شورش علیه لیگ بدون تماشاگر؛ بیرانوند به تصمیمسازان: به خودی گل نزنید!
در فاصله کمتر از دو هفته تا شروع فصل جدید، یکی از مهمترین پرسشهای هواداران همچنان بدون پاسخ مانده است: آیا تماشاگران میتوانند از هفته نخست وارد ورزشگاهها شوند یا مسابقات پشت درهای بسته آغاز خواهد شد؟
برنامه لیگ برتر فصل ۱۴۰۶-۱۴۰۵ اعلام شده و قرار است مسابقات از ۲۳ مرداد آغاز شود، اما وضعیت حضور تماشاگران هنوز بهصورت شفاف و نهایی تعیین نشده است. سایت رسمی سازمان لیگ برنامه مسابقات را منتشر کرده، ولی اطلاعیهای مبنی بر ممنوعیت عمومی حضور هواداران در تمام ورزشگاهها دیده نمیشود. از سوی دیگر، گزارشهای رسانهای نشان میدهد تصمیمگیری درباره ظرفیت ورزشگاهها، بلیتفروشی و نحوه ورود تماشاگران همچنان ادامه دارد.
بیرانوند به مسئولان: فوتبال بدون تماشاگر اصلاً فوتبال نیست
علیرضا بیرانوند در واکنش به این بلاتکلیفی، متنی طولانی و احساسی در صفحه شخصی خود منتشر کرد. او در آغاز پیامش نوشت که جمله «فوتبال بدون تماشاگر چیزی کم دارد» کافی نیست و باید صریحتر گفت فوتبال بدون حضور مردم، دیگر فوتبال نیست.
دروازهبان تراکتور هواداران را «وفاداران ابدی» و «راویان رنج و لذت» فوتبال توصیف کرد و تأکید داشت که اعتبار لیگ، باشگاهها، ستارهها و هیجان مسابقات، به حضور مردمی وابسته است که از شمال تا جنوب و شرق تا غرب کشور روی سکوها تیمهای خود را حمایت میکنند.
بیرانوند در یکی از صریحترین بخشهای پیام خود پرسید: خط کشیدن روی تماشاگران چه تفاوتی با گل زدن به دروازه خودی دارد؟
این تعبیر نشان میدهد او حذف هواداران را صرفاً یک محدودیت اجرایی نمیداند، بلکه آن را تصمیمی علیه منافع خود فوتبال تلقی میکند. از نگاه بیرانوند، بازیکنان برای شنیدن صدای مردم، دیدن بیقراری آنها روی سکوها و تجربه فضای واقعی مسابقه وارد زمین میشوند.
«آقایان تصمیمساز، حالا نوبت شماست»
بخش دیگری از استوری بیرانوند مستقیماً مسئولان تصمیمگیر را هدف قرار داد. او از آنها خواست شرایطی فراهم کنند که فوتبال بار دیگر بستری برای «با هم بودن» و ایجاد نشاط اجتماعی باشد.
او نوشت اگر جامعه فوتبال در مقاطع دشوار توانسته کنار یکدیگر باقی بماند، دلیل آن اتحاد میان بازیکنان، باشگاهها و تماشاگران بوده است. به اعتقاد این دروازهبان ملیپوش، جدا کردن هواداران از ورزشگاهها نهتنها شور مسابقات را کاهش میدهد، بلکه انگیزه بازیکنان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
پیام پایانی بیرانوند روشن بود: لیگ برتر باید در آغوش تماشاگران برگزار شود، نه در ورزشگاههایی که صدای برخورد توپ با صندلیهای خالی در آنها شنیده میشود.
آیا برگزاری لیگ بدون تماشاگر قطعی شده است؟
خیر. تا زمان تنظیم این گزارش، نه سازمان لیگ و نه فدراسیون فوتبال حکم رسمی و عمومی برای برگزاری تمام مسابقات هفتههای ابتدایی بدون تماشاگر صادر نکردهاند.
گزارش منتشرشده درباره آخرین وضعیت نشان میدهد نحوه حضور هواداران هنوز نهایی نشده و مسئولان در حال بررسی شرایط ورزشگاهها و مسائل اجرایی هستند. بنابراین باید میان «احتمال برگزاری بعضی مسابقات بدون تماشاگر» و «تصمیم قطعی برای خالی بودن تمام ورزشگاهها» تفاوت قائل شد.
ممکن است وضعیت هر مسابقه بر اساس شهر میزبان، شرایط ورزشگاه، سامانه بلیتفروشی، ظرفیت ورودیها و تصمیم نهادهای مسئول بهصورت جداگانه تعیین شود. در این سناریو، برخی ورزشگاههای آماده با حضور هواداران فعالیت میکنند و بعضی میزبانها با ظرفیت محدود یا بدون تماشاگر مسابقه میدهند.
ابهام اصلی این است که چرا در فاصله کوتاه باقیمانده تا شروع لیگ، دستورالعمل واحد و روشنی به باشگاهها و هواداران اعلام نشده است. تأخیر در اطلاعرسانی، برنامهریزی سفر، خرید بلیت و آمادهسازی باشگاهها را دشوار میکند.
چرا تراکتور بیش از دیگران نگران است؟
تراکتور یکی از پرتماشاگرترین تیمهای فوتبال ایران است و بخش بزرگی از قدرت این باشگاه به فضای ورزشگاه یادگار امام تبریز وابسته است. سرخپوشان تبریزی در هفته نخست میزبان پیکان هستند و در هفته سوم نیز باید در تبریز به مصاف پرسپولیس بروند. برگزاری این دو مسابقه بدون حضور مردم میتواند یکی از مهمترین برتریهای تراکتور را از بین ببرد.
واکنش بیرانوند از این جهت فقط یک مطالبه عمومی نیست؛ او دروازهبان تیمی است که حمایت دهها هزار تماشاگر را بهعنوان بخشی از هویت خود میشناسد. بازیکنان تراکتور هنگام بازی در تبریز، فشار و انرژی متفاوتی را تجربه میکنند و تیمهای مهمان نیز بهخوبی از دشواری حضور در چنین فضایی آگاهاند.
اگر ورزشگاه یادگار امام خالی باشد، بازی خانگی تراکتور از نظر روانی شباهت بیشتری به یک مسابقه در زمین بیطرف پیدا خواهد کرد.
سکوهای خالی امتیاز میزبانی را کاهش میدهند
تأثیر تماشاگر فقط احساسی نیست. پژوهشهای انجامشده درباره مسابقات فوتبال بدون تماشاگر نشان دادهاند که حذف جمعیت میتواند بر مزیت میزبانی، تعداد گلهای تیم میزبان و رفتار بازیکنان اثر بگذارد. مطالعهای درباره بوندسلیگای آلمان نشان داد در مقطعی که مسابقات به دلیل همهگیری کرونا پشت درهای بسته برگزار شد، مزیت میزبانی کاهش محسوسی پیدا کرد و افت گلهای تیمهای میزبان بخش مهمی از این تغییر بود.
هواداران با ایجاد فشار صوتی، افزایش انگیزه بازیکنان و تقویت حس تعلق به زمین، روی جریان مسابقه اثر میگذارند. نبود آنها همچنین ممکن است تمرکز تیم مهمان را افزایش دهد و تفاوت روانی میان دیدار خانگی و خارج از خانه را کمرنگ کند.
این مسئله برای باشگاههایی مانند تراکتور، پرسپولیس، استقلال، سپاهان و ملوان که از پایگاه هواداری گسترده برخوردارند، اهمیت بیشتری دارد.
خسارت اقتصادی لیگ بدون هوادار
خالی ماندن سکوها فقط جذابیت بصری مسابقات را کاهش نمیدهد. باشگاهها درآمد بلیتفروشی را از دست میدهند و ارزش تبلیغات محیطی و فعالیتهای تجاری روز مسابقه نیز پایین میآید.
اسپانسرها ترجیح میدهند محصولات و نشان تجاری آنها در مسابقهای با فضای زنده، جمعیت پرشمار و بازتاب گسترده رسانهای دیده شود. ورزشگاه خالی، محصول تلویزیونی کمهیجانتری تولید میکند و در بلندمدت میتواند ارزش تجاری لیگ را کاهش دهد.
کسبوکارهای اطراف ورزشگاه، حملونقل شهری، فروشندگان مواد غذایی و مجموعههای خدماتی نیز از حضور تماشاگران سود میبرند. بنابراین حذف هواداران تصمیمی نیست که اثر آن فقط به ۹۰ دقیقه مسابقه محدود بماند.
زیرساخت بلیتفروشی؛ مسئلهای قدیمی و حلنشده
یکی از چالشهای اصلی فوتبال ایران، نبود یک استاندارد یکسان برای ورود هواداران به تمام ورزشگاههاست. فدراسیون فوتبال پیشتر بر لزوم فروش بلیت الکترونیکی، ثبت کد ملی تماشاگران و مشخص بودن شماره صندلی تأکید کرده بود. مهدی تاج حتی هشدار داده بود باشگاههایی که نتوانند شرایط مناسب پذیرش هواداران را فراهم کنند، ممکن است با محدودیت میزبانی روبهرو شوند.
اصل ساماندهی بلیتفروشی و افزایش امنیت ورزشگاهها قابل دفاع است، اما منتقدان میپرسند چرا ضعف زیرساختها باید به محرومیت عمومی مردم منجر شود. راهکار حرفهایتر این است که نواقص هر ورزشگاه بهطور جداگانه شناسایی و برطرف شود، نه اینکه مسابقات همه تیمها پشت درهای بسته برگزار شود.
پاسخ مورد انتظار هواداران چیست؟
هواداران انتظار دارند سازمان لیگ پیش از آغاز مسابقات سه موضوع را شفاف اعلام کند: کدام بازیها با تماشاگر برگزار میشوند، ظرفیت مجاز هر ورزشگاه چقدر است و فروش بلیت از چه سامانهای انجام خواهد شد.
ابهام تا روزهای پایانی، زمینه ایجاد شایعه، بازار غیررسمی بلیت و سردرگمی مسافران را فراهم میکند. هواداری که قصد دارد از شهری دیگر برای دیدن مسابقه تیمش سفر کند، نمیتواند تا روز بازی منتظر تصمیم مسئولان بماند.
فدراسیون در سالهای گذشته نیز از اهمیت حضور تماشاگران سخن گفته و رئیس این نهاد از سازمان لیگ خواسته بود تا جای ممکن مسابقات پشت درهای بسته برگزار نشود. اکنون مطالبه بیرانوند و دیگر اهالی فوتبال این است که این موضعگیری به یک تصمیم اجرایی تبدیل شود.
بیرانوند صدای سکوهای خاموش شد
پیام علیرضا بیرانوند از آن جهت بازتاب زیادی پیدا کرد که به احساس مشترک بخش بزرگی از بازیکنان و طرفداران اشاره داشت. فوتبال حرفهای بدون هوادار میتواند برگزار شود، نتیجه داشته باشد و در جدول ثبت شود؛ اما بخش مهمی از هویت، انرژی و جذابیت خود را از دست خواهد داد.
هنوز فرصت برای جلوگیری از شروع لیگ در سکوت وجود دارد. مسئولان میتوانند با اعلام دستورالعمل شفاف، تعیین ظرفیت متناسب برای هر ورزشگاه و اجرای بلیتفروشی الکترونیکی، میان الزامات اجرایی و حق حضور هواداران تعادل ایجاد کنند.
در حال حاضر، لیگ بدون تماشاگر یک احتمال است، نه تصمیمی قطعی؛ اما اعتراض بیرانوند یک هشدار روشن دارد: مردمی که صاحبان واقعی فوتبال نامیده میشوند، نباید نخستین قربانی ناهماهنگیها و مشکلات اجرایی باشند.
