مرغ کامل ۳۱۰ هزار تومان شد؛ چرا فیله هنوز ۶۸۴ هزار تومان است؟

براساس نرخ‌های فعلی بازار، هر کیلو مرغ کامل حدود ۳۱۰ هزار تومان عرضه می‌شود. ران مرغ با پوست و کمر ۲۷۰ هزار تومان، مخلوط بال و بازو ۳۳۳ هزار تومان، سینه مرغ بدون پوست با استخوان ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان و فیله مرغ ۶۸۴ هزار تومان قیمت دارد.

این ارقام یک نکته مهم درباره الگوی خرید خانوار نشان می‌دهد: هرچه محصول از مرغ کامل به سمت قطعه‌بندی، پاک‌کردن و بخش‌های کم‌استخوان حرکت می‌کند، قیمت به سرعت بالا می‌رود.

قیمت فیله در فهرست امروز حدود ۲.۲ برابر مرغ کامل است. سینه با استخوان نیز حدود ۶۶ درصد گران‌تر از مرغ کامل به فروش می‌رسد. بخشی از این فاصله طبیعی است؛ برای تولید یک کیلو فیله، وزن بیشتری مرغ کامل مصرف می‌شود و هزینه پاک‌کردن، افت وزن، بسته‌بندی، نگهداری و توزیع نیز به محصول اضافه می‌شود. با این حال برند، نوع بسته‌بندی و محل فروش می‌تواند فاصله قیمت‌ها را حتی بیشتر کند.

به همین دلیل قیمت‌های اعلامی بازار را نباید «نرخ واحد کل کشور» تلقی کرد؛ قیمت نهایی ممکن است از یک فروشگاه تا فروشگاه دیگر متفاوت باشد.

مرغ کامل از ۳۳۰ هزار تومان عقب نشست

نکته قابل توجه، مقایسه نرخ فعلی با قیمت‌های منتشرشده در ۱۹ مرداد است.

در آن روز مرغ کامل در یکی از فهرست‌های بازار کیلویی ۳۳۰ هزار تومان قیمت داشت، در حالی که فیله همان ۶۸۴ هزار تومان و سینه بدون پوست با استخوان ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان بود.

اگر نرخ ۳۱۰ هزار تومانی امروز را با آن عدد مقایسه کنیم، مرغ کامل حدود ۲۰ هزار تومان یا نزدیک به ۶ درصد ارزان‌تر شده است؛ در حالی که فیله و سینه عملاً تغییر محسوسی نشان نمی‌دهند.

البته چنین مقایسه‌ای باید با احتیاط انجام شود، زیرا فروشگاه و شیوه عرضه در فهرست‌های مختلف ممکن است یکسان نباشد. با این وجود جهت کلی بازار را می‌توان مشاهده کرد: در محصول کامل فشار عرضه بیشتر خود را نشان داده، اما بخش قطعه‌بندی‌شده هنوز مقاومت قیمتی بالاتری دارد.

آیا بازار مرغ واقعاً باثبات است؟

اگر معیار، نبود جهش ناگهانی باشد، می‌توان از ثبات نسبی صحبت کرد.

در نوزدهم تیر، مرغ کامل ۳۱۰ هزار تومان، ران با پوست و کمر ۲۶۵ هزار تومان، فیله ۶۶۶ هزار تومان و سینه با استخوان ۵۰۴ هزار تومان گزارش شده بود.

مقایسه آن ارقام با نرخ‌های فعلی نشان می‌دهد طی حدود ۴۰ روز مرغ کامل تقریباً به همان سطح برگشته، ران تنها حدود پنج هزار تومان، فیله حدود ۱۸ هزار تومان و سینه حدود ۱۰ هزار تومان افزایش داشته‌اند.

بنابراین حداقل در این سبد مشخص، خبری از جهش چند ده درصدی طی یک ماه اخیر نیست.

اما یک نکته را نباید فراموش کرد: ثبات قیمت به معنای پایین بودن قیمت نیست. خانواری که بخواهد پنج کیلو فیله بخرد، با نرخ امروز باید بیش از ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان پرداخت کند. حتی پنج کیلو مرغ کامل نیز بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد.

یعنی بازار ممکن است آرام شده باشد، اما سطح قیمت همچنان برای بسیاری از خانوارها سنگین است.

رکورد جوجه‌ریزی چگونه جلوی گرانی را گرفت؟

مهم‌ترین متغیر سمت عرضه، حجم بالای جوجه‌ریزی در ماه‌های اخیر است.

آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد در تیرماه حدود ۱۴۷ میلیون و ۶۲۷ هزار قطعه جوجه‌ریزی در کشور ثبت شده؛ بالاترین سطح از ابتدای سال. افزایش جوجه‌ریزی به معنای ورود حجم بیشتری از مرغ گوشتی به بازار با فاصله زمانی دوره پرورش است.

معاون تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی نیز پیش‌تر اعلام کرده بود با تأمین مناسب نهاده‌ها، افزایش جوجه‌ریزی می‌تواند عرضه مرغ را تقویت و زمینه کاهش قیمت را فراهم کند.

شواهد استانی هم همین تصویر را تقویت می‌کند. برای مثال در لرستان، تولید مرغ حدود ۳۰ درصد بیشتر از مصرف استان گزارش شده و بخشی از محصول به استان‌های دیگر ارسال می‌شود.

وجود چنین مازادی قدرت افزایش قیمت در بازار را کاهش می‌دهد؛ زیرا فروشنده و تولیدکننده می‌دانند عرضه جایگزین در دسترس است.

مازاد مرغ؛ خبر خوب برای مصرف‌کننده، نگرانی برای مرغدار

همین عاملی که قیمت را برای مصرف‌کننده مهار می‌کند می‌تواند برای تولیدکننده دردسرساز شود.

وقتی تعداد جوجه‌ریزی بیش از نیاز بازار باشد، چند هفته بعد حجم زیادی مرغ به وزن کشتار می‌رسد. اگر تقاضا متناسب با آن افزایش پیدا نکند، قیمت مرغ زنده کاهش می‌یابد و مرغدار ممکن است محصول را حتی نزدیک یا پایین‌تر از هزینه تمام‌شده بفروشد.

این مسئله آن‌قدر جدی بوده که شرکت پشتیبانی امور دام در برخی استان‌ها وارد خرید مرغ مازاد شده است. در آذربایجان شرقی تا اواخر تیر بیش از هزار تن مرغ مازاد برای حمایت از تولیدکنندگان و تنظیم بازار خریداری شده بود.

بنابراین وضعیت مطلوب بازار فقط «هرچه تولید بیشتر، بهتر» نیست. اگر تولید بیش از حد بالا برود، مرغداران در دوره بعد جوجه‌ریزی را کاهش می‌دهند و همین کاهش می‌تواند چند هفته بعد دوباره کمبود و افزایش قیمت ایجاد کند.

بازار مرغ ایران بارها با همین چرخه روبه‌رو شده است: مازاد تولید، افت قیمت مرغ زنده، زیان تولیدکننده، کاهش جوجه‌ریزی و سپس کمبود عرضه.

چرا با وجود عرضه بالا، فیله ارزان نمی‌شود؟

یکی از سؤال‌های مهم مصرف‌کنندگان همین است.

وقتی مرغ کامل از محدوده ۳۳۰ هزار تومان به ۳۱۰ هزار تومان می‌رسد، چرا فیله همچنان روی ۶۸۴ هزار تومان باقی مانده است؟

پاسخ اول به ساختار محصول برمی‌گردد. فیله سهم محدودی از وزن هر مرغ دارد؛ بنابراین برای تولید یک کیلو فیله باید چند برابر آن مرغ کامل وارد فرآیند قطعه‌بندی شود. هزینه نیروی انسانی، ضایعات، بسته‌بندی، سردخانه و توزیع نیز روی قیمت اضافه می‌شود.

عامل دوم، تقاضاست. فیله و سینه از اقلام محبوب رستوران‌ها، تهیه غذاها و خانوارهایی هستند که محصول آماده‌تر می‌خواهند. در نتیجه کشش تقاضای این بخش با مرغ کامل یکسان نیست.

به همین دلیل کاهش قیمت مرغ کامل الزاماً همان روز و با همان درصد به فیله منتقل نمی‌شود.

خطر اصلی بازار مرغ هنوز نهاده‌های دامی است

آرامش فعلی یک نقطه آسیب‌پذیر بزرگ دارد: هزینه خوراک طیور.

فعالان صنعت پیش‌تر هشدار داده‌اند بخش بسیار بزرگی از نهاده‌های دامی، داروها و مواد مورد نیاز زنجیره طیور وابسته به واردات است. سید فرزاد طلاکش در اردیبهشت گفته بود بیش از ۸۵ درصد نهاده‌های دامی وارداتی است و تغییر نرخ ارز مستقیماً هزینه تولید را بالا می‌برد.

در کنار نهاده، قیمت جوجه یک‌روزه نیز یکی از نقاط حساس زنجیره بوده است. اختلاف بر سر قیمت جوجه و نحوه عرضه آن در خرداد حتی وزارت جهاد کشاورزی را به اعمال سازوکارهای تازه در بازارگاه واداشت.

بنابراین برای ادامه ثبات، فقط زیاد بودن مرغ در بازار کافی نیست. ذرت و سویا باید به‌موقع برسد، جوجه یک‌روزه باید با نرخ منطقی تأمین شود و هزینه حمل‌ونقل و انرژی نیز نباید جهش کند.

قیمت مرغ در روزهای آینده چه می‌شود؟

داده‌های فعلی بیشتر از سناریوی ثبات یا نوسان محدود حمایت می‌کنند تا جهش سریع.

جوجه‌ریزی بالای تیرماه به معنی تقویت عرضه در هفته‌های پیش روست و گزارش‌های مختلف استانی نیز از تولید مناسب یا حتی مازاد خبر می‌دهند.

از طرف دیگر قدرت خرید خانوارها نیز محدود است و افزایش شدید قیمت می‌تواند خیلی سریع تقاضا را کاهش دهد. بنابراین فروشندگان فضای نامحدودی برای بالا بردن نرخ ندارند.

اما نمی‌توان کاهش شدید و پایدار قیمت را هم تضمین کرد. هزینه تولید بالا مانده و هر اختلال در تأمین نهاده یا کاهش ناگهانی جوجه‌ریزی می‌تواند جهت بازار را تغییر دهد.

تصویر بازار مرغ در ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ را می‌توان «آرام، اما شکننده» توصیف کرد. مرغ کامل در فهرست فعلی به کیلویی ۳۱۰ هزار تومان رسیده و نسبت به برخی نرخ‌های میانه مرداد عقب نشسته، اما فیله ۶۸۴ هزار تومانی نشان می‌دهد کاهش قیمت هنوز به تمام اجزای بازار منتقل نشده است.