بازار بورس و هر آنچه برای سرمایه‌گذاری در آن نیاز است بدانید

با خبر کاهش سودهای بانکی، درصد بزرگی از سرمایه‌گذاران بانک‌ها اقدام به دریافت دارایی خود از بانک‌ها کرده‌اند و در فکر سرمایه‌گذاری جدید هستند. بازار بورس در این روزها جذابیت خاصی دارد و تعداد زیادی را به سمت خود کشانده است.

کد خبر: ۳۳۹۱۸۹

تاریخ: ۰۶ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۲:۲۰

این روزها تقریباً در تمامی شبکه‌های اجتماعی، کاربران در حال صحبت درخصوص بورس و سرمایه‌گذاری در این بخش هستند. بازار بورس به سفره‌ای شبیه است که در وسط کشور پهن شده و هر کسی قصد دارد لقمه‌ای از آن برای خود بردارد. جوان‌ترها با تشویق افراد مسن‌تر خانواده، سعی دارند که آنها را هم وارد این ماجرا کنند و برای خانواده خود، سود بیشتری جمع‌آوری کنند. اما آیا می‌توان چشم بسته در این راه قدم برداشت و انتظار سودی کلان داشت؟

جواب این سوال، با قدرت یک کلمه است؛ "خیر"! بازار بورس همانقدر که می‌تواند سودده باشد، می‌توانند ترسناک و ضررده باشد و سرمایه‌ای که سال‌ها برای جمع‌آوری آن تلاش کرده‌اید را یک شبه به باد دهد. بنابراین، بهتر است قبل از ورود و سرمایه‌گذاری در بازار بورس، اطلاعات کافی بدست آوردید و دانش خود را در این زمینه افزایش دهید.

از آنجاییکه این روزها بازار بورس طرفداران زیادی را جذب خود کرده است، در این مقاله تصمیم گرفتیم تا نکات اولیه و آموزشی برای ورود به بورس را با شما به اشتراک بگذاریم. با ما همراه باشید.

اولین قدم برای ورود به بورس چیست؟

برای ورود به بازار بورس اولین قدم دریافت کد بورسی است. برای دریافت کد بورسی باید از طریق کارگزاری‌های بورس اقدام کنید. اما پیش از آن نیاز است که در سامانه سجام هویت شما تأیید شود.

ثبت‌نام در سامانه سجام

برای ثبت‌نام در این سامانه باید به آدرس Sejam.ir مراجعه کرده و پس از نام‌نویسی و پرداخت هزینه 10 هزار تومانی در انتظار دریافت پیامک از این سامانه بمانید. پس از دریافت پیامک با مراجعه به یکی از دفاتر پیشخوان دولت، مرحله احراز هویت شما کامل خواهد شد.

ثبت‌نام در کارگزاری بورس

کارگزاری‌های بورس در نقش واسطه‌ای میان عرضه کنندگان سهام و خریداران هستند و خرید و فروش سهم‌های شرکت‌ها فعال در بورس، تنها از طریق کارگزاری‌های رسمی امکان‌پذیر است. کارگزاری‌های زیادی در بورس مشغول به فعالیت هستند و که می‌توانید یکی از آنها را برای ثبت نام انتخاب کرده و کد بورسی خود را دریافت کنید. کد بورسی که شما از کارگزاری تحویل خواهید گرفت متشکل از سه حرف اول نام خانوادگی و 5 عدد تصادفی است.

برخی از کارگزاری‌ها امکان ثبت‌نام آنلاین را دارند، اما برای ثبت‌نام در اکثر آنها، حداقل برای امضای اسناد مربوطه باید حضوری مراجعه کنید. اما برای ثبت‌نام در کارگزاری چه مدارکی نیاز است؟

مدارک ثبت نام در کارگزاری بورس

اصل و کپی شناسنامه از صفحه اول و صفحه توضیحات

اصل و کپی کارت ملی

اطلاعات حساب بانکی شامل؛ نام بانک، شماره حساب، شمار شبا، نام شعبه، کد شعبه و نوع حساب

مدرک تحصیلی

نکته: البته مدرک تحصیلی از شرایط ثبت‌نام حذف شده، اما ممکن است که برخی از کارگزاری‌ها آن را درخواست کنند.

برای ثبت نام در کارگزاری باید سه فرم مشخصات مشتریان حقیقی، درخواست کد معاملات آنلاین و قرارداد انجام معاملات اینترنتی پر شود.

بعد از دریافت کد بورسی چه کار کنیم؟

پس از دریافت کد بورسی شما می‌توانید با مراجعه به پلتفرم اینترنتی کارگزاری بورس که از کد بورسی گرفته‌اید و از طریق رمزی که آنها در اختیارتان قرار می‌دهند به خرید و فروش سهام شرکت‌ها بپردازید. البته سازمان بورس اخیراً برای انجام معاملات توسط افرادی که جدیداً کد بورسی تهیه کرده‌اند؛ شرط قبولی در آزمون را نیز لحاظ کرده است. این آزمون در جهت بالا بردن دانش بورسی کاربران ایجاد شده و هم به صورت حضوری و هم مجازی برگزار می‌شود.

در مرحله اول بهتر است پس از آنکه کد بورسی خود را دریافت کردین، در راه‌های کم ریسک مانند خرید عرضه اولیه شرکت‌ها سرمایه‌گذاری کنید. این راه همانطور که گفتیم از ریسک کمی برخوردار است و با خرید عرضه اولیه تا چند روز سود خوبی (حداکثر 5 درصد) نصیب شما خواهد شد. اما اگر قصد خرید و فروش سهم شرکت‌های دیگر را نیز دارید و به اصطلاح می‌خواهید "سرمایه گذاری مستقیم در بورس" داشته باشید، بهتر است اطلاعات خوبی در این زمینه کسب کنید.

شما می‌توانید با جستجو در اینترنت، مطالعه کتاب‌های مفید در زمینه بورس و شرکت در کلاس‌های حضوری یا مجازی، اطلاعات خود در زمینه سرمایه‌گذاری در بورس را بالا ببرید. شناخت الفبای بورس و واژگان و اصطلاحات این کسب و کار از گام‌های ابتدایی برای شروع فعالیت در آن است. در گام بعدی، پس از آنکه اطلاعات اولیه خوبی از شمای کلی بازار بورس بدست آوردید، نوبت به بررسی سهم‌ها می‌رسد.

از تحلیل و رصد بازار غافل نشوید

بررسی و تحلیل سهام‌ها و شاخص بورسی به‌طور کلی بر دو نوع تکنیکال و بنیادی است. که در نوع اول تحلیل‌ها بیشتر بر پایه نمودار سود و زیان و روند تغییرات ارزش سهم است. برای تحلیل تکنیکال بورس می‌توانید از نرم‌افزارهای کاربردی در این زمینه مانند Meta Trader، رهاورد نوین، Meta Stock و Advanced Get استفاده کنید.

در نوع بنیادی یا همان Fundamental براساس وضعیت شرکت‌ها و صورت‌های مالی آنها تحلیل صورت می‌گیرد. برای آگاهی از چنین اطلاعاتی در خصوص شرکت‌ها و اطلاع از مقادیر و نرخ فروش، سود خالص و عملیاتی آنها می‌توانید به سایت کدال (Codal.ir) مراجعه کنید.

وبسایت دیگری که در زمینه قیمت، تعداد معاملات انجام شده، ارزش بازاری شرکت‌ها، تعداد سهام، شناوری سهام، نمادهای پربازدید و ... اطلاعات مفیدی در اختیار شما قرار می‌دهد، متعلق به شرکت شرکت مدیریت فناوری اطلاعات بورس بوده و آدرس آن Tsetmc.com است.

توجه داشته باشید که رصد بازار و یک نگاه کلی به وضعیت سهام شرکت‌ها در بورس می‌توانید در مدت تنها چند ثانیه به شما وضعیت بازار را نمایش دهد. "نقشه بورس" به شما کمک می‌کند، وضعیت تمام سهم‌های بازار را در یک نگاه ببنید و وضعیت مثبت یا منفی بودن بازار را بهتر درک کنید.

دسترسی به این نقشه در اکثر کارگزاری‌ها و سایت‌های ارائه دهنده اطلاعات بورس در دسترس است. اما اگر در کارگزاری خود چنین بخشی را مشاهده نکردید، تنها کافیست تا عبارت نقشه بورس را در گوگل جستجو کنید. در تصویر پایین می‌توانید یک نمونه از نقشه بورس را مشاهده بفرمایید.

رنگ‌ها در این نقشه اطلاعات اولیه را در اختیار شما قرار می‌دهند. این یعنی هر چه سهم قرمز تیره باشد، تغییرات منفی بیشتری در آن ایجاد شده و هر چه سبز آن روشن‌تر باشد، تغییرات مثبت در آن بیشتر است. با قرار دادن نشانگر ماوس بر روی هر نماد نیز می‌توانید اطلاعات آن را به طور خلاصه مشاهده کنید.

اگر نمی‌خواهید با جزئیات و تحلیل‌ها درگیر شوید چه؟

برای خرید سهام می‌توانید از راهنمایی کارگزار و مشورت آنها استفاده کنید. اما اگر شما هم مانند بسیاری دیگر حوصله تحلیل بازار را ندارید و نمی‌خواهیم ریسک از دست دادن سرمایه با دستان خودتان را بپذیرید، می‌توانید به صورت غیرمستقیم در بورس سرمایه گذاری کنید. این یعنی به جای رصد و تحلیل بازار و بررسی مدام، کار را به دست کاردان بسپارید.

سرمایه‌گذاری با واسطه در بازار بورس برای افرادی که زمان کافی برای یادگیری اصول و روش‌های ورود به قضیه به صورت مستقیم را ندارند، می‌توتند بسیار سوآور باشد. برای سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بورس می‌توانید به صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا سبدگردانی اختصاصی در بورس وارد شوید.

نکاتی که باید پیش از ورود به بازار بورس بدانید

در انتهای این مطلب نکاتی مهم و ارزشمند را با شما به اشتراک خواهیم گذاشت و توصیه می‌کنیم، پیش از ورود به بازار بورس آنها را با دقت بخوانید.

برای دارای خود ارزش قائل شوید

برای خرید سهم یک نماد، حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری 500 هزار تومان است و دامنه سود یا زیان هر سهم در روز مثبت و منفی 5 درصد است. 500 هزار تومان برای همه ارزشمند است و طبیعتاً هیچ شخصی علاقه ندارد، ارزش این پانصد هزار تومان در یک روز 5 درصد افت کند و یا روند افت آن برای چند روز ادامه داشته باشد. بنابراین پیش از خرید هر سهمی به خوبی در رابطه با آن تحقیق کنید.

هوشمندانه بخوانید

این روزها به تعداد مو سر کانال‌های تلگرامی و گروه‌های تحلیل سهم هر نماد ایجاد شده و افراد به ظاهر کارشناس، خوانندگان خود را به خرید یا فروش سهم‌ها تشویق می‌کنند. اما توجه داشته باشید که لزوماً این کانال‌ها به صلاح مخاطبین خود عمل نمی‌کنند. هر چند که ممکن است در این میان کانال‌های باوجدان و تحلیل درست نیز وجود داشته باشد، اما تجربه نشان داده که عکس آن بیشتر صادق است.

بنابراین به شما توصیه می‌کنیم که با طناب کانال‌های تلگرامی و VIP به چاه خرید نمادهای کم‌ارزش یا بی‌ارزش فرو نروید. در زمان مطالعه سیگنال‌ها و اخبار بورسی در کانال‌ها، جانب احتیاط را در نظر بگیرید. پیش از خرید سهم‌های پیشنهاد شده در آنها به خوبی تحلیل کنید و در صورت امکان با افراد آگاه و قابل اطیمنان در این زمینه مشورت کنید.

در اوج خرید نکنید

زمانی که سهمی که در بالاترین ارزش خود قرار دارد را خریداری می‌کنید، ریسک بالایی را پذیرا می‌شود. چرا که ممکن است در روزهای آینده ارزش این سهم با افت همراه شود و از دارایی شما کاسته شود.

احساسی عمل نکنید

تشکیل صف خرید چند میلیون لزوماً به معنای خوب بودن یک سهم و صف فروش چند میلیونی به معنای بد بودن آن نیست. در زمان خرید بر روی دانش خودتان تمرکز داشته باشید و هرگز سهمی که اطلاعات درست و کافی از آن ندارید را خریداری نکنید.

واقع بین باشید

معمولاً سرمایه‌گذاران زمانیکه سهمی با کاهش قیمت طولانی همراه شد؛ به امید بالا رفتن قیمت، آن را خریداری می‌کنند. اما ممکن است برخی از سهام‌ها بعد از مدتی روند نزولی، ارزش خود را از دست بدهند و اصلاً به سوددهی نرسند. بنابراین زمانیکه قصد خرید سهامی در قیمت پایین را دارید، تحقیق کنید که آیا آینده خوبی در انتظار این سهم است یا خیر.

اگر پس از خرید سهم، متوجه شدید که اشتباه کرده‌اید و آینده خوبی در انتظار این سهم نیست، جلوی ضرر را زودتر بگیرید. چرا که با گذشت زمان، ضرر شما هر روز بیشتر از روز قبل خواهد شد.

از نوسان‌گیری بر حذر باشید

کسانی که برای سال‌ها مشغول فعالیت در بازار بورس هستند، ممکن از نوسانات بازار نهایت استفاده را ببرند و در یک روز چندین بار سهمی را خرید و فروش کنند. اما برای شما که تازه قصد ورود به بورس را کرده‌اید، این یک کار بسیار پرخطر است. چراکه ممکن است در این خرید و فروش‌ها، سهمی ضررده بر روی دست شما باقی بماند.

از طرف دیگر در هر خرید و فروشی که در بورس انجام می‌دهید، کارگزاری درصدی از آن را دریافت خواهد کرد. بنابراین در صورتیکه با حاشیه سود کم دست به خرید و فروش سهمی بزنید، نه تنها ممکن است سودی نصیبتان نشود، بلکه از دارایی‌تان نیز کم شود.

به‌طورکلی کارشناسان دنیای بورس معتقدند که این یک بیزینس بلندمدت است و نمی‌توان یک شبه از آن ثروتمند شد. البته ممکن است برای برخی، چنین استراتژی جواب دهد، اما تا زمانیکه تجربه کافی برای خرید و فروش را پیدا نکرده‌اید، در پیش گرفتن چنین سیاستی به شما توصیه نمی‌شود.

اگر با دید بلندمدت به سهامی که هوشمندانه در بازار بورس خریداری کرده‌اید نگاه کنید، بهتر است که نگران نوسانات جزئی در بازار نباشید. چرا که بازار بورس روزانه تحت تأثیر عوامل مختلفی روند مثبت یا منفی خواهد داشت و اگر انتخاب درستی در خرید سهم داشته باشید، در بلندمدت شاهد شکوفایی آن خواهید بود.

در نهایت اینکه سرمایه‌گذاران ممکن است در فعالیت در بازار بورس، استراتژی‌های متفاوتی داشته باشند و لزوماً موثر بودن یکی، دلیل بر اشتباه بودن دیگری نیست. فراموش نکنید که با بهره بردن از تجربیات افراد باسابقه در این حوزه و مطالعه هوشمندانه نظرات دیگر، شما هم می‌توانید سرمایه خود را در این راه افزایش دهید.

افزایش سرمایه شرکت در بورس به چه معناست؟

برای خیلی از کاربرانی که به تازگی کد بورسی دریافت کرده‌اند، پیغام‌هایی که از سمت ناظر برای آنها ارسال می‌شوند، گنگ و مبهم است. یکی از پیام‌ها توقف و بازگشایی نماد به دلیل ورود به مجمع است. ورود به مجمع در صورتیکه با هدف افزایش سرمایه باشد، ممکن است باعث توقف سهم تا 2 ماه شود. اما بهتر است قبل از دقیق شدن در این موضوع، ببینیم که افزایش سرمایه چیست و به چه صورت انجام خواهد شد.

شرکت‌ها به‌طور معمول بنا به دلایلی مانند توسعه فعالیت خود یا رقابت جدی‌تر، نیاز به افزایش سرمایه پیدا می‎کنند. این شرکت‌ها اگر سهام خود را در بورس عرضه کرده باشند، می‌توانند از این طریق جذب سرمایه کنند. در بورس، افزایش سرمایه از طریق ارائه سهام جدید و خرید آن توسط سرمایه‌گذاران تأمین می‌شود.

به‌طور معمول پس از آنکه طرح افزایش سرمایه در مراحل درون شرکتی تأیید و به تصویب نهایی رسید، با ارائه مستندات این طرح به بورس ارائه می‌شود. در صورت تأیید سازمان بورس، اطلاعیه صدور مجوز آن بر روی سامانه کدال قرار خواهد گرفت و پس از آن، تاریخی برای مجمع فوق العاده مشخص خواهد شد. اما افزایش سرمایه شرکت‌ها در بورس از چند طریق قابل انجام است.

افزایش سرمایه از محل طریق سود انباشته

در این روش بخشی از سود شرکت‌ها که تحت عنوان سود انباشته ثبت شده است به دارای شرکت تزریق می‌شود. این یعنی سهامداران نقشی در افزایش سرمایه ندارند و درصد مالکیت آنها در شرکت تغییری نخواهد کرد. البته به نسبت افزایش سرمایه، تعداد سهم شما زیادتر خواهد شد، اما میزان دارایی‌تان تغییری نخواهد کرد. یعنی با افزایش تعداد سهم، قیمت آن کاهش پیدا می‌کند.

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها

در این روش شرکت‌ها با محاسبه دوباره دارایی‌های خود مانند زمین، ماشین و ... ارزش آنها را به‌روز می‌کنند. با ثابت ماندن بدهی‌های شرکت و معادله حسابداری ترازنامه، باید سرمایه شرکت افزایش پیدا کرده تا معادله مورد نظر برقرار باشد. به بیان ساده‌تر در این روش پول جدیدی به شرکت تزریق نمی‌شود و یک عملیات حسابداری انجام شده که در آن با افزایش تعداد سهم شما، قیمت آن کاهش پیدا خواهد کرد؛ در نتیجه سرمایه شما همان رقم قبلی خواهد بود.

افزایش سرمایه از روش صرف سهام

در روش صرف سهام، شرکت‌ها سهام خود را از طریق پذیره‌نویسی، بالاتر از قیمت اسمی (با قیمت بازار) فروخته و مابه‌التفاوت آن را به حساب اندوخته خود منتقل می‌شود. این مازاد پرداختی مطالبه سهامداران از شرکت است که می‌توانند در زمان تشکیل مجمع آن را از شرکت دریافت کنند.

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی

در این روش شرکت‌ها از آورده نقدی که از سمت سهامداران ارائه می‌شود، افزایش سرمایه می‌دهند. در این مورد حق تقدم با سهامنداران فعلی شرکت خواهد بود. به این ترتیب که گواهی حق تقدم سهام در اختیار سهامداران فعلی قرار می‌گیرد و آنها باید تصمیم بگیرند که آیا قصد افزایش سهم خود در شرکت مورد نظر را دارند یا خیر. به این اقدام به اصطلاح پذیره‌نویسی می‌گویند و 2 ماه زمان برای تصمیم‌گیری در اختیار سهامداران قرار می‌گیرد.

اگر تصمیم داشته باشید که در این حق تقدم افزایش سرمایه حضور داشته باشید، باید گواهی آن را پر کرده و در مهلت تعیین شده برای شرکت ارسال کنید. در صورتیکه این فرم را به شرکت تحویل ندهید، به منزله آنست که قصد ندارید سهم خود را در این شرکت افزایش دهید.

آیا حق تقدم به سهم واقعی تبدیل می‌شود؟

در گواهی پذیره نویسی اعلام می‌شود که شما امکان خرید چند حق تقدم را خواهید داشت. در صورت تمایل شما باید در مدت تعیین شده، مبلغ معادل ارزش اسمی سهم را پرداخت کنید که این رقم در بورس ایران به ازای هر سهم 1000 ریال (100 تومان) است. پس از پرداخت مبلغ در بازه‌ای تقریبی سه الی شش ماه حق تقدم به سهم واقعی تبدیل خواهد شد.

برای سهامدارانی که قصد ندارند در طرح افزایش سرمایه شرکت کنند، امکان فروش حق تقدم در نظر گرفته شده است. به عنوان نمونه، شرکت داروسازی البرز، دارای نماد حق تقدم البرزح است و در صورتیکه شما حق تقدم این نماد را داشته باشید می‌توانید از طریق کارگزاری خود آن را (معمولا 1000 ریال، یعنی به اندازه مبلغ اسمی ارزان‌تر از قیمت سهم اصلی) به فروش برسانید.

البته اگر در زمان پذیره نویسی، گواهی مورد نظر را به شرکت تحویل ندهید و مبلغ اسمی را به ازای هر سهم پرداخت نکنید، حق تقدم شما استفاده نشده خواهد ماند. در چنین شرایطی شرکت با فروش آنها و کسر کارمزد، باقیمانده مبلغ را به حساب سهامداران واریز خواهد کرد.

نکته: دامنه نوسان حق تقدم مثبت و منفی 10 درصد است. این در حالیست که نمادهای عادی دامنه مثبت و منفی 5 درصد دارند.

نکته: حق تقدم همیشه قابل خرید و فروش نیست. به طور معمول این فرایند در بازه دو ماه انجام می‌شود. افرادی که پیش از مجمع این سهم را در اختیار نداشته‌اند می‌توانند حق تقدم را خریداری کنند. آنها با پرداخت مبلغ اسمی به شرکت، می‌توانند این حق تقدم را به سهم عادی تبدیل کنند و یا به همان صورت از دامنه نوسان بالاتر استفاده کنند.

چه اتفاقاتی در مجمع شرکت‌ها می‌افتد؟

اطلاعات مربوط به افزایش سرمایه شرکت‌ها در مجمع فوق‌العاده را می‌توانید از طریق سامانه کدال دریافت کنید. به طور کلی دو نوع مجمع؛ مجمع عمومی عادی سالیانه و مجمع عمومی فوق العاده برگزار خواهد شد. در مجمع سالانه به صورت‌های مالی و گزارش مدیران و بازرسان رسیدگی شده و میزان سود نقدی تقسیمی بین سهام داران تصویب می‌شود. در مجمع فوق العاده در خصوص موضوعاتی مانند تغییر اساسنامه، کاهش یا افزایش سرمایه شرکت و .. تصمیم گیری خواهد شد.

در نظر داشته باشید که به‌طور معمول 2 روز پیش از برگزاری مجمع نماد در بورس متوقف شده و دیگر قابل خرید و فروش نخواهد بود. بنابراین اگر قصد ندارید به عنوان سهامدار بخشی از تصمیمات گرفته شده در مجمع باشید، سهام خود را قبل از آن تاریخ بفروشید. معمولاً 2 روز پس از برگزاری مجمع هم نماد مجدداً باز خواهد شد. تصمیمات مجمع تنها متوجه کسانی خواهد بود که پیش از برگزاری آن سهم را خریداری کرده بودند. حتی بعد از فروش سهم خود پس از بازگشایی نیز، باز هم شما در تصمیمات گرفته در مجمع سهیم خواهید بود.