/صلح و ثبات در غرب آسیا؛ یک منطقه، یک سرنوشت/

گفت‌وگوی درون تمدنی؛ ایده کمال خرازی برای صلح و ثبات در منطقه

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی گفت‌وگوی درون تمدنی را به عنوان یک ایده برای صلح و ثبات در منطقه معرفی کرد و گفت: همه کشورهای این منطقه که در تمدن عظیم اسلامی سهم داشتند می‌توانند چنین طرحی را پیگیری کنند.

کد خبر: ۲۲۳۳۴۸

تاریخ: ۲۶ آذر ۱۳۹۷ - ۱۲:۰۸

کمال خرازی در سمینار صلح و ثبات در غرب آسیا اظهار کرد: ایده‌ای که به نظرم می‌رسد و مورد اختلاف نیست گفتگو‌های درون تمدنی است و این گفتگو در باب تمدن اسلامی می‌تواند طراحی شود و محوریتی را ایجاد کند که موجب آرامش در فضای فعلی شده و پرچم احیای تمدن اسلامی را برافرازد.

وی تصریح کرد: باید ببینیم به جای ائتلاف‌هایی برای جنگ در منطقه چگونه می‌توانیم به اصل تمدن طلایی اسلامی برگردیم. البته آگاه ساختن ملت‌ها جدای از دولت‌ها خود عامل مهمی است و این مساله می‌تواند یک بیداری اسلامی باشد که بتوانیم آگاهی را توسعه دهیم و به تمدن خودمان بازگردیم.

وی با بیان این که باید ببینیم ما در چه شرایطی در منطقه قرار داریم؟ گفت: ما نشان دادیم که مردان میدان نبرد هستیم و آنچه که در سوریه و لبنان و عراق و یمن گذشته است همه نشان می‌دهد که حضور جمهوری اسلامی ایران به شکل‌های مختلف در این نقاط بحران به منظور ایجاد ثبات و امنیت و دفاع از حکومت‌های موجود و نهضت‌های مردمی کاملا مشخص است.

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی خاطرنشان کرد: بنابراین ما اثبات کردیم که در برابر تحولات منطقه که بی‌ثباتی است، ساکت نمی‌نشینیم بلکه حضور داریم برای این که عامل ثبات‌ساز باشیم و جلوی طرح‌های بی‌ثبات‌ساز را بگیریم بعد از این تحولاتی که در منطقه وجود داشته مانند داستان تجزیه سوریه، حاکم شدن تروریست در عراق، لبنان و یمن که می‌خواستند از خواست طبیعی مردم جلوگیری کنند، اما در میدان نبرد با شکست مواجه شدند و ما می‌بینیم که امروز دولت بشار اسد در سوریه حاکم است و دولت‌هایی که مدعی بودند سوریه ظرف یک ماه ثابت خواهد شد، اما امروز شاهد هستیم که یکی یکی روابط‌شان را با سوریه برقرار می‌کنند و حتی دیدیم که رئیس جمهور سودان به دمشق سفر کرد و با بشار اسد دیدار داشت و دولت‌های دیگر هم به تدریج سفارت‌خانه‌هایشان را به سوریه بر می‌گردانند.

وی خاطر نشان کرد: همه این‌ها نشان دهنده این است که ما در ثبات منطقه و جلوگیری از عوامل بی ثباتی موثر بودیم و نشان دادیم که مردان میدان نبرد هستیم و موقعیت‌های نسبی هم که به وجود آمده باید نشان دهیم که قهرمانان میدان صلح هستیم و به صلح بیاندیشیم. حالا که آن‌ها نتوانستند در میدان نبرد پیروز شوند زمان آن فرا رسیده که ببینیم چگونه در منطقه باید به صلح برسیم.

خرازی ادامه داد: بنابراین هدف اصلی کنفرانس امنیتی تهران باید این باشد که چه گام‌هایی را می‌توانیم در جهت ثبات بیشتر و صلح و آرامش در منطقه برداریم و چگونه می‌توانیم به ساز و کار امنیتی – منطقه‌ای دست یابیم.

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ادامه داد: باید ببینیم راه حل معضل بی‌ثباتی در منطقه و جنگ و درگیری چیست؟ در این زمینه باید شرایط را رعایت کنیم. اول این که تحلیل دقیقی از اوضاع و موقعیت فعلی داشته باشیم و دیگر این که به دور از سوگیری کار‌ها انجام شود. با این شرایط باید ببینیم چگونه می‌توان به تحلیل واقعی رسید که پایه و مبنای آن طرحی باشد که قرار است مطرح کنیم.

خرازی با طرح این سوال که واقعیات در منطقه چیست؟ گفت: واقعیات این است که جبهه مقاومت به پیروزی‌های زیادی نایل آمده و جبهه مخالف به شکست رسیده، اما این بدان معنا نیست که یک جبهه از قدرت هژمونی برخوردار است. واقعیت این است که هیچ کدام از قدرت‌های منطقه‌ای ما توان هژمونی را ندارند و جمهوری اسلامی هم هیچ وقت مدعی هژمونی نبوده که بخواهد در منطقه مسلط شود و موضوع ایران هراسی که دیگران مطرح می‌کنند و این که ایران باید امپراطوری پارس را تشکیل دهد یک نوع جنگ روانی است در حالی که ایران هیچ‌گاه دنبال هژمونی نبوده است. این دیگران هستند که با آوردن دیگران در منطقه مانند آمریکا و قدرت‌های اروپایی به دنبال هژمونی بودند، چون خودشان هژمونی ندارند و می‌خواهند از قدرت بین‌المللی استفاده کنند.

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ادامه داد: واقعیت دیگر این است که اغلب حکومت‌ها در منطقه برخاسته از اراده مردم نیست و حکومت‌های اقتدار گرایی هستند؛ بنابراین حکومت‌های برخاسته از اراده مردم در منطقه بسیار نادر است و منافع قدرت‌ها در حکومت‌ها و مردم منطقه اختلاف ایجاد می‌کند و وقتی اختلاف وجود داشته باشد وابستگی جکومت‌هایی که برخاسته از اراده مردم نیست به قدرت‌ها افزایش می‌یابد و آن‌ها بیشتر می‌توانند استفاده کنند. نمونه‌اش هم آمریکا است که کشور‌هایی ماننند عربستان و امارات به این قدرت‌ها وابستگی دارد.

کمال خرازی در ادامه بیان کرد: واقعیت دیگر که در منطقه وجود دارد این است که برخی از رهبران منطقه ما به دنبال جاه طلبی هستند که این جاه طلبی زمینه‌ای برای آن‌ها ندارد و بار‌ها تجربه کردند که به شکست انجامیده است. در چنین شرایطی و بعد از پیروزی‌هایی که در میدان نبرد نصیب جبهه مقاومت شده به نظر می‌رسد بتوانیم از این پیروزی‌ها در صحنه سیاسی به خوبی استفاده کنیم و این مساله هم نیاز به تحرک سیاسی جدی‌تری دارد. ما دستمان خالی نیست واگر بخواهیم تاثیرگذار باشیم در صحنه ثبات سازی منطقه و رسیدن به ساز و کاری که امنیت منطقه را تضمین کند باید فعالیت بیشتری داشته باشیم.

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی اظهار کرد: روی هم رفته بعد از این جنگ‌ها و درگیری‌هایی که در منطقه وجود داشته همه به این نتیجه می‌رسند که جنگ راه حل نیست و از طریق جنگ نمی‌توان اختلافات را حل کرد بلکه باید به دنبال راه حل‌های غیر نظامی بود.

خرازی خاطر نشان کرد: باید ببینیم موقعیت جمهوری اسلامی ایران در این منطقه چیست؟ همه اذعان دارند که ایران با ثبات‌ترین کشور در این منطقه پرتلاطم است. امنیتی که امروز به برکت حضور رزمندگان اسلام در اطراف ایران و نیرو‌های امنیتی در داخل کشور داریم سرمایه بسیار باارزشی است که هر کسی که وارد ایران می‌شود به آن اذعان می‌کند.

وی افزود: امنیتی که در ایران وجود دارد در بسیاری از کشور‌ها نیست. حکومت‌های برخاسته از اراده مردم بر مردم تحمیل نشده بلکه مردم با رای خود آن را پذیرفتند و در هر دوره‌ی انتخابات‌ها هم شرکت کردند. این که جمهوری اسلامی ایران مخالف سلطه بیگانگان است مشکل اصلی‌اش با قدرت‌های بین‌المللی در همین است که نمی‌پذیرد این قدرت‌ها بخواهند در منطقه سلطه داشته باشند و ایران هم نیازی به هژمونی ندارد.

وی اظهارکرد: ایران یک نفوذ طبیعی و معنوی دارد که به معنای هژمونی نیست و این نفوذ برخاسته قرن‌ها رابطه مردم با مردم است. نمونه آن را امروز شاهد هستیم. عراق ۸ سال با ایران در جنگ بود، اما امروز مردم دو کشور مانند اعضای خانواده با یکدیگر رفت و آمد دارند و این از معجزات تاریخ است و نمونه آن را در مراسم اربعین هم قابل مشاهده است.

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی خاطر نشان کرد: بنابراین ایران دارای یک نفوذ طبیعی و تاریخی است که به معنای هژمونی نیست. این که دیگران می‌گویند ایران در حال گسترش نفوذ خود است در حالی که وقتی نفوذ معنوی و طبیعی دارد چگونه می‌توان به آن ایراد گرفت مگر غرب در کشور‌های دیگری نفوذ فرهنگی ندارد؟ بنابراین برتری اعتقادات و ارزرش‌ها در جمهوری اسلامی ایران به طور طبیعی در کشور‌های دیگر نفوذ ایجاد می‌کند و این مساله با سلطه و هژمونی متفاوت است.

این دیپلمات ارشد کشورمان همچنین بیان کرد: ایران آماده همکاری با کشور‌های موجود در منطقه است و مخالف تغییر حکومت‌ها با زور می‌باشد. یکی از دلایل حضور ما در سوریه همین بود. آن‌ها می‌خواستند با زور و اسلحه حکومت سوریه را سرنگون کنند. ایران به آنجا رفت و کمک کرد و رزمندگان ایران خون دادند، اما اجازه ندادند که حکومت با زور سرنگون شود.

وی تصریح کرد: حکومت‌هایی که در منطقه وجود دارند چه برآمده از اراده مردم و چه آن‌هایی که به صورت طایفه‌ای و سنتی اداره می‌شود ما می‌توانیم با آن‌ها صحبت کنیم و همکاری داشته باشیم. برای این که در منطقه صلح و امنیت ایجاد شود. اما حالا باید چه کار کرد؟ جنگ‌های مختلفی در این منطقه وجود داشته و کمابیش ادامه دارد. اما موفق نشدند و جبهه مقاومت به توفیقات زیادی نائل آمد. با توجه به این که ثبات منطقه از راه نظامی امکان پذیر نیست و هیچ کدام از کشور‌های منطقه قدرت هژمونی ندارند باید ببینیم چه ندایی می‌توانیم سر دهیم برای این که موجب آرامش و صلح در منطقه شود.

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی افزود: کار رسانه‌ای و آگاهی رسانی طبیعتا یک ابزار اولیه و بسیار مهم است؛ که باید اذعان کرد در این زمینه چندان در کشور موفق نبودیم و نتوانستیم از شبکه‌های اجتماعی و ابزار رسانه‌ای به معنی صحیح استفاد کنیم و دلایل حضورمان و راهبردهایمان را به خوبی در جهان منتشر کنیم و این نشان می‌دهد که برنامه ریزی جدی‌تری در صحنه‌ی رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی به صورت جدی‌تری نیاز است که بتوانیم افکار عمومی را همراه کنیم. آگاه سازی افکار عمومی بدون سوگیری و خشونت باید یکی از اهداف ما باشد و در این زمینه باید سرمایه گذاری بیشتری انجام شود.

وی یاد آور شد: در دوره ریاست جمهوری آقای خاتمی بحث گفت‌وگوی تمدن‌ها فضای خوبی را ایجاد کرد البته شخصیت ایشان عامل موثری بود. نفس این که چنین ایده‌ای مطرح شود که اختلافی در آن نباشد و جذابیت هم داشته باشد عامل موثری بود. گفت و گوی تمدن‌ها واقعا فضایی در سطح بین‌المللی ایجاد کرد که همه می‌خواستند راجع به آن صحبت کنند. چه در اروپا، امریکا و کشور‌های منطقه همه پذیرفته بودند. در سازمان ملل هم مورد استقبال قرار گرفت و قطعنامه‌ای در این راستا به تصویب رسید. این نشان می‌هد که یک ایده می‌تواند ایجاد تحرک کند و ما نیاز به چنین ایده‌هایی داریم در بین کشور‌های اسلامی که نو باشد و بتواند فضا را آرام کند. از طریق جنگ نمی‌توان به چنین فضایی رسید.

وی تصریح کرد: منطقه ما به پارادایم جدیدی برای گفتگو نیاز دارد که همه را دور خودش جمع کند و موضوع اختلافی هم نباشد. تا بتوان در زمینه صلح و ثبات صحبت کرد. اما با همه این‌ها الزاما ممکن است به نتیجه رسیدن سخت باشد. چون فضا نیست. یا باید یک طرف شکست بخورد یا این که یک هژمونی به وجود بیاید تا این که مجبور شود، اما خوب این که در منطقه امکان پذیر نیست و ایران هم هیچ وقت به دنبال هژمونی نبوده است. اما معتقدیم باید مقداری آرامش ایجاد شود و از حالت درگیری خارج شود.