سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در سخنانی مهم در مراسم روز ملی صادرات، تأکید کرد که کشور همچنان با شرایط جنگی، تهدیدهای نظامی و تحریمهای گسترده اقتصادی مواجه است و هنوز به وضعیت صلح نرسیده است. او با هشدار نسبت به ادامه فشارهای اقتصادی، صادرکنندگان را از فعالان اصلی مقابله با محدودیتهای تجاری دانست و اعلام کرد که وزارت امور خارجه باید برای رفع موانع صادرات، کاهش تعرفههای تجاری و توسعه بازارهای خارجی نقش فعالتری ایفا کند. یکی از مهمترین بخشهای سخنان عراقچی، انتقاد صریح او از وضعیت گذرگاههای مرزی بود؛ جایی که به گفته وزیر خارجه، بهجای تسهیل تجارت، به محل توقف کالاها و کامیونها تبدیل شده است. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که گزارشهای حملونقل از معطلی طولانی کامیونهای صادراتی و افزایش هزینه تجارت خارجی ایران حکایت دارند.
سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستادکل نیروهای مسلح و فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، در پیامی هشدار داده است که هرگونه اقدام نظامی جدید علیه ایران با پاسخ گسترده نیروهای مسلح روبهرو خواهد شد و پیامدهای آن میتواند فراتر از مرزهای ایران گسترش یابد. او تأکید کرده است که جمهوری اسلامی ایران تصمیمات دفاعی و امنیتی خود را به نتیجه انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا وابسته نمیکند. عبداللهی همچنین به کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی در منطقه هشدار داده و درباره خطر گسترش درگیری، ادعاهای مربوط به برنامه هستهای ایران و عملکرد آژانس بینالمللی انرژی اتمی موضعگیری کرده است.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در تازهترین اظهارات خود علیه ایران هشدار داد که تهران باید میان دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای و مواجهه با اقدام نظامی شدید واشنگتن یکی را انتخاب کند. این سخنان که شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵ در دانشگاه تنسی مطرح شد، در شرایطی بازتاب گستردهای پیدا کرده که مذاکرات ایران و آمریکا با بنبست روبهرو است و همزمان فشارهای اقتصادی واشنگتن ادامه دارد. هگست همچنین مدعی شد ایران با توسعه توان موشکی خود تلاش میکند هزینه اقدام نظامی علیه این کشور را افزایش دهد. با این حال، تهدید تازه مقام ارشد پنتاگون به معنای صدور فرمان قطعی حمله نیست و برای ارزیابی احتمال تشدید درگیریها باید مواضع رسمی، تحرکات نظامی و روند دیپلماسی را در کنار یکدیگر بررسی کرد.
همزمان با افزایش تنشهای نظامی در خاورمیانه، انتشار تصاویری از کاهش پروازها بر فراز اسرائیل، گزارشهایی درباره تحرکات هواپیماهای سوخترسان آمریکا و خبر اصابت پرتابه به یک نفتکش در تنگه هرمز، گمانهزنیها درباره احتمال حمله دوباره به ایران را افزایش داده است. در همین حال، قیمت نفت برنت روز جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵ به نزدیکی ۱۱۰ دلار رسید و هشدارهای متقابل مقامهای ایران و اسرائیل نیز بر نگرانیها افزود. با این حال، بررسی منابع رسمی نشان میدهد تعطیلی چندساعته فرودگاه بنگوریون از ماهها قبل برنامهریزی شده بود و نمیتوان آن را بهتنهایی نشانه آغاز عملیات نظامی دانست. در مقابل، اصابت پرتابه به نفتکش ST3 در تنگه هرمز تأیید شده و نشان میدهد خطرات امنیتی منطقه واقعی است. پرسش اصلی اکنون این است: آیا منطقه در آستانه دور تازهای از حملات گسترده قرار دارد یا تحولات اخیر همچنان در چارچوب فشار نظامی، هشدار و جنگ روانی قابل ارزیابی است؟
نامه فاطمهزهرا شیخآبادی، دانشآموز بازمانده مدرسه شجره طیبه میناب، به سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، بار دیگر پرونده حمله مرگبار به این مدرسه را در مرکز توجه قرار داد. فاطمهزهرا در نامهای که روز یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ به دست وزیر خارجه رسید، از دوستان جانباختهاش، نیایش، سوناز، باران و زینب، یاد کرده و خواستار فراموش نشدن قربانیان این حادثه شده است. عراقچی نیز با انتشار پیامی در اینستاگرام تأکید کرد که پیگیری حقوقی و بینالمللی حمله به مدرسه میناب مسئولیتی فراتر از ابراز همدردی است. انتشار این نامه در شرایطی صورت میگیرد که هیئت حقیقتیاب سازمان ملل در گزارش شهریورماه خود، شواهد قابلقبولی درباره مسئولیت نیروهای آمریکایی و وقوع جنایت جنگی در این حمله ارائه کرده است.
همزمان با افزایش تنشهای نظامی در غرب آسیا، سفارتخانههای آمریکا در لبنان، اردن و امارات هشدارهای امنیتی تازهای برای شهروندان آمریکایی منتشر کردهاند. واشنگتن از اتباع خود خواسته است سطح هوشیاری را افزایش دهند، وضعیت پروازها را بهصورت مستمر بررسی کنند و برای احتمال لغو سفرها و بسته شدن حریمهای هوایی آماده باشند. این هشدارها در شرایطی صادر شده که حملات موشکی به فرودگاه ریاض تلفات غیرنظامی بر جای گذاشته و چند شرکت هواپیمایی بینالمللی پروازهای خود را به پایتخت عربستان متوقف کردهاند. با این حال، پرسش مهم این است که آیا هشدارهای همزمان آمریکا نشانه نزدیک شدن منطقه به مرحله تازهای از درگیری است یا واشنگتن صرفاً اقدامات احتیاطی خود را افزایش داده است؟
تنش میان تهران و واشنگتن بار دیگر وارد مرحله حساسی شده است. اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده پنتاگون چند روز قبل از فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، خواسته است مقدمات لازم برای ازسرگیری احتمالی عملیات گسترده در ایران را نهایی کند. همزمان انبیسی نیوز گزارش داده دونالد ترامپ و اعضای تیم امنیت ملی او گزینه آغاز دوباره عملیات نظامی در هفتههای آینده، حتی پیش از انتخابات میاندورهای سوم نوامبر، را بررسی کردهاند. با این حال نکته تعیینکننده این است که تا امروز پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵ هیچ تصمیم نهایی برای آغاز حمله جدید اعلام نشده است.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، امروز یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ در نشستی با سفرا و رؤسای نمایندگیهای خارجی در تهران بار دیگر از «طرح هفتروزه» ایران برای حل اختلافات با آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز سخن گفت. او اعلام کرد در صورت پذیرش این طرح، امکان بازگشایی تنگه ظرف هفت روز وجود دارد و همزمان تأکید کرد تهران برای ادامه دیپلماسی آماده است، اما در صورت ازسرگیری اقدام نظامی، پاسخ ایران «محکمتر از گذشته» خواهد بود. تازهترین گزارش رویترز نیز نشان میدهد کانال دیپلماتیک کاملاً بسته نشده و اختلاف فعلی بیش از هر چیز بر سر شروط ایران و ترتیب اجرای تعهدات دو طرف متمرکز شده است.
سرلشکر مصطفی ایزدی، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از پیشرفت نیروهای مسلح ایران در حوزههای زمینی، هوایی، پدافند هوایی و دریایی خبر داده و تأکید کرده است که بخشی از فناوریهای موجود تاکنون در میدان مورد استفاده قرار گرفتهاند و بخشی دیگر در آینده بهکار گرفته خواهند شد. این اظهارات که در شرایط پرتنش منطقهای مطرح شده، بیش از هر چیز بر ادامه توسعه ظرفیتهای دفاعی و حفظ بخشی از توانمندیها خارج از عرصه عملیاتی تأکید دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده پیشنهاد تازه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری تجارت را قابل قبول نمیداند؛ موضعی که میتواند مسیر تازه مذاکرات تهران و واشنگتن را با ابهام روبهرو کند. ایران در روزهای اخیر طرحی مرحلهای برای بازگشایی تنگه هرمز، کاهش درگیریهای منطقهای و بازگشت به مذاکرات مطرح کرده بود، اما گزارشهای تازه نشان میدهد واشنگتن هنوز حاضر به پذیرش چارچوب پیشنهادی تهران نشده است.