آمادهباش تازه آمریکا برای ایران؛ دستور پنتاگون به سنتکام، ترامپ هنوز تصمیم نگرفته
گزارش تازه اکسیوس از مرحلهای فراتر از تهیه چند سناریوی نظری نظامی حکایت دارد.
براساس این گزارش، پنتاگون چند روز قبل به فرماندهی مرکزی آمریکا دستور داده است آمادهسازیها برای احتمال ازسرگیری عملیات رزمی عمده علیه ایران را تکمیل کند.
مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند این دستور شامل تاریخ مشخصی برای آغاز حمله نیست و ترامپ نیز هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است. یک مقام پنتاگون در پاسخ به اکسیوس نیز گفته وظیفه وزارت دفاع «توسعه و ارائه گزینههای نظامی به رئیسجمهور» است.
همین تفکیک اهمیت زیادی دارد.
دستور آمادهسازی نظامی به این معناست که نیروهای مسلح باید در صورت صدور فرمان سیاسی قادر به اجرای عملیات باشند؛ اما به معنای صدور فرمان حمله نیست.
بنابراین تیترهایی نظیر «آمریکا تصمیم به حمله به ایران گرفت» در شرایط فعلی فراتر از اطلاعات تأییدشده هستند.
حمله احتمالی آمریکا به ایران چه اهدافی خواهد داشت؟
اکسیوس به نقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی نوشته در صورت ازسرگیری عملیات گسترده، گزینههای مورد بررسی میتواند حملات سنگین علیه زیرساختهای انرژی، تأسیسات هستهای و دیگر اهداف راهبردی ایران را شامل شود.
این منابع همچنین احتمال همکاری عملیاتی آمریکا و اسرائیل را در صورت آغاز دور تازه درگیری مطرح کردهاند.
با این حال نوع، دامنه و اهداف دقیق هر عملیات احتمالی هنوز نهایی نشده است.
در واقع واشنگتن ظاهراً چند سناریو را همزمان روی میز نگه داشته است؛ از حملات محدود گرفته تا بازگشت به عملیات رزمی گستردهتر.
روایت انبیسی؛ حمله قبل از انتخابات میاندورهای هم بررسی شد
انبیسی نیوز نیز در گزارشی جداگانه جزئیات بیشتری از بحثهای داخلی دولت آمریکا منتشر کرده است.
به گفته یک مقام آمریکایی و فرد دیگری که از مذاکرات اطلاع دارد، ترامپ و تیم امنیت ملی او درباره احتمال ازسرگیری عملیات گسترده نظامی علیه ایران طی هفتههای آینده بحث کردهاند و یکی از گزینهها اجرای حملات پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در سوم نوامبر بوده است.
براساس این گزارش، جلسهای در کمپ دیوید با حضور مقامهای ارشد امنیت ملی آمریکا برگزار شده و پس از آن ارتش گزینههای جدیدی را برای ارائه به ترامپ آماده کرده است.
اما انبیسی نیز صراحتاً نوشته:
هیچ تصمیمی گرفته نشده است.
این جمله در ارزیابی سطح واقعی خطر اهمیت زیادی دارد.
جلسه محرمانه کمپ دیوید چه اهمیتی داشت؟
گزارش اکسیوس از جلسه چندساعته مقامهای ارشد دولت آمریکا در کمپ دیوید نیز یکی از حلقههای اصلی این پرونده است.
این جلسه با ریاست جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، برگزار شد و افرادی از جمله مارکو روبیو، پیت هگست، جان رتکلیف، ژنرال دن کین و استیو ویتکاف در آن حضور داشتند.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته در این نشست درباره مسائل خاورمیانه «تصمیمهایی گرفته شد یا دستکم بحثهای عمیقی صورت گرفت». مارکو روبیو اصل برگزاری جلسه را تأیید کرده، اما آن را بخشی از برنامهریزی بلندمدت سیاست خارجی دولت دانسته است.
اکسیوس گزارش داده یکی از موضوعات مورد بررسی، احتمال ازسرگیری عملیات گسترده علیه ایران بوده است.
در عین حال مذاکرات غیرمستقیم واشنگتن و تهران نیز ظاهراً به بنبست رسیده و قطر همچنان در نقش میانجی فعال است.
چرا انتخابات سوم نوامبر وارد معادله ایران شده است؟
انتخابات میاندورهای آمریکا روز ۳ نوامبر ۲۰۲۶ برگزار میشود و زمانبندی احتمالی هر اقدام نظامی، طبیعتاً اثر سیاسی داخلی نیز خواهد داشت.
انبیسی نوشته جنگ ایران در آمریکا به موضوعی سیاسی تبدیل شده؛ بهویژه به دلیل افزایش قیمت انرژی و هزینههای زندگی.
به همین دلیل برخی مقامها درباره پیامدهای ازسرگیری جنگ درست پیش از رأیگیری نگرانی دارند. خود گزارشهای آمریکایی نیز نشان میدهد در داخل دولت درباره زمان و دامنه هر عملیات احتمالی اختلاف نظر وجود دارد.
اکسیوس نیز به نقل از یک مقام اسرائیلی نوشته احتمال عملیات پیش از انتخابات آمریکا «بالا نیست»، اما منتفی هم نیست و احتمال آن پس از انتخابات میتواند بیشتر شود.
بنابراین عبارت دقیقتر این است که گزینه حمله پیش از انتخابات بررسی شده، نه اینکه زمان حمله برای قبل از انتخابات تعیین شده باشد.
تماس دوباره ترامپ و نتانیاهو؛ ایران در دستور کار
تحرکات دیپلماتیک آمریکا و اسرائیل نیز افزایش یافته است.
طبق گزارش اکسیوس، ترامپ روز چهارشنبه با بنیامین نتانیاهو گفتوگو کرده و این دومین تماس آنها در فاصله چند روز بوده است. نتانیاهو نیز پیش از این تماس جلسهای با تیم امنیت ملی اسرائیل درباره ایران برگزار کرده بود.
اکسیوس میگوید منابع اسرائیلی انتظار دارند اگر دور تازه عملیات گسترده آغاز شود، آمریکا و اسرائیل دوباره هماهنگ عمل کنند.
با این حال هیچ اعلام رسمی درباره توافق دو طرف برای عملیات جدید منتشر نشده است.
همزمان فشار بر تنگه هرمز بیشتر شده است
این اخبار در شرایطی منتشر میشوند که امنیت دریایی در خلیج فارس و تنگه هرمز نیز دوباره تحت فشار قرار گرفته است.
رویترز گزارش داده عبور کشتیهای کالایی از هرمز در ششم اکتبر به تنها هفت فروند رسیده که پایینترین سطح در بیش از دو ماه بوده است.
جریان نفت خام عبوری از تنگه نیز به حدود ۱۰.۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافته؛ رقمی که حدود ۲۷ درصد پایینتر از سطح پیشین گزارش شده است.
افزایش حملات و تهدیدهای دریایی در هفته اخیر باعث شده نگرانی بازار جهانی انرژی دوباره تشدید شود.
نفت فوراً واکنش نشان داد؛ برنت بالای ۱۰۴ دلار رفت
واکنش بازارهای جهانی به مجموعه این تحولات سریع بود.
آسوشیتدپرس گزارش داده قیمت نفت برنت امروز بیش از چهار درصد جهش کرده و تا محدوده ۱۰۴.۳۲ دلار در هر بشکه رسیده است. نفت آمریکا نیز بیش از چهار درصد افزایش داشته است.
رویترز نیز افزایش قیمت نفت را ناشی از نگرانی درباره عرضه خاورمیانه، حملات اخیر به کشتیها و گزارشهای مربوط به احتمال ازسرگیری عملیات آمریکا علیه ایران دانسته است.
این واکنش بازار نشان میدهد حتی احتمال دور تازه جنگ نیز برای افزایش حق بیمه ریسک نفت کافی بوده است.
در صورت حمله مستقیم به زیرساختهای انرژی یا گسترش درگیری در هرمز، واکنش بازار میتواند شدیدتر شود.
آیا حمله آمریکا به ایران نزدیک است؟
براساس اطلاعات موجود تا ظهر پنجشنبه ۱۶ مهر، نمیتوان گفت حمله جدید قطعی یا حتی حتمی است.
اما چند نشانه نشان میدهد سطح آمادگی نظامی و سیاسی بالا رفته است:
پنتاگون از سنتکام خواسته آمادگیهای عملیاتی را تکمیل کند؛ تیم امنیت ملی ترامپ در کمپ دیوید درباره ایران بحث کرده؛ ارتش گزینههای جدید تهیه کرده؛ تماسهای ترامپ و نتانیاهو افزایش یافته و رسانههای مختلف آمریکایی مستقل از یکدیگر از بررسی سناریوهای جدید نظامی خبر دادهاند.
در مقابل، سه عامل مهم هنوز مانع از نتیجهگیری درباره آغاز قریبالوقوع حمله هستند: هیچ دستور اجرایی صادر نشده، هیچ تاریخ مشخصی تعیین نشده و مقامهای آمریکایی صراحتاً تأکید کردهاند ترامپ هنوز تصمیم نهایی نگرفته است.
مذاکرات ایران و آمریکا هنوز کاملاً از معادله خارج نشده است
در روزهای گذشته نیز کانالهای دیپلماتیک کاملاً بسته نبودهاند.
جیدی ونس در مصاحبه با رویترز گفته واشنگتن برای پایان درگیری خواهان کاهش «معنادار» ظرفیت غنیسازی ایران است؛ در مقابل تهران بر حق خود برای غنیسازی تأکید دارد.
آسوشیتدپرس نیز هفته گذشته گزارش داده بود ایران پاسخ رسمی واشنگتن به آخرین پیشنهاد خود برای پایان جنگ را دریافت کرده و میانجیگری قطر و پاکستان ادامه داشته است.
بنابراین سناریوی دیپلماسی هنوز حذف نشده، اما گزارشهای تازه نشان میدهد واشنگتن همزمان گزینه نظامی را نیز فعال نگه داشته است.
سه سناریوی پیشروی ایران و آمریکا
در کوتاهمدت میتوان سه مسیر اصلی را در نظر گرفت.
در سناریوی نخست، دستور آمادهسازی سنتکام به ابزار فشار در مذاکرات تبدیل میشود و بدون آغاز حمله، واشنگتن تلاش میکند امتیاز بیشتری در پرونده هستهای و هرمز بگیرد.
در سناریوی دوم، یک عملیات محدود علیه اهداف مشخص انجام میشود؛ اقدامی که احتمالاً پاسخ ایران و جهش بیشتر قیمت نفت را به دنبال خواهد داشت.
در سناریوی سوم، عملیات بزرگتری با همکاری آمریکا و اسرائیل آغاز میشود؛ سناریویی که اکسیوس میگوید میتواند زیرساختهای انرژی، هستهای و راهبردی را دربر بگیرد و خطر گسترش جنگ منطقهای را بهطور محسوسی افزایش دهد.
جمعبندی فعلی روشن است: گزارش اکسیوس درباره دستور پنتاگون به سنتکام و گزارش انبیسی درباره بررسی حمله پیش از انتخابات میاندورهای از چند منبع آمریکایی تأیید شدهاند، اما هنوز خبری از دستور نهایی ترامپ برای آغاز عملیات نیست. آنچه تغییر کرده، سطح آمادگی است؛ ارتش آمریکا اکنون موظف شده گزینهها را به مرحلهای برساند که در صورت تصمیم سیاسی، امکان اجرای سریع آنها وجود داشته باشد. همین فاصله میان «آماده شدن برای جنگ» و «تصمیم برای جنگ» مهمترین نکتهای است که در ساعات و روزهای آینده باید زیر نظر گرفته شود.