سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، امروز یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ در نشستی با سفرا و رؤسای نمایندگیهای خارجی در تهران بار دیگر از «طرح هفتروزه» ایران برای حل اختلافات با آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز سخن گفت. او اعلام کرد در صورت پذیرش این طرح، امکان بازگشایی تنگه ظرف هفت روز وجود دارد و همزمان تأکید کرد تهران برای ادامه دیپلماسی آماده است، اما در صورت ازسرگیری اقدام نظامی، پاسخ ایران «محکمتر از گذشته» خواهد بود. تازهترین گزارش رویترز نیز نشان میدهد کانال دیپلماتیک کاملاً بسته نشده و اختلاف فعلی بیش از هر چیز بر سر شروط ایران و ترتیب اجرای تعهدات دو طرف متمرکز شده است.
سرلشکر مصطفی ایزدی، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از پیشرفت نیروهای مسلح ایران در حوزههای زمینی، هوایی، پدافند هوایی و دریایی خبر داده و تأکید کرده است که بخشی از فناوریهای موجود تاکنون در میدان مورد استفاده قرار گرفتهاند و بخشی دیگر در آینده بهکار گرفته خواهند شد. این اظهارات که در شرایط پرتنش منطقهای مطرح شده، بیش از هر چیز بر ادامه توسعه ظرفیتهای دفاعی و حفظ بخشی از توانمندیها خارج از عرصه عملیاتی تأکید دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده پیشنهاد تازه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری تجارت را قابل قبول نمیداند؛ موضعی که میتواند مسیر تازه مذاکرات تهران و واشنگتن را با ابهام روبهرو کند. ایران در روزهای اخیر طرحی مرحلهای برای بازگشایی تنگه هرمز، کاهش درگیریهای منطقهای و بازگشت به مذاکرات مطرح کرده بود، اما گزارشهای تازه نشان میدهد واشنگتن هنوز حاضر به پذیرش چارچوب پیشنهادی تهران نشده است.
تلاشهای تازه برای رسیدن به توافق میان ایران و آمریکا با مانع جدیدی روبهرو شده است. العربیه به نقل از یک منبع آمریکایی گزارش داده دونالد ترامپ به تیم مذاکرهکننده خود ابلاغ کرده که بدون اقدام اولیه از سوی ایران، توافقی در کار نخواهد بود و واشنگتن نیز قصد بازگشت به تفاهمنامه قبلی با تهران را ندارد. همزمان رویترز گزارش داده ایران منتظر پاسخ رسمی آمریکا به طرح هفتروزه خود است، اما والاستریت ژورنال از رد این پیشنهاد از سوی ترامپ خبر داده است. در نتیجه، اختلاف اصلی دو طرف اکنون بیش از گذشته بر سر «ترتیب اقدامات» متمرکز شده است؛ ایران خواهان برداشته شدن فشارهای آمریکا پیش از بازگشایی کامل تنگه هرمز و مذاکرات هستهای است و واشنگتن بر اساس گزارشهای منتشرشده، اقدام اولیه تهران را مطالبه میکند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تازهترین پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز دوباره مذاکرات را نپذیرفت؛ تصمیمی که بار دیگر پنجره دیپلماسی میان تهران و واشنگتن را با ابهام روبهرو کرده است. ایران طرحی هفتروزه پیشنهاد کرده بود که بر اساس آن با رفع محاصره دریایی و اجرای مجموعهای از اقدامات اقتصادی و امنیتی از سوی آمریکا، مسیر کشتیرانی در هرمز باز و مذاکرات هستهای از سر گرفته میشد. ترامپ اکنون گفته است: «آنها پیشنهادی دادند، اما من آن را رد میکنم.» با این حال، مجموعه مواضع دو طرف نشان میدهد مذاکرات کاملاً متوقف نشده و اختلاف اصلی همچنان بر سر ترتیب امتیازدهی، کنترل تنگه هرمز و رفع فشارهای اقتصادی است.
پرونده مذاکرات ایران و آمریکا در پایان هفته مجمع عمومی سازمان ملل وارد مرحلهای تازه و مبهم شده است. والاستریت ژورنال روز شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵ به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد دونالد ترامپ پیشنهاد هفتروزه تهران برای توقف درگیریها، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز دور تازه مذاکرات را نپذیرفته و در محافل خصوصی احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران را مطرح کرده است. با این حال، روایت رسمی هنوز یکدست نیست؛ رویترز میگوید نتوانسته گزارش والاستریت ژورنال را مستقلاً تأیید کند و ایران نیز تا صبح شنبه اعلام کرده همچنان منتظر «پاسخ رسمی» واشنگتن است. The Wall Street Journal
اظهارات تازه مارک روته درباره استفاده گسترده آمریکا از پایگاهها و زیرساختهای مستقر در اروپا در جریان عملیات نظامی علیه ایران، واکنش تند وزارت امور خارجه ایران را به دنبال داشته است. اسماعیل بقائی میگوید این سخنان نشان میدهد کشورهای اروپایی برخلاف ادعای بیطرفی، در حمایت لجستیکی و نظامی از عملیات آمریکا نقش داشتهاند و باید درباره این نقش پاسخگو باشند. با این حال، خود دبیرکل ناتو میان «مشارکت ناتو» و همکاریهای دوجانبه کشورهای اروپایی با آمریکا تفکیک قائل شده و تأکید کرده است که ناتو بهعنوان یک ائتلاف مستقیماً طرف عملیات علیه ایران نبوده است.
جنگ هفتماهه آمریکا و ایران حالا از میدان نظامی به قلب سیاست داخلی واشنگتن رسیده است. سنای آمریکا پنجشنبه ۲۴ سپتامبر، تنها ۴۰ روز مانده به انتخابات میاندورهای ۳ نوامبر، برای چهاردهمین بار از آغاز جنگ درباره یک قطعنامه اختیارات جنگی مرتبط با ایران تصمیم میگیرد؛ مصوبهای که از دونالد ترامپ میخواهد عملیات نظامی را متوقف کند یا برای ادامه آن از کنگره مجوز بگیرد. افزایش هزینه جنگ به دستکم ۴۳.۶ میلیارد دلار، رکوردشکنی قیمت دیزل، فشار هزینههای زندگی و کاهش حمایت افکار عمومی، شکافهایی را در صف جمهوریخواهان ایجاد کرده است؛ هرچند کاخ سفید همچنان عملیات را بخشی از راهبرد جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و مهار توان نظامی تهران معرفی میکند.
دونالد ترامپ ساعاتی پس از سخنرانی تند خود علیه ایران در مجمع عمومی سازمان ملل، از ادامه گفتوگو میان تهران و واشنگتن خبر داد و مدعی شد طرف ایرانی «حتی امروز» با آمریکا در تماس و مذاکره بوده است. رئیسجمهور آمریکا همچنین گفت تصور میکند در نهایت توافقی حاصل خواهد شد. با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش تهران بهطور رسمی جزئیات یا ماهیت این گفتوگوی ادعایی را تأیید نکرده و مشخص نیست منظور ترامپ مذاکره مستقیم مقامهای دو کشور بوده یا تبادل پیام از طریق کانالهای دیپلماتیک و میانجیها.
همزمان با حضور هیأتهای ایران و آمریکا در نیویورک برای مجمع عمومی سازمان ملل، گمانهزنیها درباره احتمال دیدار مستقیم میان مقامهای دو کشور بالا گرفته است. یک مقام ارشد کاخ سفید به الجزیره گفته است هیچ دیداری با ایرانیها در برنامه فعلی دونالد ترامپ وجود ندارد، اما رئیسجمهور آمریکا برای چنین دیداری آمادگی دارد و «هر چیزی ممکن است». موضعی که ساعاتی بعد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز تکرار کرد و گفت واشنگتن آماده گفتوگو است اما در حال حاضر هیچ جلسهای برنامهریزی نشده است. در مقابل، یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته مسعود پزشکیان در نیویورک با ترامپ دیدار نخواهد کرد؛ هرچند تهران هیأت خود را برای ادامه رایزنیهای دیپلماتیک و مذاکره از طریق میانجیها دارای اختیار معرفی کرده است.