ترامپ پایان جنگ با ایران را به انتخابات گره زد؛ چرا زمانبندی رئیسجمهور آمریکا در ۲۴ ساعت تغییر کرد؟
اظهارات تازه ترامپ درباره ایران بیش از آنکه فقط یک پیشبینی نظامی باشد، حالا به بخشی از سیاست داخلی آمریکا تبدیل شده است. انتخابات میاندورهای سوم نوامبر برگزار میشود و جمهوریخواهان باید از اکثریت شکننده خود در مجلس نمایندگان و سنا دفاع کنند؛ آن هم در شرایطی که هزینه زندگی، قیمت بنزین و جنگ ایران در میان نگرانیهای مهم رأیدهندگان قرار گرفتهاند.
در چنین فضایی، تعیین یک بازه زمانی نزدیک به انتخابات برای پایان جنگ، اهمیت سیاسی ویژهای پیدا میکند.
ترامپ دقیقاً درباره پایان جنگ ایران چه گفت؟
ترامپ روز ۹ سپتامبر، پیش از عزیمت به دالاس برای شرکت در گردهمایی انتخاباتی جمهوریخواهان، گفت تصور میکند جنگ با ایران «بلافاصله پس از» انتخابات میاندورهای تمام خواهد شد. استدلال او این بود که تهران دیگر قادر به تحمل فشار موجود نخواهد بود. او همزمان مدعی شد ایران تلاش میکند بر نتیجه انتخابات آمریکا تأثیر بگذارد؛ ادعایی که شواهد مستقلی برای آن ارائه نکرد.
اما کمتر از یک روز بعد لحن رئیسجمهور آمریکا تغییر کرد. ترامپ این بار گفت ممکن است جنگ پیش از انتخابات پایان پیدا کند. گزارش یورونیوز نیز این تغییر زمانبندی در فاصله کمتر از ۲۴ ساعت را برجسته کرد.
تازهترین اظهارنظر ترامپ در روز ۱۳ سپتامبر نیز نشان میدهد او همچنان پایان جنگ در سال جاری و احتمالاً حوالی انتخابات را محتمل میداند؛ هرچند در همان سخنان گزینه ادامه حضور آمریکا در ایران را نیز مطرح کرد.
این رفتوبرگشت زمانی خود نشان میدهد که هنوز برنامه علنی و قطعی برای پایان جنگ وجود ندارد.
هشدار درون کاخ سفید؛ جنگ ممکن است تا ۲۰۲۹ طول بکشد
مهمترین نکته در تحلیل سخنان ترامپ، فاصله میان ارزیابی علنی رئیسجمهور و گزارشهای منتشرشده از داخل دولت اوست.
رویترز به نقل از گزارش والاستریت ژورنال نوشته است که مقامهای ارشد دولت، از جمله جیدی ونس و مارکو روبیو، در جلسات خصوصی احتمال ادامه درگیری تا پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ در ژانویه ۲۰۲۹ را مطرح کردهاند. کاخ سفید درباره جزئیات این گزارش موضع رسمی ارائه نکرده است.
اگر این گزارش درست باشد، پیشبینی پایان جنگ پیش یا بلافاصله بعد از انتخابات بیش از آنکه یک برآورد قطعی نظامی باشد، میتواند بخشی از پیام سیاسی دولت برای رأیدهندگان باشد.
ترامپ در سالهای گذشته خود را مخالف «جنگهای بیپایان» معرفی کرده بود و حالا ادامه یک درگیری طولانیمدت با ایران میتواند به نقطه آسیبپذیری سیاسی او تبدیل شود. رویترز نیز در تحلیلی تازه نوشته است که جنگ ایران در آمریکا با جنگهای طولانی پس از ۱۱ سپتامبر مقایسه میشود و نبود یک راه خروج روشن به یکی از محورهای انتقاد از دولت تبدیل شده است.
هزینه جنگ ایران برای آمریکا چقدر بوده است؟
اعداد رسمی نشان میدهند هزینه جنگ دیگر مسئلهای حاشیهای نیست.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در ماه ژوئیه در کنگره اعلام کرد هزینه جنگ تا آن زمان به ۳۷.۵ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که برخی هزینههای انجامشده و هزینههای پیشبینیشده تا پایان سپتامبر را شامل میشد. دولت ترامپ همچنین درخواست دهها میلیارد دلار بودجه تکمیلی برای تأمین هزینههای نظامی ارائه کرده است.
در ماه ژوئن نیز گزارش شده بود پنتاگون حدود ۸۰ میلیارد دلار برای پوشش هزینههای جنگ ایران و برخی هزینههای دیگر درخواست کرده است. پیشتر یک مقام پنتاگون هزینه جنگ تا ماه آوریل را حدود ۲۵ میلیارد دلار اعلام کرده بود.
بنابراین اشاره به «دهها میلیارد دلار هزینه» پشتوانه رسمی دارد، هرچند رقم نهایی جنگ هنوز مشخص نیست و با ادامه عملیات افزایش خواهد یافت.
نفت و بنزین؛ جنگ ایران چگونه به انتخابات آمریکا رسید؟
شاید مهمترین اثر سیاسی جنگ برای رأیدهنده آمریکایی نه مستقیماً در میدان نبرد، بلکه در پمپبنزین دیده شود.
تشدید درگیری در خلیج فارس قیمت نفت را دوباره به بالای ۱۰۰ دلار رسانده و اختلال در عبور انرژی از منطقه فشار زیادی بر بازار جهانی وارد کرده است. گزارش رویترز نشان میدهد ذخایر استراتژیک نفت آمریکا نیز پس از برداشتهای مکرر به پایینترین سطح از سال ۱۹۸۲ رسیده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز متوسط قیمت بنزین آمریکا را در ۹ سپتامبر حدود ۴.۲۲ دلار برای هر گالن گزارش کرد؛ در حالی که یک سال قبل این رقم حدود ۳.۱۹ دلار بود.
برای حزب حاکم در آستانه انتخابات، چنین افزایشی بسیار حساس است. مردم ممکن است درباره استراتژی نظامی دیدگاههای متفاوتی داشته باشند، اما هزینه سوخت و کالاهای روزمره مستقیماً احساس اقتصادی رأیدهندگان را تغییر میدهد.
آیا شکست جمهوریخواهان در انتخابات قطعی شده است؟
نه. این بخش از روایت نیازمند دقت است.
دادههای موجود نشان میدهند جمهوریخواهان با خطر جدی از دست دادن کنترل دستکم یکی از مجالس مواجهاند، اما هیچ نتیجه انتخاباتی در حال حاضر قطعی نیست.
نظرسنجی رویترز/ایپسوس در پایان اوت میزان رضایت از عملکرد ترامپ را ۳۳ درصد نشان داد؛ پایینترین سطح دوره سیاسی او در این نظرسنجی. همچنین ۴۶ درصد دموکراتها گفتند برای شرکت در انتخابات «بسیار مشتاق» هستند، در حالی که این عدد برای جمهوریخواهان ۳۱ درصد بود. در میان مستقلها نیز ۳۶ درصد از دموکراتها و ۲۲ درصد از جمهوریخواهان حمایت کردند.
رویترز همچنین گزارش کرده جمهوریخواهان اکنون تنها اکثریتهای محدودی در کنگره دارند و انتخابات نوامبر رقابتی خواهد بود.
در نتیجه، میتوان گفت دولت ترامپ با چشمانداز دشوار انتخاباتی روبهروست، اما عبارت «شکست حتمی جمهوریخواهان» فراتر از دادههای موجود است.
چرا ترامپ پایان جنگ را به انتخابات گره میزند؟
از منظر سیاسی سه توضیح را میتوان مطرح کرد.
نخست اینکه ترامپ تلاش میکند به رأیدهندگان پیام دهد بحران دائمی نیست و هزینههای اقتصادی آن بهزودی کاهش خواهد یافت. او صریحاً گفته است بعد از پایان جنگ انتظار دارد قیمت بنزین بهشدت پایین بیاید.
دوم اینکه تعیین یک افق زمانی نزدیک میتواند بخشی از پایگاه جمهوریخواهان را که نسبت به ورود آمریکا به یک جنگ طولانی ناراضی است آرام کند.
سوم، این پیام میتواند در چارچوب فشار روانی بر تهران نیز دیده شود؛ یعنی کاخ سفید میخواهد القا کند که فشار اقتصادی و نظامی سرانجام ایران را به پذیرش توافق وادار خواهد کرد. این البته ارزیابی دولت ترامپ است و نتیجه آن هنوز روشن نیست.
تناقض اصلی ترامپ؛ «پایان نزدیک» یا ادامه حضور در ایران؟
تازهترین اظهارات رئیسجمهور آمریکا ابهام را بیشتر کرده است. ترامپ روز یکشنبه علاوه بر تکرار احتمال پایان جنگ در حوالی انتخابات، گفت آمریکا ممکن است در ایران بماند و درباره «نفت» نیز اظهاراتی مطرح کرد.
همین سخنان نشان میدهد واژه «پایان جنگ» لزوماً به معنای پایان کامل حضور یا فشار آمریکا نیست.
ممکن است منظور ترامپ توقف عملیات گسترده نظامی و ورود به یک توافق باشد؛ در حالی که محاصره، تحریم، حضور نظامی یا برخی عملیات محدود ادامه پیدا کند.
انتخابات آمریکا به ساعت سیاسی جنگ ایران تبدیل شده است
در مجموع، سخنان ترامپ یک واقعیت را آشکار میکند: جنگ ایران اکنون بهطور مستقیم وارد معادلات انتخابات میاندورهای آمریکا شده است.
هزینه رسمی دهها میلیارد دلاری، افزایش بهای سوخت، افت محبوبیت رئیسجمهور و نگرانی جمهوریخواهان از از دست دادن کنگره باعث شده ادامه یا پایان جنگ دیگر صرفاً مسئلهای مربوط به سیاست خارجی نباشد.
با این حال، تغییر پیشبینی ترامپ از «بعد از انتخابات» به «پیش از انتخابات» در کمتر از ۲۴ ساعت و همزمان انتشار گزارشهایی درباره احتمال ادامه جنگ برای سالها، نشان میدهد هیچ زمانبندی قابل اتکایی برای پایان درگیری وجود ندارد.
بنابراین شاید مهمترین نکته در اظهارات تازه رئیسجمهور آمریکا خودِ تاریخی که اعلام کرده نیست؛ بلکه این است که کاخ سفید اکنون آشکارا سرنوشت جنگ ایران، قیمت انرژی و سرنوشت انتخاباتی جمهوریخواهان را در یک معادله سیاسی واحد قرار داده است.