شورش در کنگره علیه ادامه جنگ ایران؛ سنا به قطعنامه مهار ترامپ رأی میدهد / هزینه جنگ از ۴۳ میلیارد دلار گذشت
خبرگزاری رویترز گزارش داده رهبران سنا رأیگیری درباره قطعنامه تازه را برای بعدازظهر پنجشنبه برنامهریزی کردهاند.
متن سیاسی این اقدام روشن است: رئیسجمهور یا باید عملیات نظامی علیه ایران را خاتمه دهد، یا برای ادامه جنگ مجوز مشخص کنگره را دریافت کند. رأیگیری درست پیش از آن انجام میشود که سناتورها واشنگتن را برای کارزارهای انتخاباتی میاندورهای ترک کنند.
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، سنا تاکنون ۱۳ بار قطعنامههای مرتبط با اختیارات جنگی ایران را بررسی کرده و دو بار به آنها رأی مثبت داده است. بنابراین رأی پنجشنبه چهاردهمین بررسی از این نوع در سنا خواهد بود. مجلس نمایندگان نیز شش رأی مرتبط برگزار کرده و سه بار با درخواست پایان دادن به درگیری موافقت کرده است.
هفته گذشته مجلس نمایندگان یک قطعنامه مشابه را با رأی ۲۲۰ در برابر ۲۰۴ تصویب کرد و هفت جمهوریخواه در کنار دموکراتها رأی دادند.
قطعنامه اختیارات جنگی واقعاً چه قدرتی دارد؟
این بخش نیاز به یک تفکیک مهم حقوقی دارد.
قطعنامه مورد بحث یکی از ابزارهای کنگره برای اعتراض به ادامه عملیات نظامی بدون مجوز مشخص قانونگذاران است. گزارش آسوشیتدپرس این نوع قطعنامه را در عمل عمدتاً یک اقدام سیاسی برای اعلام مخالفت کنگره توصیف میکند و میگوید چنین مصوبهای در قالب فعلی برای امضای رئیسجمهور به کاخ سفید ارسال نمیشود.
بنابراین رأی مثبت سنا بهخودیخود به معنی پایان فوری عملیات نظامی نیست.
اهمیت آن بیشتر در دو حوزه است: نخست افزایش فشار سیاسی بر کاخ سفید و دوم ثبت رسمی موضع سناتورها درباره جنگ؛ موضوعی که درست چند هفته مانده به انتخابات اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
کنگره ابزار قدرتمندتری هم در اختیار دارد: بودجه. قانونگذاران میتوانند تأمین مالی عملیات نظامی را محدود کنند، هرچند تا این مرحله جمهوریخواهان کنگره تمایل محدودی به استفاده از این ابزار نشان دادهاند.
جنگ ایران چقدر برای آمریکا هزینه داشته است؟
جدیدترین برآورد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، هزینه جنگ تا سوم سپتامبر را ۴۳.۶ میلیارد دلار اعلام کرده است.
این رقم فقط هزینههای ثبتشده نظامی را شامل میشود و برخی خسارتهای واردشده به پایگاههای آمریکایی در خاورمیانه در آن محاسبه نشدهاند.
بزرگترین بخش هزینه مربوط به مهمات است.
طبق گزارش ارائهشده به کنگره، ارزش مهمات مصرفشده یا مورد نیاز برای جایگزینی به ۲۸.۱ میلیارد دلار رسیده؛ بیش از نیمی از کل هزینه جنگ. سامانههای پدافندی گرانقیمتی مانند پاتریوت و THAAD نیز سهم مهمی در این هزینهها داشتهاند.
دفتر بودجه کنگره نیز پیشتر هزینه جنگ تا اوایل اوت را حدود ۳۸ میلیارد دلار برآورد و اعلام کرده بود که ادامه درگیری، بسته به شدت عملیات، میتواند هر ماه حدود ۲ تا ۳ میلیارد دلار دیگر هزینه ایجاد کند.
دیزل بالای ۶ دلار؛ جنگ چگونه وارد زندگی روزمره آمریکاییها شد؟
شاید مهمتر از رقم هزینه نظامی برای رأیدهنده آمریکایی، هزینهای باشد که مستقیماً در پمپ بنزین، حملونقل و فروشگاه احساس میکند.
رویترز گزارش کرده میانگین قیمت دیزل آمریکا به حدود ۶.۲۹ دلار در هر گالون رسیده؛ افزایشی حدود ۶۸ درصد نسبت به سال قبل. اختلالهای عرضه ناشی از جنگ ایران در کنار حملات به پالایشگاههای روسیه از عوامل این جهش معرفی شدهاند.
این نکته مهم است که دیزل را نباید با بنزین معمولی یکی دانست.
در حالی که دیزل در سطح ملی از ۶ دلار عبور کرده، قیمت بنزین معمولی در هفتههای اخیر نزدیک محدوده ۴.۴ دلار قرار داشته است.
با این حال افزایش دیزل دامنهای بسیار فراتر از رانندگان خودروهای شخصی دارد. ماشینآلات کشاورزی، کامیونها و بخش بزرگی از زنجیره حملونقل آمریکا به دیزل وابستهاند. رویترز گزارش داده کشاورزان در فصل برداشت با جهش هزینه سوخت روبهرو شدهاند و ادامه این وضعیت میتواند هزینه حمل مواد غذایی را نیز بالا ببرد.
۴۰ روز تا انتخابات؛ جنگ به موضوع داخلی تبدیل شد
انتخابات میاندورهای آمریکا روز ۳ نوامبر ۲۰۲۶ برگزار میشود و همه ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی از ۱۰۰ کرسی سنا در معرض رأی قرار دارند. رویترز گزارش کرده جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت محدود خود با رقابتهای فشردهای روبهرو هستند و مسئله جنگ ایران و افزایش هزینههای زندگی وارد کارزار انتخاباتی شده است.
در نظرسنجی Reuters/Ipsos که ۱۷ تا ۲۰ سپتامبر انجام شد، محبوبیت کلی ترامپ در میان بزرگسالان آمریکایی ۳۲ درصد بود؛ پایینترین سطح ثبتشده برای او در نظرسنجیهای Reuters/Ipsos در هر دو دوره ریاستجمهوریاش.
همان موج نظرسنجیها همچنین فشار اقتصادی را نشان میدهد. دادههای Reuters/Ipsos برای ارزیابی عملکرد اقتصادی ترامپ رقم ۲۷ درصد موافق در برابر ۶۷ درصد مخالف را ثبت کردهاند و نظرسنجی CNN/SSRS نیز تنها ۲۷ درصد رضایت از عملکرد اقتصادی او گزارش کرده است.
تنها ۳۴ درصد پاسخدهندگان در نظرسنجی Reuters/Ipsos این هفته نیز حملات آمریکا به ایران را تأیید کردهاند.
این اعداد بهمعنای نتیجه مشخص انتخابات نیستند، اما نشان میدهند هزینه زندگی و جنگ به موضوعات مهمی برای رأیدهندگان تبدیل شدهاند.
جمهوریخواهان واقعاً در حال فاصله گرفتن از ترامپ هستند؟
نشانههایی از اختلاف در حزب جمهوریخواه دیده میشود، اما نباید آن را به همه اعضای حزب تعمیم داد.
تام تیلیس، سناتور جمهوریخواه کارولینای شمالی، گفته به حمایت از قطعنامه پایان جنگ تمایل دارد و تأکید کرده است که باید «این چرخه شکسته شود».
همزمان جان کندی، سناتور جمهوریخواه لوئیزیانا، پس از سفر انتخاباتی به ایالتهای آیووا، کانزاس و نبراسکا از ترامپ خواسته در یک سخنرانی زنده تلویزیونی، استراتژی جنگ و «پایان کار» مورد نظر دولت را برای مردم توضیح دهد. او گفته رأیدهندگان درباره جنگ سردرگم و از هزینه زندگی ناراضیاند. با این حال کندی هنوز اعلام نکرده که از قطعنامه پایان جنگ حمایت خواهد کرد.
سناتور جمهوریخواه جاش هاولی نیز با قطعنامه مخالف است و معتقد است ترامپ اختیار قانونی ادامه عملیات را دارد.
بنابراین تصویر دقیقتر این است که شکاف در میان جمهوریخواهان رو به افزایش است، اما هنوز اجماع حزبی علیه جنگ شکل نگرفته است.
نامزدهای جمهوریخواه در ایالتهای رقابتی هم موضعشان را تغییر دادهاند
رویترز گزارش داده مایک راجرز، نامزد جمهوریخواه سنا در میشیگان، و اشلی هینسون در آیووا که پیشتر از اختیار ترامپ برای اقدام علیه ایران حمایت کرده بودند، اکنون خواستار پایان سریع جنگ شدهاند.
در مجلس نمایندگان نیز زک نان و ماریانت میلر-میکس از آیووا هفته گذشته برای نخستین بار به محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور رأی دادند؛ هر دو در رقابتهای انتخاباتی نزدیک حضور دارند.
دموکراتها این تغییر مواضع را به فشار انتخاباتی نسبت میدهند، اما این تحلیل دیدگاه رقبای سیاسی آنهاست و نمیتوان انگیزه فردی جمهوریخواهان را صرفاً از زمان تغییر موضع نتیجه گرفت.
پاسخ ترامپ چیست؟
کاخ سفید استدلال متفاوتی دارد.
ترامپ و دولتش بارها گفتهاند هدف اصلی عملیات جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، کاهش توان موشکی و دریایی ایران و محدود کردن حمایت تهران از گروههای همپیمان منطقهای است. کاخ سفید همچنان این اهداف را توجیه اصلی ادامه فشار نظامی معرفی میکند.
ترامپ همین هفته در سازمان ملل نیز موضع سختگیرانه خود را تکرار کرد و در عین حال احتمال دستیابی به توافق در آینده را منتفی ندانست.
از این منظر، اختلاف اصلی کاخ سفید و منتقدان کنگره فقط درباره هزینه جنگ نیست؛ بلکه درباره این است که چه زمانی اهداف نظامی محققشده تلقی میشوند و چه نهادی باید درباره ادامه عملیات تصمیم بگیرد.
رأی سنا؛ پایان جنگ یا آغاز فشار بزرگتر؟
حتی اگر قطعنامه پنجشنبه تصویب شود، بعید است بهتنهایی عملیات نظامی را متوقف کند. سابقه ماههای گذشته نیز نشان داده کاخ سفید سیاست خود را صرفاً بهدلیل این نوع رأیگیریها تغییر نداده است. رویترز گزارش کرده تنها یکی از قطعنامههای قبلی از هر دو مجلس عبور کرده و دولت مسیر خود را تغییر نداده است.
اما فضای سیاسی نسبت به ماههای نخست جنگ تغییر کرده است.
هزینه ثبتشده نظامی به ۴۳.۶ میلیارد دلار رسیده، دیزل رکورد زده، فشار معیشتی در میان خانوارها و بخش کشاورزی افزایش یافته و برخی جمهوریخواهان و نامزدهای این حزب صریحتر درباره پایان جنگ یا توضیح روشنتر استراتژی دولت صحبت میکنند.
به همین دلیل رأی پنجشنبه شاید بیش از آنکه یک رأی تعیینکننده نظامی باشد، آزمونی برای سنجش میزان فرسایش حمایت سیاسی از جنگ در داخل آمریکا باشد.
در فاصله تنها ۴۰ روز تا انتخابات میاندورهای، پرسش اصلی برای کنگره دیگر فقط این نیست که آمریکا در ایران چه اهدافی دارد؛ بلکه این است که جنگ چه زمانی پایان مییابد، چه کسی اختیار ادامه آن را دارد و هزینه اقتصادی و سیاسی آن تا کجا قابل تحمل خواهد بود.