سیدعباس عراقچی: تحولات جهانی و چالش‌های یک‌جانبه‌گرایی

وزیر امور خارجه تاکید کرد: بر اینکه تحقق اهداف باید شناخت دقیقی از فرصت‌ها و چالش‌های موجود داشت و از گرفتار شدن در بلندپروازی‌های غیرواقع‌بینانه پرهیز کرد.

کد خبر: ۶۳۵۹۴۱

تاریخ: ۲۵ شهريور ۱۴۰۴ - ۱۵:۵۷

«سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه صبح امروز در افتتاحیه دومین همایش ملی ایران و سازمان همکاری اقتصادی (اکو) با بیان اینکه منطقه ما و جهان در دو سال اخیر شاهد چالش‌های بزرگی بوده است؛ توضیح داد: از جمله نقض‌های بی‌سابقه، آشکار و گستاخانه بنیادی‌ترین ارزش‌های انسانی، اصول حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد توسط رژیم صهیونیستی با حمایت برخی قدرت‌های جهانی. این روند دستاورد‌های جامعه جهانی پس از جنگ جهانی دوم را در معرض نابودی قرار داده است. امروز جهان بیش از هر زمان دیگر با یک‌جانبه‌گرایی افسارگسیخته روبه‌رو است. این روند نگران‌کننده، نظم بین‌المللی را شکننده‌تر کرده، ثبات و حفظ صلح و امنیت منطقه‌ای و جهانی را با چالش‌های جدی مواجه ساخته و فرصت‌های همکاری بین کشور‌ها را محدود و مخدوش می‌سازد.

وزیر امور خارجه با اشاره به اینکه این وضعیت اهمیت تقویت سازوکار‌های چندجانبه موجود و نیز ایجاد نهاد‌ها و سازمان‌های همکاری چندجانبه را دوچندان کرده است، گفت: همکاری و هم‌افزایی کشور‌های در حال توسعه در قالب‌های چندجانبه نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است. جمهوری اسلامی ایران خود از قربانیان یک‌جانبه‌گرایی ظالمانه آمریکا و نیز ماجراجویی‌های خطرناک رژیم صهیونیستی بوده و همچنان درگیر آثار و تبعات آن است. با این حال، ما هرگز از وظایف و مسئولیت‌های خود به‌عنوان یک بازیگر فعال، جدی و اثرگذار در عرصه مناسبات اقتصادی و توسعه‌ای چندجانبه و منطقه‌ای غافل نبوده و نیستیم. همایش امروز نیز گواهی بر این واقعیت است.

عراقچی ادامه داد: بیش از شش دهه از تأسیس سازمان «آر. سی. دی» و سپس وارث آن، سازمان اکو، گذشته است. این ساختار همکاری منطقه‌ای، بی‌تردید قدیمی‌ترین سازوکار همکاری اقتصادی در جهان در حال توسعه به شمار می‌رود. در این سال‌ها بنیان‌های ارزشمندی پی‌ریزی شده و چارچوب‌های همکاری در حوزه‌های مختلف اقتصادی ایجاد گردیده است. با این حال، آنچه امروز شاهد آن هستیم، به هیچ وجه با ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های عظیم منطقه اکو تناسب ندارد. سازمان اکو می‌تواند به الگویی موفق از همکاری‌های چندجانبه اقتصادی میان کشور‌های همجوار تبدیل شود.

وی با بیان اینکه خوشبختانه در سال‌های اخیر شاهد اقبال روزافزون کشور‌های عضو به اکو، به‌ویژه کشور‌هایی که در اوایل دهه ۹۰ میلادی به این سازمان پیوستند، هستیم، گفت: این کشور‌ها اکنون به ارزش اکو برای پیشبرد اهداف توسعه ملی و نیز مناسبات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای خود پی برده‌اند. ساختار همکاری با این کشور‌های مهم آسیای مرکزی، جنوبی و غربی بی‌شک ارزش افزوده‌ای غیرقابل چشم‌پوشی برای همه ما محسوب می‌شود. آنچه اکنون بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز است، تصمیم‌گیری درخصوص حرکت جمعی و همسو به سمت تحقق یک اکوی مطلوب است.

رئیس دستگاه دیپلماسی با بیان اینکه در فرآیند تدوین چشم‌انداز ۱۰ سال آینده اکو و همچنین تعیین اهداف راهبردی و راه‌های دستیابی به آنها قرار داریم، توضیح داد: این فرآیند فرصت مناسبی برای اقدام جمعی فراهم کرده است. نشست اخیر سران اکو در جمهوری آذربایجان نیز در عالی‌ترین سطح، تجلی این اراده جمعی بود. اکو در مواجهه با فراز و نشیب‌های اقتصاد جهانی، چالش‌های ژئوپولیتیکی و تحولات سریع فناوری، بستری مناسب برای هم‌افزایی تلاش‌ها در مسیر توسعه پایدار، امنیت منطقه‌ای و رفاه مشترک به شمار می‌رود.

عراقچی تصریح کرد: به باور جمهوری اسلامی ایران، اکو می‌تواند و باید نقش پیشرو و مؤثری در شکل‌دهی به معماری جدید اقتصادی منطقه ایفا کند؛ معماری‌ای که بر اصول مشارکت، احترام متقابل و منافع مشترک استوار باشد.

وی ضمن قدردانی از تلاش‌های دبیرکل محترم، سفرا و نمایندگان دائم کشور‌های عضو اکو که تدوین پیش‌نویس چشم‌انداز را در دستور کار دارند، خاطرنشان کرد: ضروری است از تجربیات موجود و درس‌هایی که از اجرای چشم‌انداز‌های پیشین، از جمله چشم‌انداز ۲۰۲۵، به دست آمده است در تدوین چشم‌انداز جدید بهره‌برداری شود. چشم‌انداز ۲۰۳۵ اکو باید واقع‌گرایانه، علمی، عملیاتی و قابل سنجش باشد تا بتواند این سازمان را در مسیر شکوفایی در دهه آینده قرار دهد.

وزیر امور خارجه با تأکید بر اینکه برای تحقق این هدف باید شناخت دقیقی از فرصت‌ها و چالش‌های موجود داشت و از گرفتار شدن در بلندپروازی‌های غیرواقع‌بینانه پرهیز کرد، گفت: این امر جز با لحاظ کردن نظرات و ارزیابی‌های تمامی ذی‌نفعان کشور‌های عضو و منطقه، شامل دولت‌ها، بخش خصوصی، دانشگاهیان، زنان و جوانان، میسر نخواهد بود. همایش امروز ابتکار ارزشمندی در همین راستاست. افزون بر این، اهداف راهبردی اکو در ۱۰ سال آینده نمی‌تواند بدون توجه به فرصت‌ها و چالش‌های ناشی از رشد و توسعه چشمگیر فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، تدوین گردد. در دنیای امروز، هوش مصنوعی نه تنها یک ابزار فناورانه، بلکه تحولی بنیادین در شیوه‌های زندگی، تولید، آموزش و حکمرانی است.

عراقچی افزود: کشور‌های عضو باید با نگاهی آینده‌نگر مسیر بهره‌گیری از این فناوری را هموار کنند؛ چرا که اگر نتوانیم از این موج عظیم بهره ببریم، فاصله توسعه ما با سایر مناطق بیش از پیش افزایش خواهد یافت. در نشست اخیر سران اکو، جناب آقای دکتر پزشکیان، رئیس‌جمهور محترم جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر اهمیت این موضوع، پیشنهاد تأسیس مرکز هوش مصنوعی اکو را ارائه دادند. این مرکز می‌تواند سکوی پرشی برای همکاری‌های فناورانه منطقه‌ای از یک سو، و پیشران همکاری‌ها در سایر حوزه‌های مورد علاقه اعضا از سوی دیگر باشد.

وی در پایان تاکید کرد: همکاری‌ها در سازمان اکو در سال‌های پیش‌رو باید به تقویت تاب‌آوری فردی و جمعی کشور‌های عضو در برابر تحولات و بحران‌های آینده کمک نماید. ناامنی انرژی، ناامنی غذایی، همه‌گیری‌ها، تغییرات اقلیمی، بلایای طبیعی، نوسانات اقتصاد جهانی و اختلال در زنجیره‌های تأمین جهانی از جمله تهدیداتی هستند که منطقه ما و سایر مناطق با آن مواجه‌اند. برنامه‌ریزی و هماهنگی برای مقابله با این چالش‌ها باید در چشم‌انداز ۱۰ ساله اکو به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.