تلاشهای تازه برای رسیدن به توافق میان ایران و آمریکا با مانع جدیدی روبهرو شده است. العربیه به نقل از یک منبع آمریکایی گزارش داده دونالد ترامپ به تیم مذاکرهکننده خود ابلاغ کرده که بدون اقدام اولیه از سوی ایران، توافقی در کار نخواهد بود و واشنگتن نیز قصد بازگشت به تفاهمنامه قبلی با تهران را ندارد. همزمان رویترز گزارش داده ایران منتظر پاسخ رسمی آمریکا به طرح هفتروزه خود است، اما والاستریت ژورنال از رد این پیشنهاد از سوی ترامپ خبر داده است. در نتیجه، اختلاف اصلی دو طرف اکنون بیش از گذشته بر سر «ترتیب اقدامات» متمرکز شده است؛ ایران خواهان برداشته شدن فشارهای آمریکا پیش از بازگشایی کامل تنگه هرمز و مذاکرات هستهای است و واشنگتن بر اساس گزارشهای منتشرشده، اقدام اولیه تهران را مطالبه میکند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تازهترین پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز دوباره مذاکرات را نپذیرفت؛ تصمیمی که بار دیگر پنجره دیپلماسی میان تهران و واشنگتن را با ابهام روبهرو کرده است. ایران طرحی هفتروزه پیشنهاد کرده بود که بر اساس آن با رفع محاصره دریایی و اجرای مجموعهای از اقدامات اقتصادی و امنیتی از سوی آمریکا، مسیر کشتیرانی در هرمز باز و مذاکرات هستهای از سر گرفته میشد. ترامپ اکنون گفته است: «آنها پیشنهادی دادند، اما من آن را رد میکنم.» با این حال، مجموعه مواضع دو طرف نشان میدهد مذاکرات کاملاً متوقف نشده و اختلاف اصلی همچنان بر سر ترتیب امتیازدهی، کنترل تنگه هرمز و رفع فشارهای اقتصادی است.
پرونده مذاکرات ایران و آمریکا در پایان هفته مجمع عمومی سازمان ملل وارد مرحلهای تازه و مبهم شده است. والاستریت ژورنال روز شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵ به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد دونالد ترامپ پیشنهاد هفتروزه تهران برای توقف درگیریها، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز دور تازه مذاکرات را نپذیرفته و در محافل خصوصی احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران را مطرح کرده است. با این حال، روایت رسمی هنوز یکدست نیست؛ رویترز میگوید نتوانسته گزارش والاستریت ژورنال را مستقلاً تأیید کند و ایران نیز تا صبح شنبه اعلام کرده همچنان منتظر «پاسخ رسمی» واشنگتن است. The Wall Street Journal
اظهارات تازه مارک روته درباره استفاده گسترده آمریکا از پایگاهها و زیرساختهای مستقر در اروپا در جریان عملیات نظامی علیه ایران، واکنش تند وزارت امور خارجه ایران را به دنبال داشته است. اسماعیل بقائی میگوید این سخنان نشان میدهد کشورهای اروپایی برخلاف ادعای بیطرفی، در حمایت لجستیکی و نظامی از عملیات آمریکا نقش داشتهاند و باید درباره این نقش پاسخگو باشند. با این حال، خود دبیرکل ناتو میان «مشارکت ناتو» و همکاریهای دوجانبه کشورهای اروپایی با آمریکا تفکیک قائل شده و تأکید کرده است که ناتو بهعنوان یک ائتلاف مستقیماً طرف عملیات علیه ایران نبوده است.
جنگ هفتماهه آمریکا و ایران حالا از میدان نظامی به قلب سیاست داخلی واشنگتن رسیده است. سنای آمریکا پنجشنبه ۲۴ سپتامبر، تنها ۴۰ روز مانده به انتخابات میاندورهای ۳ نوامبر، برای چهاردهمین بار از آغاز جنگ درباره یک قطعنامه اختیارات جنگی مرتبط با ایران تصمیم میگیرد؛ مصوبهای که از دونالد ترامپ میخواهد عملیات نظامی را متوقف کند یا برای ادامه آن از کنگره مجوز بگیرد. افزایش هزینه جنگ به دستکم ۴۳.۶ میلیارد دلار، رکوردشکنی قیمت دیزل، فشار هزینههای زندگی و کاهش حمایت افکار عمومی، شکافهایی را در صف جمهوریخواهان ایجاد کرده است؛ هرچند کاخ سفید همچنان عملیات را بخشی از راهبرد جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و مهار توان نظامی تهران معرفی میکند.
دونالد ترامپ ساعاتی پس از سخنرانی تند خود علیه ایران در مجمع عمومی سازمان ملل، از ادامه گفتوگو میان تهران و واشنگتن خبر داد و مدعی شد طرف ایرانی «حتی امروز» با آمریکا در تماس و مذاکره بوده است. رئیسجمهور آمریکا همچنین گفت تصور میکند در نهایت توافقی حاصل خواهد شد. با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش تهران بهطور رسمی جزئیات یا ماهیت این گفتوگوی ادعایی را تأیید نکرده و مشخص نیست منظور ترامپ مذاکره مستقیم مقامهای دو کشور بوده یا تبادل پیام از طریق کانالهای دیپلماتیک و میانجیها.
همزمان با حضور هیأتهای ایران و آمریکا در نیویورک برای مجمع عمومی سازمان ملل، گمانهزنیها درباره احتمال دیدار مستقیم میان مقامهای دو کشور بالا گرفته است. یک مقام ارشد کاخ سفید به الجزیره گفته است هیچ دیداری با ایرانیها در برنامه فعلی دونالد ترامپ وجود ندارد، اما رئیسجمهور آمریکا برای چنین دیداری آمادگی دارد و «هر چیزی ممکن است». موضعی که ساعاتی بعد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز تکرار کرد و گفت واشنگتن آماده گفتوگو است اما در حال حاضر هیچ جلسهای برنامهریزی نشده است. در مقابل، یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته مسعود پزشکیان در نیویورک با ترامپ دیدار نخواهد کرد؛ هرچند تهران هیأت خود را برای ادامه رایزنیهای دیپلماتیک و مذاکره از طریق میانجیها دارای اختیار معرفی کرده است.
عبارتی که درباره «رد پیشنهاد همکاری آمریکا و ادامه حملات و تهدیدها علیه منافع واشنگتن» منتشر شده، به نظر میرسد بازنشر یا بازنویسی ناقصی از سخنرانی دونالد ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۵ باشد، نه سخنرانی تازه او در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶. ترامپ یک سال پیش مدعی شده بود در نامهای به مقام ارشد ایران، در مقابل توقف برنامه هستهای پیشنهادی برای «همکاری کامل» ارائه کرده، اما تهران به جای پذیرش آن مسیر، به تهدید آمریکا و متحدانش ادامه داده است. اکنون، یک سال بعد، فضای روابط تهران و واشنگتن بهمراتب پیچیدهتر شده و همزمان با ادامه درگیری نظامی، نشانههایی از تماس دیپلماتیک تازه نیز دیده میشود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در سخنرانی روز سهشنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ در مجمع عمومی سازمان ملل یکی از تندترین پیامهای خود درباره ایران را مطرح کرد. او گفت در برابر یک «تصمیم بزرگ» قرار دارد؛ یا توافقی شکل بگیرد که به ایران امکان بازسازی بدهد یا آمریکا مسیر تشدید عملیات نظامی را انتخاب کند. ترامپ حتی از تعبیر «نابودی جمهوری اسلامی» استفاده کرد، اما همزمان پیشبینی کرد پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در سوم نوامبر توافقی حاصل شود. نکته مهمتر اینکه او ساعاتی بعد مدعی شد مقامهای آمریکایی با هیئت ایرانی در نیویورک جلسهای سهساعته و «بسیار خوب» داشتهاند؛ ادعایی که نشان میدهد در کنار تهدیدهای علنی، کانال دیپلماتیک نیز کاملاً بسته نیست.
حمله به یک شناور تجاری ایرانی در نزدیکی جزیره هنگام و قشم، تنش دریایی در تنگه هرمز را وارد مرحله تازهای کرده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، امروز دوشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ آمریکا را مسئول این حادثه دانست و گفت واشنگتن در حالی از امنیت کشتیرانی سخن میگوید که در نزدیکی سواحل ایران به یک شناور ایرانی حمله شده است. در این حادثه جمشید رجبی، یکی از خدمه کشتی، جان باخت و چهار نفر دیگر از جمله دو تبعه پاکستان مجروح شدند. با این حال، منابع مستقل میگویند آمریکا تاکنون مسئولیت این حمله را بهطور علنی تأیید نکرده است.