در گفت و گو با قائم مقام علوم پزشکی شیراز مطرح شد؛

کوچک شدن سیستم؛ راهکار رفع چالش‌های بخش درمان

شیراز سال‌هاست به عنوان یکی از قطب‌های درمان ایران و در مواردی منطقه نام خود را ثبت و جایگاهش را تثبیت کرده است؛ اگرچه در سال‌های اخیر و خصوصا بعد از اجرای طرح‌های پزشک خانواده و نظام سلامت، چالش‌ها بیشتر و عمیق‌تر و تاثیرگذارتر شد.

کد خبر: ۲۱۷۴۱۳

تاریخ: ۰۶ آذر ۱۳۹۷ - ۱۴:۰۵

شاید بزرگترین چالش موجود در بخش درمان، که نه تنها شیراز بلکه سراسر کشور را فراگرفته، نبود توازن بین منابع و هزینه‌ها است؛ هزینه‌هایی که بعد از اجرایی شدن طرح نظام سلامت و بار شدن بیش از 90 درصد هزینه‌های درمان بر دوش دولت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را دچار دشواری‌های بسیاری کرده است.

کمبود شدید منابع مالی و عقب ماندن بیمه‌ها از پرداخت هزینه‌های درمان و معوق شدن کارانه‌ی پرسنل بخش درمان، بخشی از مشکل محسوب می‌شود؛ مشکلی که در سیستم مدیریتی پزشک محور وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، هر روز بزرگتر و پیچیده‌تر شد.

سیستم درمان در سراسر جهان با چالش مواجه است

قائم مقام دانشگاه علوم پزشکی شیراز، سه شنبه ششم آذر، در جمع دبیران و سردبیران رسانه‌های استان فارس، به چالش‌های سیستم درمان پرداخت و به برخی پرسش‌های مطرح در این جلسه هم‌اندیشی پاسخ داد.

دکتر منصور کشفی، با قبول مواجهه سیستم بهداشت و درمان با چالش‌های جدی، گفت: نظام بهداشت و درمان نه تنها در ایران بلکه در جهان، حتی در کشورهای توسعه یافته، همواره با چالش روبرو بوده است.

او با تاکید براینکه ایران اسلامی را باید متناسب با شرایط ویژه‌ی آن دید و ارزیابی کرد، گفت: یکی از مسائل چالش برانگیز در سیستم درمان، کمبود منابع مالی است؛ همین موضوع که در تمام سیستم دولتی وجود دارد، باعث شد برنامه ریزان در برنامه چهارم توسعه بر لزوم کوچک شدن بدنه دولت تاکید کند؛ اگرچه این موضوع محقق نشد.

کشفی گفت: براساس استانداردها حداکثر باید هفتاد درصد از کل منابع مالی صرف پرسنل شود حال آنکه امروز و در دانشگاه علوم پزشکی شیراز این عدد به حدود نود و هفت درصد می‌رسد؛ لذا برای کاهش هزینه‌ها باید به دنبال کوچک کردن بدنه سیستم بود.

کسری بودجه میلیاردی دانشگاه علوم پزشکی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بعد از آموزش و پرورش در استان فارس که حدود 70 هزار نفر نیروی انسانی در اختیار دارد- که البته بخش اعظمی از آن نیروی اداری است نه آموزشی و پرورشی- دانشگاه علوم پزشکی شیراز یعنی سیستم بهداشت و درمان در فارس، بیشترین تعداد نیروی انسانی را در اختیار دارد.

بر این اساس سالانه میلیاردها تومان کسری بودجه در سیستم تراز مالی دانشگاه علوم پزشکی مشاهده می شود، موضوعی که امروز بزرگترین چالش مدیریتی پیش روی مسئولان و تصمیم سازان حوزه بهداشت و درمان فارس است.

کشفی در این خصوص با تایید وجود کسری بودجه قابل توجه در دانشگاه علوم پزشکی شیراز، گفت: خوشبختانه برنامه ریزی و تلاش های انجام شده طی یکسال گذشته، ثمر بخش بوده و در 6 ماه اول امسال به نسبت 6 ماه اول سال گذشته شاهد کاهش 140 میلیارد تومانی هزینه‌ها بوده‌ایم؛ این هزینه‌ها مدیریت شده است.

مراکز آموزشی علوم پزشکی شیراز تجمیع می شود

او با تاکید براینکه کاهش هزینه‌ها نشان داده که می توان با مدیریت صحیح چالش‌های مالی را به حداقل ممکن کاهش داد، گفت: یکی از مباحث مهم مد نظر، تجمع مراکز آموزشی و پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی است؛ هم اینکه طرح آماده، نقشه طراحی و برای تامین منابع نیز چاره اندیشی شده است.

کشفی گفت: ما می توانیم بدون تحمیل هزینه به دولت و با استفاده بهینه از اموال و انجام تهاتر با شرکت های معتبر دارای توان فنی تخصصی و اجرایی مناسب، در یک پروسه زمانی مشخص، پردیس دانشگاهی علوم پزشکی شیراز را احداث کنیم.

او البته اعتقاد دارد اقدامات در بخش بهداشت، طی یکسال گذشته به سمت مطلوبیت بیشتر سوق داشته و شاهد بازرسی ها و نظارت دقیق تر و تاثیرگذارتر در این بخش بوده ایم، اگرچه در این بخش، سراسر کشور اقدامات مطلوبیت خوبی دارد.

یکی از مسائل مبتلا به بخش درمان در شیراز و استان فارس که بعد از اجرای طرح نظام سلامت تشدید شد، هجوم بیماران به بخش دولتی سوبسید دهنده بود!! امروز شمار زیادی از بیماران به دلیل هزینه های اندک درمان در بخش دولتی، تمایلی به دریافت خدمت از بخش خصوصی ندارند و همین موجب تراکم بیماران در مراکز دولتی شیراز و فارس شده است.

تحمیل 95 درصد هزینه درمان به دولت

کشفی نیز با قبول وجود این مشکل، گفت: در استانداردهای نظام سلامت، میزان سهم پرداخت هزینه ها هفتاد به سی است، یعنی حداکثر هفتاد درصد هزینه توسط سیستم دولتی پرداخت می شود، حال آنکه بعد از اجرای طرح سلامت، بیش از 95 درصد هزینه درمان به دولت تحمیل شد.

او ادامه داد: این امر اصلی ترین دلیل بروز شکاف بین بخش دولتی و خصوصی در تعداد مراجعان و خدمات گیرندگان بود و فشار مضاعفی را به دولت و سیستم بهداشت و درمان وارد کرد؛ حال آنکه اگر سیستم ارجاع به خوبی و به درستی اجرا شده بود، این مشکل بروز نمی کرد.

کشفی با بیان اینکه همین معضل در بخش دارو هم وجود دارد، گفت: البته در زمان تصویب و اجرای طرح سلامت، قرار بود سهمی از یارانه های نقدی به بهداشت و درمان تعلق گرفته و هزینه ها تامین شود، اما افزایش تعداد مراجعان و محقق نشدن بحث تامین منابع، طرح را دچار مشکل کرد.

بیمارستان‌های دولتی با سطح اشغال تخت بالا اما زیان‌ده

او گفت: در دنیا وقتی سطح اشغال تخت بیمارستانی به 35 تا 40 درصد می رسد، سود دهی محقق خواهد شد، حال آنکه امروز در بعضی بیمارستان های دولتی تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شیراز علی رغم اینکه سطح اشغال از 96 درصد هم گذشته، ترازها نشان از زیان دهی دارد.

کشفی تصریح کرد: تداوم حرکت سیستم درمانی در استان فارس و شیراز مدیون کادر درمانی است، کسانیکه بعضا 9 ماه کارانه را طلبکار هستند!!

شیراز قطب درمان اما فاقد صنعت پزشکی

صاحب نظران اعتقاد دارند که شیراز به عنوان قطب پزشکی، تنها در بحث ارائه خدمات تخصصی و فوق تخصصی این حوزه توانمند شده و ارتقا یافته است، حال آنکه به بخش صنعتی پزشکی کم توجهی مفرطی مشهود است؛ بطوریکه در استان فارس و شیراز صنایع تولید دارو، تجهیزات پزشکی و کالاهای مورد نیاز این بخش، به تعداد انگشتان یک دست هم نیست!!

اگرچه حرکت هایی با عنوان شرکت های دانش بنیان در حوزه پزشکی انجام و بعضا اخباری در خصوص اختراع و تولید کالاهای پزشکی نیز در رسانه ها منتشر شد، اما طی سال های گذشته تاکنون همچنان بخش پزشکی در حوزه تجهیزاتی وابستگی شدید وجود دارد.

این در حالی است که شیراز در حوزه دانشگاهی، از شهرهای سرآمد کشور محسوب می شود اما متاسفانه بخش قابل توجهی از فارغ التحصیلان رشته های مهندسی دانشگاه شیراز، به دلایل مختلف خصوصا نبود بسترهای مناسب برای فعالیت‌های تخصصی در رشته‌های مختلف، جلای وطن کرده یا به سایر استان‌ها یا به سایر کشورها مهاجرت می‌کنند.

حال آنکه اگر هم افزایی لازم بین دانشگاه‌ها در شیراز وجود داشت، با فراهم کردن بسترهای سرمایه‌گذاری مبتنی بر نیازهای موجود، امکان ایجاد صنایع مرتبط با بخش پزشکی، در استان فارس و شیراز با بهره گیری از نیروی انسانی متخصص در تمام رشته‌ها، وجود داشت.

قائم مقام دانشگاه علوم پزشکی شیراز قبول دارد که بخشی از چالش های موجود در بخش درمان، به موضوع تجهیزات پزشکی و دارو و هزینه‌های سنگین آن بر می گردد، اما معتقد است که حرکت به سمت دانشگاه های نسل سوم زمانی تاثیرگذار خواهد بود که دانشگاه های نسل یک و دو، به عنوان زیرساخت، کامل شده باشد.

او در عین حال از تلاش های سیستماتیک نظیر بخش نامه‌های مرتبط با مسائل پژوهشی و تولید مقالات برای تسهیل این حرکت خبر داد و گفت: تعاملاتی با بنیاد نخبگان استان فارس نیز داشتیم و امیدواریم که بتوانیم در این بحث هم گام هایی برداریم.

کاهش تصدی گری دولت؛ شاه کلید حل مشکلات

از نگاه صاحب نظران، یکی از مشکلات بزرگ سیستم دولتی خصوصا دانشگاه علوم پزشکی، تولی گری اقدامات اجرایی است؛ حال آنکه سیستم باید به دنبال برنامه ریزی، سیاست گذاری، نظارت و پایش باشد.

واگذاری تصدی گری، زمینه کاهش قابل توجه هزینه ها و ارتقاء کیفی خدمات را هم به شکل قابل قبولی فراهم خواهد کرد و سیستم دولتی نیز می تواند توان خود را در برنامه ریزی، هدایت و نظارت، صرف کند و در توزیع عادلانه خدمات و امکانات، حرکتی جدی انجام دهد.

کشفی با بیان اینکه در زمانی با اعتبار 14 هزار میلیارد تومانی تمام سیستم بهداشت و درمان کشور به شکل مناسبی مدیریت می شد اما امروز علی رغم اعتبار 380 هزار میلیارد تومانی، چالش‌های جدی در تامین منابع مالی داریم.

او گفت: تنها راه حل این چالش، کاهش تصدی گری دولت است؛ به همین دلیل حرکتی در دانشگاه علوم پزشکی شیراز هم آغاز شده تا بخشی از مراکز ارائه دهنده خدمات درمانی به بخش خصوصی واگذار شده و دانشگاه ناظر و پایش کننده خدمات باشد.

کشفی با تصریح اینکه شاه کلید حل بخشی از مشکلات امروز بخش درمان، کاهش تصدی گری دولت است، گفت: با واگذاری بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها به شرکت‌های توانمند، از حجم منابع انسانی و بخش اعظمی از هزینه‌های جاری کاسته خواهد شد.

خروج اساتید تمام وقت از سیستم دولتی چالش محسوب نمی‌شود

طی ماه‌های اخیر، خروج تعدادی از اساتید تمام وقت دانشگاه علوم پزشکی، نظرات را به خود جلب کرده است؛ وجود این نگرانی که با خارج شدن اساتید بنام از مراکز تحت پوشش علوم پزشکی، سطح کیفی خدمات تخصصی و فوق تخصصی با افت مواجه شود، پایه این نگرانی ها به شمار می رود.

قائم مقام دانشگاه علوم پزشکی شیراز در این خصوص گفت: در تمام دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور، اساتید تمام وقت دانشگاه، امکان داشتن مطب در خارج از سیستم دولتی را دارند؛ امروز معاون وزیر هم مطب شخصی دارد.

کشفی گفت: تنها در دانشگاه علوم پزشکی شیراز و با نگاه انسان دوستانه، برای اینکه مردم صدمه نبینند، اساتید تمام وقت، خارج از سیستم دولتی فعالیت نمی کردند.

او با تصریح اینکه طی ماه های اخیر در این موضوع تجدید نظر شده است، گفت: اول اینکه ماندن اساتید تمام وقت، هزینه‌ها را بالا می برد و دوم اینکه باید به دینامیکی شدن سیستم توجه داشت؛ قطعا اساتید متخصص و فوق تخصص جوان و توانمندی در دانشگاه علوم پزشکی هستند که وجود آنها نمی گذارد کیفیت خدمات افت داشته باشد.

کشفی اضافه کرد: از طرفی اساتید تمام وقت دانشگاه هم این حق را دارند که بتوانند خارج از دانشگاه فعالیت شخصی داشته باشند و از این بحث منتفع هم شوند.

او قبول کرد که در ابتدای این حرکت، چالش‌هایی وجود خواهد داشت اما امید دارد که با جایگزین شدن اساتید جوان، خلاء با سرعت پر می شود.

یکی از مباحث مد نظر در سیستم سلامت خصوصا در فارس و شیراز، بحث پزشک خانواده و حواشی آن بوده است.

سیستم ارجاع الزامی برای کارآمدی بخش درمان است

کشفی اعتقاد دارد که خدمات درمانی الزاما باید بر پایه سیستم ارجاع ارائه شود، اگر سیستم ارجاع به شکل صحیح، هدف مند و دقیق، در تمام سطوح اجرا شود، به حتم منافع آن به همه خواهد رسید.

این استاد دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان اینکه در بحث بهداشت و درمان، همچنان نیازمند فرهنگ‌سازی و ارتقاء آگاهی های فردی و اجتماعی هستیم، گفت: اکثر شهروندان در کشور پزشکی را حاذق می نامند که تعداد داروی بیشتری برای آنان نسخه کند.

کشفی تاکید کرد: متاسفانه هنوز این باور وجود دارد که پزشک متخصص یا فوق تخصص یا مرکز درمانی فعال در مراکز استان‌ها یا مرکز کشور، توانمندی بهتری داشته و خدمات مطلوب تر و تاثیرگذارتری ارائه می دهند، حال آنکه شاید یک متخصص فعال در شهری کوچک، به لحاظ دانش تخصصی، در سطح کیفی بالایی قرار داشته باشد.

چالش های حوزه‌های بهداشت و درمان، به دلیل تاثیر مستقیم بر سلامت و بهره وری جامعه، اهمیت بالایی دارد؛ به حتم برنامه ریزی دقیق در این حوزه و تلاش برای توزیع عادلانه خدمات و امکانات، ارتقا توان تخصصی در حوزه مهندسی پزشکی و تولید دارو و تجهیزات پزشکی مورد نیاز، در کنار تربیت نیروی انسانی‌ بسیار ‌مهم است.

انتهای پیام