بمب ساعتی در دستان مدیران استقلال؛ انتقام سخت مرد پرتغالی با طعم فیفا!

جمعه اول اسفندماه سال ۱۴۰۴ در تقویم باشگاه استقلال به عنوان روزی ثبت شد که یک بار دیگر معادلات نیمکت این تیم با تغییری بنیادین روبرو گشت. ریکاردو ساپینتو، سرمربی پرتغالی که همواره با روحیه‌ای تهاجمی و البته پرحاشیه شناخته می‌شد، سرانجام پس از کش‌وقوس‌های فراوان و علیرغم کسب پیروزی در آخرین دیدار خود، از سمت سرمربیگری آبی‌پوشان برکنار شد. این اتفاق در حالی رخ داد که مدیریت باشگاه تصمیم گرفت سکان هدایت تیم را در این برهه حساس به سهراب بختیاری‌زاده بسپارد؛ مردی که خود از بدنه این باشگاه بوده و حالا در نقش منجی ظاهر شده است. اما این جابجایی تنها یک تغییر فنی ساده نیست، بلکه آغازگر یک ماراتن حقوقی و مدیریتی است که می‌تواند تبعات سنگینی برای استقلال در مجامع بین‌المللی داشته باشد.

ابعاد حقوقی اخراج ساپینتو و کابوس همیشگی فیفا برای استقلال

برکناری یک سرمربی خارجی در فوتبال ایران همواره با ترس از جریمه‌های سنگین فیفا گره خورده است و پرونده ریکاردو ساپینتو نیز از این قاعده مستثنی نیست. بر اساس قوانین صریح فیفا در بخش وضعیت و نقل‌وانتقالات بازیکنان و مربیان، زمانی که یک باشگاه به صورت یک‌طرفه اقدام به قطع همکاری می‌کند، موظف است تمام حقوق مادی مندرج در قرارداد را تا پایان مدت اعتبار آن پرداخت کند، مگر اینکه توافقی دوجانبه حاصل شده باشد. گزارش‌ها حاکی از آن است که ساپینتو در حالی تهران را به مقصد لیسبون ترک کرد که هیچ‌گونه توافق‌نامه رسمی مبنی بر تسویه حساب یا بخشش مطالبات امضا نکرده است. این بدان معناست که باشگاه استقلال اکنون در یک وضعیت لغزنده قرار دارد؛ وضعیتی که در آن وکلای پرتغالی ساپینتو می‌توانند با استناد به برکناری رسمی، مطالبه کل مبلغ قرارداد فصل جاری و حتی خسارت‌های جانبی را در دستور کار قرار دهند.

سکوت وکیل ساپینتو در لحظه خروج او از ایران و عدم دریافت مطالبات نقد در فرودگاه، نشان‌دهنده استراتژی احتمالی آن‌ها برای کشاندن پرونده به سوییس است. باشگاه استقلال مدعی است که مذاکرات میان معاونان حقوقی و بین‌الملل با تیم حقوقی ساپینتو طی روزهای آتی انجام خواهد شد، اما تجربه تاریخی نشان داده است که مربیان خارجی پس از ترک مرزهای ایران، کمتر به توافقات شفاهی پایبند می‌مانند. اگر استقلال نتواند در کوتاه‌ترین زمان ممکن نامه‌ای مبنی بر رضایت یا توافق مالی از این مربی دریافت کند، پرونده ساپینتو به زودی به لیست بدهی‌های انباشته باشگاه اضافه خواهد شد که می‌تواند خطر بستن پنجره نقل‌وانتقالاتی یا کسر امتیاز را دوباره زنده کند.

ریشه‌های اختلاف در اردوگاه آبی و تقابل با مدیریت

جرقه اصلی جدایی ساپینتو نه فقط در نتایج فنی، بلکه در شکاف عمیق میان او و لایه‌های مدیریتی باشگاه، به‌ویژه علی تاجرنیا، زده شد. پس از پیروزی استقلال مقابل استقلال خوزستان، در حالی که هواداران انتظار فضای آرام‌تری را داشتند، ساپینتو در یک نشست خبری جنجالی به انتقاد مستقیم از ساختار مدیریتی پرداخت. او با صراحت اعلام کرد که پاداش پیروزی‌های قبلی به حساب او و کادر فنی‌اش واریز نشده است. این افشاگری عمومی، تیر خلاصی بر روابط نیم‌بند او و هیئت مدیره بود. از دیدگاه مدیریت، چنین اظهاراتی خارج از عرف حرفه‌ای و باعث تضعیف جایگاه باشگاه در افکار عمومی تلقی شد.

علاوه بر پاداش‌ها، بخشی از دستمزد ماهانه این مربی نیز تا پیش از صدور حکم برکناری پرداخت نشده بود که همین موضوع موضع قدرت او را در مذاکرات آتی با فیفا تقویت می‌کند. عدم پایبندی به تعهدات مالی از سوی باشگاه، معمولاً به مربیان این اجازه را می‌دهد که قرارداد خود را به صورت یک‌طرفه و با “سبب موجه” فسخ کنند، اما در این مورد، باشگاه پیش‌دستی کرده و حکم به برکناری او داده است. این اقدام ریسک بالایی دارد چرا که حالا بار اثبات دلیل موجه برای اخراج بر عهده استقلال است. اگر باشگاه نتواند ثابت کند که ساپینتو مرتکب تخلف قراردادی شده، باید تمام هزینه‌های باقی‌مانده را تا ریال آخر بپردازد. اختلافات درونی نشان داد که مدیریت و کادر فنی در دو دنیای متفاوت سیر می‌کردند و این عدم همسویی در نهایت به قیمت خروج مرد پرتغالی تمام شد.

بازگشت سهراب بختیاری‌زاده و استراتژی عبور از بحران

در میان آشفتگی‌های ناشی از رفتن ساپینتو، نام سهراب بختیاری‌زاده به عنوان جایگزین، پیام‌بخش بازگشت به ریشه‌ها برای بخشی از بدنه هواداری است. مدیریت استقلال با انتخاب بختیاری‌زاده نشان داد که در این مقطع، بیش از هر چیز به دنبال آرام کردن جو متشنج رختکن و ایجاد ثبات موقت است. سهراب که سابقه درخشانی در خط دفاعی آبی‌ها دارد، به خوبی با اتمسفر باشگاه و فشارهای جانبی آشناست. او در حالی مسئولیت فنی تیم را بر عهده می‌گیرد که میراثی آشفته از نظر روحی و انضباطی از ساپینتو به جا مانده است.

انتظار می‌رود بختیاری‌زاده با رویکردی متفاوت نسبت به سلف پرتغالی خود، تمرکز را بر اصلاح ساختار دفاعی و کاهش حواشی کنار زمین بگذارد. ساپینتو با هیجانات بیش از حد خود گاهی تمرکز بازیکنان را در زمین برهم می‌زد، اما سهراب به عنوان یک مدافع کلاسیک سابق، احتمالاً به دنبال ایجاد توازن میان دفاع و حمله خواهد بود. با این حال، او کار دشواری برای اقناع هواداران سخت‌گیر استقلال دارد که به بازی‌های هجومی و پرشور ساپینتو عادت کرده بودند. موفقیت بختیاری‌زاده در گرو همکاری نزدیک مدیریت با او و تسویه حساب سریع با بازیکنانی است که آن‌ها نیز همانند ساپینتو، از معوقات مالی گلایه‌مند هستند. بازگشت سهراب می‌تواند یک فرصت طلایی برای او باشد تا توانمندی‌های مربیگری خود را در بزرگ‌ترین ویترین فوتبال ایران به نمایش بگذارد.

فرودگاه امام و بدرقه تلخ؛ خروج بدون تسویه حساب

تصویر خروج ریکاردو ساپینتو از فرودگاه امام خمینی (ره) بدون دریافت حتی یک دلار از مطالبات اخیرش، یکی از تلخ‌ترین قاب‌های مدیریتی برای استقلال بود. این مربی پرتغالی که با امیدهای فراوان برای دومین بار به ایران آمده بود، در حالی سوار بر هواپیما شد که کوله‌باری از گلایه و مطالبات مالی را با خود برد. وعده مدیران باشگاه مبنی بر مذاکره با وکیل او در روزهای آینده، در دنیای حرفه‌ای فوتبال معمولاً به معنای طولانی شدن روند دادرسی است. ساپینتو در لحظه ترک ایران، به اطرافیان خود گفته بود که از برخورد مدیریت باشگاه دلسرد شده است، به‌ویژه زمانی که متوجه شد علیرغم پیروزی در زمین مسابقه، حکم برکناری‌اش صادر شده است.

این نوع جدایی که بدون تشریفات تسویه حساب رسمی صورت گرفت، استقلال را در معرض ریسک “غرامت تمام‌وکمال” قرار می‌دهد. در قراردادهای حرفه‌ای مربیان، معمولاً بندی به نام “پایان زودهنگام” وجود دارد که در صورت عدم توافق، باشگاه را ملزم به پرداخت خسارت می‌کند. از آنجایی که ساپینتو ایران را بدون امضای برگه تسویه ترک کرده، او عملاً هیچ تعهدی برای کوتاه‌آمدن از خواسته‌های مالی خود ندارد. اکنون توپ در زمین معاونان حقوقی استقلال است تا با رایزنی‌های فشرده، مانع از تبدیل شدن این پرونده به یک “ویلموتس” دیگر برای فوتبال ایران شوند. خروج ساپینتو شاید از نظر فنی پایان یک دوره باشد، اما از نظر مالی، فصلی جدید و نگران‌کننده را برای آبی‌های پایتخت گشوده است.

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده استقلال

باشگاه استقلال در شرایطی وارد دوران پساساپینتو شده است که ترکیبی از بیم و امید را تجربه می‌کند. از یک سو، بازگشت سهراب بختیاری‌زاده می‌تواند شوک مثبتی به بدنه فنی تیم وارد کرده و آرامش را به تمرینات بازگرداند؛ و از سوی دیگر، شبح بدهی سنگین به ساپینتو و احتمال شکایت او به فیفا، مانند شمشیری بر بالای سر باشگاه قرار دارد. مدیریت استقلال باید هرچه سریع‌تر تکلیف پرونده مالی مرد پرتغالی را روشن کند تا تمرکز تیم بر رقابت‌های لیگ و مسابقات پیش‌رو معطوف بماند. برکناری ساپینتو ریسکی بزرگ بود که تنها نتایج بختیاری‌زاده و موفقیت در مذاکرات حقوقی می‌تواند درستی یا نادرستی آن را در آینده ثابت کند. استقلال امروز بیش از هر زمان دیگری به مدیریت هوشمندانه و دوری از جنجال‌های بیهوده نیاز دارد تا دوباره در مسیر قهرمانی قدم بردارد.