کوچک‌تر و اشخاص حقیقی سینما را کاملا اشغال کرده‌اند. معتقدم در این شرایط دولت باید شرکت‌هایی که پخش، تولید و سالن‌دار هستند را وارد کند که فقط در یک عرصه فعالیت کنند. به عنوان مثال اگر یک شرکتی سالن دار است حق تولید فیلم را نداشته باشد. در واقع قوانینی تصویب شود که اجازه هیولا شدن بعضی از شرکت‌ها را سلب کند و به شرکت‌ها مستقل حق حیات داده شود که بتوانند فیلم‌های خلاقشان را با آسودگی خاطر نمایش دهند.» فرید ادامه می‌دهد: «مسئله اصلی وجود شرکت‌هایی هستند که تعداد زیادی از سالن‌ها را خریده یا اجاره کردند. از سویی دیگر با ساخت نزدیک ۲۰ فیلم مشارکت کردند و توزیع کننده هم هستند. قاعدتا این شرکت‌ها بخش عمده فضای اکران را در اختیار فیلم‌های خودشان قرار می‌دهند و تازه‌نفس‌های این حوزه که سهم کم‌تری دارند، اجازه نفس کشیدن نخواهند داشت. سینمای آمریکا نزدیک به ۵۰ ساله پیش این تجربه را داشته است که قوانین را تغییر دادند تا چند شرکت اصلی اجازه فعالیت سایرین را نگیرند. در ایران این اتفاق با همکاری دولت و مجلس شورای اسلامی تحقق پذیر است. باید اشخاص حقیقی و حقوقی را موظف کنیم که در یک عرصه مشخص تهیه، توزیع و نمایش فعالیت
کنند.
چراکه شرکت‌هایی که در هر سه عرصه فعالیت می‌کنند وقتی در صنف تهیه‌کنندگان فعالیت دارند، قوانین و ضوابط را به نفع سالن‌داران تنظیم می‌کنند و زمانی که در صنف سالن‌دارن فعالیت دارند، قوانین را به نفع سالن‌دارن تنظیم می‌کنند و در نهایت با اوضاع آشفته‌ای حال حاضر مواجه می‌شویم.» تهیه‌کننده فیلم «دعوتنامه» همچنین بیان می‌کند: «در حال حاضر شاهد حضور فیلم‌هایی در بدنه سینمای ایران هستیم که حتی در جشنواره فیلم فجر حاضر نمی‌شوند، ولی بزنگاه‌های اکران را تصاحب می‌کنند. در حالی که فیلم‌هایی که با خلاقیت بیشتر در شرکت‌های کوچک تولید شده‌اند در قدم اول اکران نابود می‌شوند. توجه داشته باشید که قرار نیست دولت با ورود به این عرصه شرکت‌های بزرگ را نابود کند بلکه صرفا باید از هیولا شدن آن‌ها جلوگیری کند.»