تازهترین آمار تورم مرداد ۱۴۰۵ از شکاف کمسابقه میان رشد قیمت لوازم خانگی و تورم عمومی کشور حکایت دارد. در حالی که تورم نقطهبهنقطه کل کشور ۸۹ درصد گزارش شده، این شاخص برای گروه لوازم خانگی به ۱۱۷.۸ درصد رسیده است؛ یعنی هزینه یک سبد مشابه از کالاهای این گروه در مقایسه با مرداد سال گذشته بیش از دو برابر شده است. همزمان تورم ماهانه ۴.۷ درصدی نشان میدهد موج گرانی هنوز متوقف نشده و فشار قیمتها تنها میراث ماههای قبل نیست. نتیجه این وضعیت برای خانوار روشن است: تعویض یخچال، ماشین لباسشویی یا دیگر کالاهای بادوام هر روز بیشتر از یک خرید معمولی به یک تصمیم مالی سنگین تبدیل میشود.
خرابی یک تلفن همراه در ظاهر فقط یک دردسر فنی است، اما کافی است این روزها برای تعمیر گوشی وارد بازار شوید تا با واقعیت بزرگتری روبهرو شوید؛ بازاری که در آن قیمت برخی مدلها از ابتدای سال ۳۰ تا ۸۰ درصد افزایش یافته، واردات گوشی در پنجماهه نخست سال به حدود یکسوم مدت مشابه پارسال سقوط کرده و حتی تعمیر یک نمایشگر میتواند میلیونها تومان هزینه داشته باشد. یک روایت میدانی از بازار نشان میدهد گوشیای که شب قبل ۴۷ تا ۴۸ میلیون تومان قیمت داشت، روز بعد ۴۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان فروخته میشد. شاید این تغییر یکشبه را نتوان به همه گوشیها تعمیم داد، اما جمله فروشندگان دقیقاً وضعیت بازار را خلاصه میکند: «نمیدانیم فردا کالایی را که امروز میفروشیم با چه قیمتی جایگزین میکنیم.»
بازار دام زنده جمعه ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ تقریباً بدون تغییر وارد تعطیلات پایان هفته شده است. گوسفند زنده در تهران کیلویی حدود ۶۳۴ هزار تومان، در اصفهان ۶۳۵ هزار تومان و در چهارمحالوبختیاری حدود ۶۳۲ هزار و ۵۰۰ تومان قیمت دارد؛ گوساله زنده نیز در همین استانها نزدیک ۶۰۸ تا ۶۰۹ هزار تومان معامله میشود. این ارقام تقریباً همان نرخهایی هستند که یک هفته قبل نیز در بازار دیده میشدند. اما ثبات دام زنده هنوز نتوانسته قیمت گوشت قرمز را پایین بیاورد؛ امروز ران و ماهیچه گوسفندی در خردهفروشی تا محدوده ۲.۲۷ تا ۲.۲۸ میلیون تومان در هر کیلو قیمت خوردهاند. همین فاصله، سؤال اصلی بازار را شکل میدهد: وقتی دام گرانتر نشده، چرا گوشت ارزان نمیشود؟
بررسی بازار خردهفروشی تهران در ابتدای شهریور ۱۴۰۵ نشان میدهد موج افزایش قیمت لبنیات هنوز متوقف نشده است؛ قیمت یک نمونه پنیر سفید ۲۱۰ گرمی طی یک ماه از ۱۰۹ هزار به ۱۳۴ هزار تومان رسیده و حدود ۲۳ درصد رشد کرده، ماست پرچرب ۲.۷ کیلوگرمی نزدیک ۱۲ درصد و یک نمونه ماست کمچرب ۱.۵ کیلوگرمی حدود ۵ درصد گرانتر شده است. این افزایشها در شرایطی رخ میدهد که دولت برای چند قلم پرمصرف قیمت مصوب تعیین کرده و معاون وزارت جهاد کشاورزی هشدار داده عرضه این اقلام بالاتر از نرخ رسمی تخلف محسوب میشود. با این حال، بخش بزرگی از بازار لبنیات خارج از فهرست قیمتگذاری مستقیم قرار دارد؛ موضوعی که عملاً بازار را به دو بخش «قیمت مصوب» و «قیمت هماهنگشده» تقسیم کرده است.
بازار تخممرغ ایران با یک تناقض عجیب وارد نیمه شهریور شده است؛ تولیدکنندگان میگویند در شهریور حدود ۱۱۵ هزار تن تخممرغ تولید خواهد شد و نزدیک ۱۵ هزار تن آن مازاد بر نیاز داخلی است، اما همزمان هر کیلو محصول را حدود ۷۰ هزار تومان پایینتر از هزینه تمامشده میفروشند. در سوی دیگر مصرفکننده برای یک شانه تخممرغ حدود ۵۰۰ تا ۵۲۰ هزار تومان میپردازد و بستههای برنددار در بعضی فروشگاهها حتی تا ۶۲۰ هزار تومان قیمت خوردهاند. حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغداران میهن، افت صادرات را یکی از دلایل اصلی این فشار میداند؛ وضعیتی که اگر ادامه پیدا کند میتواند امروز قیمت تولیدکننده را پایین نگه دارد، اما در ماههای آینده تولید را تحت فشار قرار دهد.
بازار گوشت قرمز روز جمعه ۱۳ شهریور پس از چند روز افزایش قیمت به فاز توقف رسیده است؛ ران گوسفندی کیلویی ۲ میلیون و ۲۷۰ هزار تومان، ماهیچه گوسفندی ۲ میلیون و ۲۸۰ هزار تومان، ران گوساله ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و راسته گوساله ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان قیمت دارد. بررسی نرخهای ۱۱ تا ۱۳ شهریور نشان میدهد دستکم در چند قلم اصلی، قیمتها دیگر بالا نرفتهاند. با این حال، این «ثبات» را نباید با ارزان شدن اشتباه گرفت؛ بازار در یکی از بالاترین سطوح اسمی خود متوقف شده و قدرت خرید پایین خانوارها در کنار آرامش دام زنده و سیاست تازه دولت برای تسهیل واردات گوشت و نهاده، فعلاً سرعت افزایش قیمت را گرفته است.
میلیونها دارنده سهام عدالت که در هفتههای گذشته منتظر واریز سود در هفته دولت بودند، تا جمعه ۱۳ شهریور هنوز دریافتی جدیدی نداشتهاند و تاریخ قطعی تازهای نیز از سوی سازمان بورس یا شرکت سپردهگذاری مرکزی اعلام نشده است. بررسی اظهارات رسمی و گزارشهای تازه نشان میدهد وعده پرداخت در فاصله ۲ تا ۸ شهریور از ابتدا یک زمانبندی قطعی از سوی متولی اصلی توزیع سود نبود و تحقق آن به وصول و تجمیع سود شرکتهای سرمایهپذیر وابسته بود. اکنون گزارشهای جدید از کافی نبودن منابع تجمیعشده حکایت دارند. در عین حال، یک ابهام مهم نیز باید رفع شود: سودی که برای امسال مطرح شده، طبق اظهارات رئیس اتاق تعاون مربوط به عملکرد مالی ۱۴۰۴ است، نه یک مرحله عادی دیگر از سود ۱۴۰۳.
بازار داخلی ارز و طلا جمعه ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ به دلیل تعطیلی رسمی با معاملات محدود و کمعمق دنبال میشود؛ دلار آزاد حوالی ۲۲۱ هزار تومان، طلای ۱۸ عیار نزدیک ۲۳ میلیون و ۵۲۰ هزار تومان و سکه امامی حدود ۲۳۵ میلیون تومان قیمت خوردهاند. با این حال، مهمترین اتفاق امروز نه در بازار تهران بلکه در بازار جهانی رخ داده است؛ اونس طلا پس از جهش حدود دو درصدی پنجشنبه، در معاملات جمعه نیز حوالی ۴۴۷۰ دلار ایستاده است. اگر این رشد تا پایان معاملات جهانی حفظ شود، بازار طلا و سکه ایران روز شنبه ۱۴ شهریور با یک سیگنال صعودی مهم بازگشایی خواهد شد.
بازار تخممرغ در شهریور ۱۴۰۵ با یک تناقض عجیب روبهروست؛ تولیدکننده میگوید محصولش را پایینتر از هزینه تمامشده میفروشد، اما مصرفکننده در فروشگاه برای برخی بستههای تخممرغ تا ۶۲۰ هزار تومان پرداخت میکند. اتحادیه مرکزی مرغداران میهن قیمت پیشنهادی هر کیلو تخممرغ درب مرغداری را برای شهریور ۲۷۱ هزار تومان اعلام کرده، در حالی که نرخ ارشادی وزارت جهاد حدود ۲۳۵ هزار تومان است و قیمت واقعی خرید از برخی مرغداریها حتی پایینتر گزارش میشود. در همین حال تولید شهریور حدود ۱۱۸ هزار تن برآورد شده، مصرف داخلی نزدیک ۱۰۰ هزار تن است و فعالان صنعت از ضعف صادرات بهعنوان یکی از عوامل اصلی مازاد عرضه و زیان مرغداران نام میبرند.
بازار برنج وارداتی در شهریور ۱۴۰۵ دیگر شباهت چندانی به سالهایی ندارد که برنج پاکستانی بهعنوان جایگزین ارزان برنج ایرانی شناخته میشد. قیمت برخی کیسههای ۱۰ کیلویی باسماتی و ۱۱۲۱ اکنون بین حدود ۳.۵ تا بیش از ۴.۲ میلیون تومان قرار گرفته و به این ترتیب هر کیلو برنج پاکستانی مرغوب تا بیش از ۴۰۰ هزار تومان هزینه دارد. همزمان دلار آزاد در معاملات پنجشنبه ۱۲ شهریور از مرز ۲۲۱ هزار تومان عبور کرده است؛ عاملی که فشار هزینهای بر کالاهای وارداتی را افزایش میدهد. با این حال بررسی قیمتهای گذشته نشان میدهد بخشی از نرخهای بالای امروز از چند هفته قبل شکل گرفته و نمیتوان تمام آن را یک جهش تازه دانست. حذف ارز ترجیحی برنج، نوسان ارز و هزینه واردات اکنون مزیت قیمتی این محصول را بهشدت کاهش دادهاند.