محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در پیامی کوتاه و هشدارآمیز خطاب به پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نوشت: «هدف بعدی داراییهای انرژی شما در منطقه است.» این جمله در شرایطی منتشر شده که طی چند روز اخیر درگیری ایران و آمریکا از رویارویی نظامی صرف، بیش از گذشته به نفتکشها، مسیرهای کشتیرانی و امنیت انرژی خلیج فارس کشیده شده است. همزمان نفت برنت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده و تردد کشتیها در تنگه هرمز به شکل محسوسی کاهش یافته است؛ وضعیتی که نشان میدهد هر تهدید تازه علیه بخش انرژی، فراتر از جنبه سیاسی، میتواند مستقیماً بازار جهانی نفت را تحت تأثیر قرار دهد.
تنش نظامی میان ایران و آمریکا در آبهای جنوبی ایران بار دیگر وارد مرحلهای خطرناک شده است. شامگاه سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، صداوسیما از حمله نیروهای آمریکایی به دومین نفتکش در نزدیکی آبهای جاسک خبر داد و اعلام کرد خدمه هر دو نفتکش با قایقهای نجات در حال انتقال به ساحل هستند. خبر حمله به چند نفتکش ایرانی تنها به رسانههای داخلی محدود نمانده و آسوشیتدپرس نیز به نقل از یک مقام آمریکایی تأیید کرده که ارتش آمریکا روز سهشنبه چند نفتکش ایرانی را هدف قرار داده است. این حملات در شرایطی رخ میدهد که عبور کشتیها از تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته و قیمت نفت برنت دوباره به مرز ۱۰۰ دلار نزدیک شده است.
حمله به یک نفتکش ایرانی در نزدیکی جزیره خارگ، مهمترین پایانه نفتی ایران، بار دیگر خلیج فارس را در کانون تنش نظامی تهران و واشنگتن قرار داده است. گزارشهای ایرانی میگویند این شناور در محدوده لنگرگاه خارگ با چهار پرتابه نیروهای آمریکایی هدف قرار گرفت و خدمه بدون تلفات جانی تخلیه شدند. با این حال یک اصلاح زمانی و مکانی مهم وجود دارد: حادثه روز شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۵ سپتامبر ۲۰۲۶ رخ داده و منابع معتبر فاصله نفتکش تا جزیره را حدود شش مایل دریایی اعلام کردهاند، نه چهار مایل. فرماندهی مرکزی آمریکا نیز همان روز حمله به سه نفتکش ایرانی، از جمله یک نفتکش در نزدیکی خارگ، را رسماً تأیید کرد.
ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در میانه نشست حساس شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، شدیدترین هشدارهای اخیر تهران به رافائل گروسی و اعضای این نهاد را مطرح کرد. او آژانس را متهم کرد که از یک سازمان فنی به «بنگاه سیاسی» تبدیل شده و هشدار داد هر اقدام خصمانه علیه منافع ایران با پاسخی «غیرقابل پیشبینی» روبهرو خواهد شد. این اظهارات در شرایطی بیان میشود که آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشنویس قطعنامهای را آماده کردهاند که میتواند پرونده پادمانی ایران را بار دیگر به شورای امنیت سازمان ملل بکشاند؛ در مقابل، گروسی میگوید بیش از یک سال است آژانس اطلاعات کافی برای راستیآزمایی بخش مهمی از مواد هستهای ایران در اختیار ندارد.
ایران در نخستین روز نشست فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی با لحنی کمسابقه درباره پیامدهای حمله به تأسیسات هستهای هشدار داد و اعلام کرد عادیسازی این روند میتواند امنیت هستهای در سراسر جهان را با تهدید مواجه کند. هیأت ایرانی با اشاره به حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای کشور در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ گفت «امروز ایران هدف است، فردا ممکن است کشور دیگری باشد» و در عین حال بار دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس را برای بازدید از نیروگاه اتمی بوشهر دعوت کرد. این موضع در شرایطی مطرح شده که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس نیز امروز تأکید کرد حمله به هر تأسیسات هستهای، در هر نقطه جهان، خطراتی غیرقابل قبول برای مردم و محیط زیست ایجاد میکند.
مسعود پزشکیان در مراسم «یک ایران متصل» یک پیام فراتر از افتتاح پروژههای ارتباطی داشت؛ رئیسجمهور علم، داده و تصمیمگیری مبتنی بر شواهد را ابزار اصلاح مدیریت کشور دانست و گفت اگر دادههای دقیق در اختیار باشد و درست مدیریت شود، بستر بسیاری از تخلفات، رشوه و فساد از بین میرود. همزمان ۷ هزار و ۹۴۷ پروژه ارتباطات و فناوری اطلاعات با سرمایهگذاری ۳۶ هزار میلیارد تومان در حوزههایی از فیبرنوری و اینترنت روستایی تا دولت هوشمند، هوش مصنوعی و فناوری فضایی افتتاح شد.
پیشبینی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، درباره احتمال سقوط نفت به محدوده ۴۰ تا ۵۰ دلار پس از پایان درگیری با ایران، واکنش تند و طنزآمیز محمدباقر قالیباف را در پی داشت. رئیس مجلس با اشاره به رکورد قیمت گازوئیل آمریکا، کاهش خرید اوراق خزانه از سوی سرمایهگذاران ژاپنی، برنامه صندوق ثروت ملی نروژ برای کاهش بخشی از اوراق آمریکایی و هشدارهای تورمی فدرال رزرو، روایت خوشبینانه بسنت از «اوج گرفتن اقتصاد آمریکا» را به چالش کشید. با این حال، بررسی دادههای روز نشان میدهد همه محورهای مطرحشده در این واکنش از درجه اعتبار یکسانی برخوردار نیستند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در نطق امروز ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ «انسجام درونی» و «قدرت بازدارندگی خارجی» را دو ستون مهم مقابله با فشارهای خارجی توصیف کرد و هشدار داد هر سخن یا اقدامی که این دو مؤلفه را تضعیف کند با توصیههای اخیر رهبر انقلاب مغایرت دارد. با این حال او همزمان تأکید کرد که پرهیز از ضعیف نشان دادن کشور به معنای نادیده گرفتن مشکلات یا تعطیل کردن نقد نیست؛ بلکه مشکلات باید به جای تبدیل شدن به عامل ناامیدی، وارد دستور کار تصمیمگیری و حل شوند.
همزمان با ورود تنش نظامی ایران و آمریکا به مرحلهای تازه در آبهای خلیج فارس و دریای عمان، حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفتوگو با الجزیره تأیید کرده است که ایران کشتیهای جنگی آمریکا را با موشکهای بالستیک هدف قرار داده و شرایط کنونی را یک «جنگ موجودیتی» برای تهران توصیف کرده است. تازهترین تحولات نشان میدهد درگیری دو طرف از حمله به اهداف نظامی فراتر رفته و اکنون نفتکشها، مسیرهای صادرات نفت و امنیت تنگه هرمز نیز به بخشی از میدان تقابل تبدیل شدهاند؛ تحولی که میتواند نهتنها معادلات نظامی منطقه، بلکه بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
حسن روحانی، رئیسجمهور پیشین ایران، در یکی از صریحترین موضعگیریهای خود از زمان آغاز جنگ جاری، خواستار ترکیب «قدرت نظامی و دیپلماسی» برای رسیدن به پایان عزتمندانه جنگ شد و همزمان درباره تنگه هرمز گفت این آبراه باید برای ایران «تنگه امنیت» باشد، اما بسته و بدون کشتی ماندن آن نیز منفعتی برای کشور ندارد. سخنان روحانی در شرایطی مطرح شده که بحران هرمز وارد هفتمین ماه شده، تردد تجاری همچنان بهمراتب کمتر از شرایط عادی است و ایران محدودیتهای بیشتری علیه برخی کشتیها اعمال کرده است. او همچنین از صداوسیما، مخالفان مذاکره و ایجاد دوگانه «موشک یا دیپلماسی» انتقاد کرد و گفت پایان جنگ باید با توجه به مصالح ملی و نظر مردم دنبال شود.