انتشار گزارشهایی درباره دستیابی ایران و آمریکا به توافقی تازه برای تمدید ۶۰ روزه آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و کاهش بخشی از تحریمهای تهران بار دیگر بازارهای منطقه و فضای سیاسی را در انتظار یک تحول بزرگ قرار داده است. با این حال، بررسی تازهترین گزارشهای بینالمللی در روز دوشنبه ۱۷ اوت ۲۰۲۶ نشان میدهد هنوز نمیتوان از «توافق قطعی» سخن گفت. در حالی که برخی منابع از پیشرفت مذاکرات و مبادله پیشنهادهای تازه خبر میدهند، تهران اعتبار مهلت ۶۰ روزه قبلی را زیر سؤال برده و خبرگزاریهای آسوشیتدپرس و رویترز نیز از نبود تأیید عمومی برای تمدید توافق خبر دادهاند. در این میان، پیشرفت جداگانه ایران و عمان برای مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز میتواند مهمترین نشانه از حرکت دیپلماسی به سمت کاهش تنش باشد.
گزارش تازه شبکه ۱۳ اسرائیل درباره درخواست برد کوپر، فرمانده سنتکام، برای ازسرگیری حملات آمریکا به ایران، بار دیگر احتمال بازگشت منطقه به مرحلهای شدیدتر از درگیری نظامی را مطرح کرده است. براساس این گزارش، کوپر در نشست فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل از حمله به زیرساختهای نفت، گاز و برق ایران بهعنوان راهی برای افزایش فشار بر تهران سخن گفته است. با این حال یک نکته کلیدی نباید نادیده گرفته شود: این ادعا بر منابع سیاسی ناشناس اسرائیلی متکی است، سنتکام یا کاخ سفید آن را رسماً تأیید نکردهاند و آخرین نشانهها از واشنگتن همچنان از اولویتدادن دونالد ترامپ به فشار اقتصادی و محاصره دریایی حکایت دارد. همزمان، مذاکرات ایران و عمان بر سر تنگه هرمز نیز هنوز به بازگشایی کامل این آبراه منجر نشده است.
گروهی از سناتورهای آمریکایی بامداد شنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ دور تازهای از تلاشهای کنگره برای متوقفکردن عملیات نظامی ایالات متحده علیه ایران را آغاز کردند. این اقدام در شرایطی انجام میشود که جنگ وارد ششمین ماه خود شده، دستکم ۱۸ نظامی آمریکایی کشته و ۶۸۹ نفر زخمی شدهاند، قیمت بنزین در آمریکا همچنان بالای چهار دلار قرار دارد و گزارشهای تازه از کاهش ذخایر برخی موشکهای پیشرفته ارتش آمریکا حکایت میکند. همزمان، تهران و واشنگتن از طریق میانجیگری عمان به توافقی درباره تنگه هرمز نزدیک شدهاند؛ ترکیبی که فشار سیاسی برای پایان جنگ را در واشنگتن افزایش داده است.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، شامگاه جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ در پیامی مستقیم خطاب به همسایگان، خواستار افزایش همگرایی کشورهای مسلمان و کاهش اتکا به قدرتهای خارجی شد. عراقچی با اشاره به عملکرد نیروهای مسلح ایران در درگیریهای اخیر گفت تهران توان نظامی خود را نشان داده و اکنون زمان «اتکا به خود و برادری واقعی» در منطقه فرا رسیده است. این پیام در شرایطی منتشر شده که همزمان معادلات امنیتی خاورمیانه بهسرعت در حال تغییر است و عربستان، ترکیه و پاکستان نیز توافق دفاعی مشترکی را امضا کردهاند.
مذاکرات ایران، آمریکا و عمان وارد مرحلهای حساس شده و گزارش تازه باراک راوید، خبرنگار آکسیوس، احتمال نزدیک بودن یک توافق را بیش از گذشته تقویت کرده است. راوید به نقل از یک دیپلمات از یکی از کشورهای میانجی گزارش داده که مذاکرهکنندگان ایرانی در انتظار تأیید نهایی شورای عالی امنیت ملی درباره توافق پیشِرو هستند و انتظار میرود این نهاد با چارچوب مورد مذاکره موافقت کند. همزمان آکسیوس گزارش داده تهران، واشنگتن و مسقط به نهایی کردن توافقی موقت برای بازگشایی مسیرهای تردد در تنگه هرمز نزدیک شدهاند؛ توافقی که در صورت نهایی شدن میتواند نهتنها معادلات سیاسی منطقه، بلکه قیمت نفت، ارز و بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
تردد کشتیها در تنگه هرمز بار دیگر به یکی از پایینترین سطوح خود رسیده است. تازهترین دادههای شرکت رهگیری دریایی «کپلر» نشان میدهد از ابتدای هفته تا پایان پنجشنبه تنها ۳۳ شناور از این آبراه عبور کردهاند؛ در حالی که در مدت مشابه هفته قبل این رقم ۵۰ کشتی بود. مهمتر اینکه تنها ۶ نفتکش حامل نفت خام توانستهاند از خلیج فارس خارج شوند و ۲۱ شناور نیز وارد تنگه شدهاند که بخش عمده آنها مسیر تعریفشده در آبهای ایران را انتخاب کردهاند. این ارقام فاصله بسیار زیادی با تردد روزانه ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه دارد و نشان میدهد با وجود گمانهزنیها درباره بازگشایی هرمز، هنوز نمیتوان از بازگشت شرایط عادی سخن گفت.
ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، در تازهترین آمار منتسب به این نهاد مدعی شده نیروهای آمریکایی در چارچوب اجرای محاصره دریایی بنادر ایران، مسیر ۴۸ کشتی تجاری را تغییر دادهاند، دو کشتی را از کار انداخته و وارد دو شناور دیگر شدهاند. انتشار این آمار نشان میدهد محاصره مورد ادعای واشنگتن از مرحله هشدارهای دریایی عبور کرده و به عملیات مستقیم علیه کشتیهای تجاری رسیده است؛ عملیاتی که همزمان با افت شدید تردد در تنگه هرمز، مذاکرات منطقهای برای ایجاد مسیر امن کشتیرانی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
دونالد ترامپ بار دیگر از نزدیک شدن ایران و آمریکا به یک توافق سخن گفته و مارکو روبیو نیز از پیشرفت در رایزنیها برای افزایش تردد کشتیها در تنگه هرمز خبر داده است. با این حال، بررسی زنده گزارشهای رسمی و رسانههای معتبر تا شامگاه سهشنبه ۴ اوت ۲۰۲۶ نشان میدهد هنوز هیچ توافق نهایی اعلام نشده، تهران انجام مذاکره مستقیم با واشنگتن را رد کرده و ادعای آغاز مذاکرات در «دوشنبه آینده» نیز تأیید نشده است.
وزیر خزانهداری آمریکا اعلام کرد واشنگتن در حال گفتوگو با طرف ایرانی برای عادیسازی عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز است و احتمال دارد توافقی در «امروز یا فردا» حاصل شود. بااینحال، تهران مذاکره مستقیم با آمریکا را تأیید نکرده و آمارهای کشتیرانی نیز نشان میدهد تردد شناورها هنوز با شرایط عادی فاصله زیادی دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مدعی شد مذاکرات با ایران «همین حالا» در جریان است و تهران تنها یک فرصت دیگر برای امضای توافق دارد. او بازگشایی تنگه هرمز را مرحله نخست و رسیدگی به برنامه هستهای ایران را مرحله دوم توافق احتمالی معرفی کرد. بااینحال، برخلاف آنچه در برخی گزارشها آمده، وزارت امور خارجه ایران اصل برگزاری مذاکره با آمریکا را صریحاً رد کرده و گفته است گفتوگوهای موجود فقط با عمان و درباره ایجاد مسیر موقت و ایمن کشتیرانی انجام میشود. در نتیجه، هنوز هیچ توافق تأییدشدهای برای بازگشایی کامل تنگه هرمز یا آغاز مذاکرات هستهای وجود ندارد.