چرا بیرانوند مرد سال فوتبال آسیا شد؟ جزئیات امتیازبندی AFC و نقش تعیینکننده درخشش در جام جهانی ۲۰۲۶
مراسم انتخاب برترینهای فوتبال آسیا ۲۰۲۶ روز پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در بانکوک تایلند برگزار شد و علیرضا بیرانوند موفق شد بالاتر از دو رقیب عربستانی خود، ارزشمندترین جایزه فردی فوتبال قاره را به دست آورد.
دروازهبان تیم ملی ایران همچنین به نخستین دروازهبان تاریخ این جایزه تبدیل شد که توانسته عنوان بهترین بازیکن مرد سال فوتبال آسیا را کسب کند؛ افتخاری که اهمیت موفقیت او را دوچندان کرده است.
با این حال، پس از اعلام نام بیرانوند، بحثهایی درباره چگونگی انتخاب بهترین بازیکن آسیا و نقش عملکرد ملی، باشگاهی و روابط میان فدراسیونهای عضو مطرح شد.
بررسی معیارهای منتشرشده در سایت رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا نشان میدهد برخلاف تصور برخی از علاقهمندان فوتبال، انتخاب نامزدهای این جایزه صرفاً براساس شهرت بازیکنان، تعداد گلهای زده یا تعداد جامهای قهرمانی انجام نمیشود و عملکرد فردی در مسابقات بزرگ جایگاه ویژهای در فرآیند ارزیابی دارد.
جدول امتیازبندی AFC برای انتخاب مرد سال فوتبال آسیا
مطابق دستورالعمل منتشرشده در سایت رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا، انتخاب یک بازیکن بهعنوان بهترین بازیکن مسابقه، متناسب با اهمیت رقابت، امتیاز متفاوتی برای او به همراه دارد.
|
نوع مسابقات |
امتیاز بهترین بازیکن مسابقه |
|---|---|
|
جام جهانی فوتبال |
۶۰ امتیاز |
|
دور چهارم انتخابی جام جهانی |
۲۵ امتیاز |
|
دور سوم انتخابی جام جهانی |
۲۰ امتیاز |
|
جام ملتهای آسیا |
۴۰ امتیاز |
|
دور نهایی انتخابی جام ملتهای آسیا |
۲۰ امتیاز |
|
بازیهای المپیک |
۴۰ امتیاز |
|
لیگ قهرمانان آسیا |
۱۵ امتیاز |
|
ایافسی کاپ |
۱۰ امتیاز |
منبع: دستورالعمل رسمی انتخاب بهترین بازیکن مرد آسیا در وبسایت AFC.
نکته مهم آن است که اعداد فوق به معنای درصد تأثیر هر تورنمنت در انتخاب نهایی نیستند، بلکه امتیازهایی هستند که برای کسب عنوان بهترین بازیکن مسابقه در رقابتهای مختلف در نظر گرفته شدهاند.
همچنین این دستورالعمل با عناوین قدیمی رقابتهای باشگاهی آسیا منتشر شده و جزئیات کامل امتیازبندی اختصاصی مراسم سال ۲۰۲۶ بهصورت عمومی در دسترس نیست.
درخشش بیرانوند مقابل بلژیک؛ ارزشمندترین برگ برنده دروازهبان ایران
یکی از مهمترین دلایل انتخاب علیرضا بیرانوند بهعنوان مرد سال فوتبال آسیا، عملکرد درخشان او در جام جهانی ۲۰۲۶ بود.
بیرانوند در جریان دیدار تیم ملی ایران مقابل بلژیک که با تساوی بدون گل به پایان رسید، موفق شد هفت مهار به ثبت برساند و با انتخاب فیفا، عنوان بهترین بازیکن زمین را به دست آورد.
مهار تماشایی ضربه ماکسیم دیکایپر از فاصله نزدیک نیز یکی از صحنههای برجسته عملکرد دروازهبان ایران در این مسابقه بود که کنفدراسیون فوتبال آسیا در گزارش رسمی معرفی برنده جایزه به آن اشاره کرده است.
بیرانوند در مجموع مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ نیز ۱۵ مهار موفق به ثبت رساند.
براساس نظام امتیازبندی منتشرشده AFC، کسب عنوان بهترین بازیکن یک مسابقه در جام جهانی معادل ۶۰ امتیاز است؛ رقمی که چهار برابر امتیاز همین عنوان در لیگ قهرمانان آسیاست.
این تفاوت اهمیت درخشش بیرانوند در بزرگترین رویداد فوتبال جهان را در رقابت برای کسب جایزه مرد سال آسیا برجسته میکند.
عملکرد بیرانوند در تراکتور؛ پنج کلینشیت در لیگ نخبگان آسیا
موفقیت بیرانوند تنها به عملکرد او در تیم ملی ایران محدود نمیشود. این دروازهبان در فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۵ لیگ نخبگان آسیا نیز یکی از مهرههای تأثیرگذار تراکتور بود.
بیرانوند در ۹ مسابقه آسیایی تراکتور موفق به ثبت پنج کلینشیت شد و به نماینده ایران برای صعود به مرحله یکهشتم نهایی کمک کرد.
او همچنین در رقابتهای داخلی نقش مهمی در کسب عنوان نایبقهرمانی تراکتور و دریافت سهمیه مستقیم لیگ نخبگان آسیا داشت.
ترکیب عملکرد موفق ملی و باشگاهی باعث شد کارنامه بیرانوند برای کسب جایزه بهترین بازیکن آسیا تنها متکی به یک نمایش درخشان در جام جهانی نباشد.
مقایسه بیرانوند با سالم الدوسری و فراس البریکان
فراس البریکان، مهاجم الاهلی عربستان، یکی از مهمترین رقبای علیرضا بیرانوند برای کسب جایزه مرد سال آسیا بود. این بازیکن با گلزنی در وقتهای اضافه فینال لیگ نخبگان آسیا، نقش تعیینکنندهای در دومین قهرمانی متوالی الاهلی ایفا کرد.
سالم الدوسری نیز که پیش از این در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ عنوان بهترین بازیکن آسیا را کسب کرده بود، با عملکرد موفق در الهلال و تیم ملی عربستان بار دیگر در جمع نامزدهای نهایی قرار گرفت.
با وجود افتخارات باشگاهی این دو بازیکن، عملکرد بیرانوند در جام جهانی یکی از ویژگیهای متمایز کارنامه او محسوب میشد.
طبق اعلام AFC، عملکرد بازیکنان نامزد در فاصله اوت ۲۰۲۵ تا ژوئیه ۲۰۲۶ مورد ارزیابی قرار گرفته است.
این موضوع نشان میدهد معیار انتخاب بهترین بازیکن آسیا، بررسی مجموعه عملکرد یکساله بازیکنان است و نمیتوان صرفاً با مقایسه تعداد قهرمانیهای باشگاهی درباره شایستگی نامزدها قضاوت کرد.
تأثیر کارت زرد و قرمز در انتخاب مرد سال آسیا
یکی از بخشهای کمتر مورد توجه دستورالعمل انتخاب بهترین بازیکن آسیا، رعایت اصول بازی جوانمردانه است.
براساس معیارهای منتشرشده، دریافت هر کارت قرمز موجب کسر ۱۰ امتیاز و دریافت هر کارت زرد باعث کسر پنج امتیاز از مجموع امتیازات بازیکن میشود.
همچنین در صورت برابری امتیازات، تعداد گلهای زدهشده برای مهاجمان و هافبکها بهعنوان یکی از معیارهای تعیینکننده مورد بررسی قرار میگیرد. این معیار برای دروازهبانها اعمال نمیشود.
دستاوردهای تیمی و فردی، نظر کارشناسان فنی و حضور نامزدها در مراسم اهدای جوایز نیز در دستورالعمل منتشرشده مورد توجه قرار گرفتهاند.
آیا لابی فدراسیونها در انتخاب بیرانوند نقش داشت؟
پس از انتخاب علیرضا بیرانوند، برخی گمانهزنیها درباره نقش روابط فدراسیونهای فوتبال و نفوذ مدیران در فرآیند انتخاب بهترین بازیکن آسیا مطرح شد.
با این حال، تاکنون مستندات معتبری مبنی بر دخالت غیرقانونی یا تغییر نتیجه انتخاب مرد سال آسیا به سود بیرانوند منتشر نشده است.
وجود معیارهای فنی مشخص و نظام امتیازبندی، مبنایی برای ارزیابی عملکرد نامزدها فراهم میکند؛ هرچند حضور هیئت کارشناسان در فرآیند انتخاب نشان میدهد تصمیم نهایی صرفاً یک محاسبه عددی ساده نیست.
انتشار عمومی مجموع امتیازات هر سه نامزد و جزئیات ارزیابی نهایی میتواند به افزایش شفافیت و پاسخگویی به پرسشهای مطرحشده کمک کند.
پایان حسرت ۲۲ ساله فوتبال ایران با تاریخسازی بیرانوند
علیرضا بیرانوند پس از خداداد عزیزی، علی دایی، مهدی مهدویکیا و علی کریمی، به پنجمین فوتبالیست ایرانی تبدیل شد که جایزه بهترین بازیکن مرد سال فوتبال آسیا را به دست آورده است.
آخرین بار علی کریمی در سال ۲۰۰۴ موفق به کسب این افتخار شده بود و فوتبال ایران برای تکرار این موفقیت ۲۲ سال انتظار کشید.
اکنون بیرانوند علاوه بر پایان دادن به این انتظار طولانی، با شکستن طلسم دروازهبانها در مراسم برترینهای آسیا، رکوردی تاریخی نیز به نام خود ثبت کرده است.
در مجموع، درخشش در جام جهانی ۲۰۲۶، کسب عنوان بهترین بازیکن دیدار مقابل بلژیک، عملکرد موفق در لیگ نخبگان آسیا و استمرار حضور مؤثر در ترکیب تیم ملی و تراکتور، مهمترین دلایل مستند انتخاب علیرضا بیرانوند بهعنوان مرد سال فوتبال آسیا هستند. با این حال، تا زمان انتشار ریز امتیازات نهایی نامزدها از سوی AFC، نمیتوان درباره مجموع دقیق امتیازات بیرانوند و اختلاف او با دو رقیب عربستانی اظهار نظر قطعی کرد.