حمله تند کامران غضنفری به پزشکیان و قالیباف؛ «میخواهند مردم را برای صلح ذلتبار آماده کنند» / اختلاف بر سر مذاکره با آمریکا بالا گرفت
کامران غضنفری، نماینده تهران در مجلس، با انتقاد شدید از مواضع اخیر مسعود پزشکیان و محمدباقر قالیباف، مدعی شده است نوع سخنان رئیسجمهور و رئیس مجلس درباره مشکلات اقتصادی و فشارهای خارجی، افکار عمومی را برای پذیرش یک «توافق و صلح ذلتبار» آماده میکند. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که قالیباف چند روز پیش هشدار داده بود قدرت نظامی بدون اقتصاد و معیشت پایدار کافی نیست و پزشکیان نیز امروز، پنجشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۵، همزمان بر «صلح و تعامل» و مخالفت با «زیادهخواهی» تأکید کرده است. کنار هم گذاشتن این مواضع نشان میدهد اختلاف اصلی در فضای سیاسی ایران نه صرفاً بر سر اصل مذاکره، بلکه بر سر تعریف مرز میان «دیپلماسی»، «امتیازدهی» و «مقاومت» شکل گرفته است.
۱۷:۵۴ - ۰۵ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
اظهارات تازه کامران غضنفری یک بار دیگر شکاف سیاسی بر سر نحوه مواجهه ایران با آمریکا و فشارهای اقتصادی را آشکار کرده است. این عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مجلس در گفتوگویی با دیدهبان ایران، سخنان برخی مسئولان از جمله رئیسجمهور و رئیس مجلس درباره محدودیتهای اقتصادی کشور را نه صرفاً بیان واقعیتهای اقتصادی، بلکه پیامی دانسته که از نگاه او میتواند به طرف مقابل علامت ضعف ارسال کند.
غضنفری گفته است به نظر او برخی مسئولان در حال آمادهکردن افکار عمومی برای پذیرش شرایط آمریکا هستند و این مسیر را «صلح ذلتبار» توصیف کرده است. این تعبیر، دیدگاه و برداشت سیاسی خود اوست و نه یک واقعیت اثباتشده درباره اهداف رئیسجمهور یا رئیس مجلس.
غضنفری دقیقاً چه گفت؟
غضنفری در بخش اصلی اظهارات خود مدعی شد تکرار عباراتی درباره کمبود منابع، دشواری فروش نفت و مشکلات آب، برق و بودجه میتواند از سوی آمریکا به عنوان نشانه افزایش فشارپذیری ایران تعبیر شود.
او سپس این تحلیل را مطرح کرد که چنین ادبیاتی ممکن است زمینه روانی پذیرش توافقی را فراهم کند که به باور او مبتنی بر شروط یکطرفه آمریکا باشد. غضنفری همچنین تاکید کرد که از نگاهش تجربه روابط ایران و آمریکا نشان داده امتیازدهی لزوماً به پایان مطالبات واشنگتن منجر نمیشود.
این نماینده مجلس حتی در بخش دیگری از گفتوگو گفته است اگر تذکرها به پزشکیان نتیجه ندهد، نمایندگان باید درباره «راه اساسی» دیگری تصمیم بگیرند. وقتی از او پرسیده شد آیا منظورش استیضاح رئیسجمهور است، پاسخ داد که باید با دیگر نمایندگان مشورت شود.
همین بخش نشان میدهد اختلاف از سطح یک جدل رسانهای درباره سیاست خارجی فراتر رفته و میتواند به کشمکشهای داخلی مجلس و دولت نیز کشیده شود.
جرقه اختلاف؛ سخنان قالیباف درباره «گرسنگی مردم»
یکی از اظهاراتی که زمینه واکنش غضنفری را فراهم کرد، سخنان محمدباقر قالیباف در سفر اخیرش به عراق بود.
رئیس مجلس در نشست فعالان اقتصادی ایران و عراق گفته بود: «ما هر چقدر قدرت نظامی داشته باشیم ولی اگر مردم گرسنه باشند و گردش مالی، رشد اقتصادی و تولید ملی نداشته باشیم، دوام نمیآوریم.»
اما بررسی متن کامل اظهارات قالیباف نشان میدهد این جمله در چارچوب تاکید بر پیوند اقتصاد و امنیت بیان شده است. او در همان سخنرانی از تحریمهای آمریکا انتقاد کرد، خواستار افزایش مبادلات اقتصادی ایران و عراق شد و گفت امنیت و اقتصاد «دو بال» یکدیگرند. همچنین تأکید کرد ایران جنگطلب نیست اما از عزت خود عقبنشینی نمیکند.
بنابراین منتقدان قالیباف، جمله او را «اظهار ضعف» میخوانند، در حالی که قرائت دیگر این است که رئیس مجلس در حال هشدار درباره اهمیت قدرت اقتصادی در کنار بازدارندگی نظامی بوده است.
همین تفاوت در برداشت، هسته اصلی نزاع سیاسی فعلی را تشکیل میدهد.
پزشکیان چه گفته که مورد انتقاد قرار گرفته است؟
بخش دیگری از انتقاد غضنفری متوجه ادبیات مسعود پزشکیان درباره مشکلات اقتصادی است.
پزشکیان در نشستی در مرداد گفته بود درآمدهای کشور کاهش یافته، فروش نفت دشوارتر شده و هزینه واردات به دلیل تغییر مسیرهای تجاری افزایش پیدا کرده است. او همچنین به آسیب واحدهای تولیدی در جریان تحولات اخیر اشاره کرده بود.
غضنفری این نوع بیان مشکلات را خطرناک میداند و معتقد است تکرار «نداریم» و «نمیتوانیم» میتواند طرف مقابل را به افزایش فشار تشویق کند. او پیشتر نیز انتقادهای مشابهی از نحوه سخن گفتن پزشکیان درباره کمبود آب، برق، گاز و منابع مالی مطرح کرده بود.
اما موضع رسمی پزشکیان درباره مذاکره، تصویر متفاوتی از تعبیر «تسلیم» ارائه میکند.
رئیسجمهور امروز پنجشنبه ۵ شهریور در مراسم بدرقه سفرای جدید ایران گفت سیاست خارجی کشور باید بر تعامل، صلح پایدار و روابط «برد-برد» استوار باشد، اما در همان سخنان تأکید کرد که منافع هیچ کشوری با زیادهخواهی تأمین نمیشود.
پزشکیان در اظهارات قبلی نیز گفته بود ایران آماده گفتوگو در چارچوب قوانین بینالمللی است، اما «زیر بار زور» نخواهد رفت.
بنابراین نسبت دادن هدف «تسلیم شدن» به دولت، همچنان یک برداشت سیاسی منتقدان است و با ادبیات رسمی رئیسجمهور که همزمان از مذاکره و رد زورگویی سخن میگوید، تفاوت دارد.
اختلاف اصلی بر سر مذاکره نیست؛ بر سر معنای مذاکره است
مناقشهای که اکنون میان غضنفری و مقامهایی مانند پزشکیان و قالیباف دیده میشود، در ظاهر درباره مذاکره با آمریکاست، اما در سطح عمیقتر به نحوه تعریف «قدرت» مربوط میشود.
یک جریان سیاسی معتقد است علنی کردن مشکلات اقتصادی و تاکید بر ضرورت توافق، قدرت چانهزنی کشور را کاهش میدهد. از نگاه این طیف، طرف مقابل زمانی حاضر به عقبنشینی است که احساس کند فشار اقتصادی نتیجهای در تغییر رفتار ایران ندارد.
در سوی دیگر، دیدگاهی قرار دارد که معتقد است پنهان کردن مشکلات اقتصادی آنها را حل نمیکند و قدرت ملی تنها با توان نظامی تعریف نمیشود؛ اقتصاد، رفاه عمومی، تجارت خارجی و رضایت اجتماعی نیز بخشی از قدرت کشور هستند.
سخنان قالیباف درباره وابستگی امنیت به اقتصاد را میتوان در همین چارچوب دوم تحلیل کرد، هرچند او در سیاست خارجی معمولاً مواضع سختگیرانهای نسبت به آمریکا اتخاذ میکند.
آیا صحبت از مشکلات اقتصادی واقعاً «پاس گل به آمریکا» است؟
این پرسش اکنون به یکی از مهمترین موضوعات سیاسی تبدیل شده است.
استدلال غضنفری این است که اعلام عمومی ضعفهای اقتصادی، اطلاعاتی درباره میزان اثرگذاری تحریم در اختیار طرف مقابل میگذارد و ممکن است واشنگتن را به تشدید فشار ترغیب کند.
در مقابل، میتوان استدلال کرد که بسیاری از شاخصهای اقتصادی از نرخ ارز و تجارت نفت گرفته تا تورم و بودجه، اطلاعات پنهانی نیستند و دولتها و بازارهای جهانی آنها را رصد میکنند. از این منظر، اختلاف بیشتر درباره نحوه روایت مشکلات است تا اصل وجود آنها.
این همان نقطهای است که سیاست داخلی و سیاست خارجی به هم متصل میشوند؛ مسئولان باید هم واقعیتهای اقتصادی را برای جامعه توضیح دهند و هم مراقب باشند این توضیحات چگونه در رقابت سیاسی و تبلیغات خارجی بازتاب پیدا میکند.
«صلح ذلتبار»؛ ادعای سیاسی یا سناریوی واقعی؟
در شرایط فعلی، سندی عمومی وجود ندارد که نشان دهد پزشکیان یا قالیباف خواستار پذیرش بیقیدوشرط شروط آمریکا هستند. برعکس، هر دو در مواضع علنی خود در کنار صحبت از دیپلماسی، بر مقابله با زیادهخواهی و حفظ منافع ایران تاکید کردهاند.
بنابراین عبارت «آمادهسازی برای صلح ذلتبار» باید دقیقاً به عنوان اتهام و تحلیل کامران غضنفری نقل شود، نه توصیفی قطعی از سیاست دولت یا مجلس.
با این حال، اهمیت سخنان او را نباید دستکم گرفت. این موضع نشان میدهد هرگونه دور جدید گفتوگو یا توافق احتمالی با آمریکا در داخل ایران با مخالفت سیاسی جدی روبهرو خواهد شد و جزئیات توافق، میزان امتیازات دو طرف و ارتباط آن با کاهش فشار اقتصادی به موضوع اصلی منازعات داخلی تبدیل میشود.
در نهایت، اظهارات کامران غضنفری در پنجشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۵ بیش از آنکه صرفاً حملهای لفظی به پزشکیان و قالیباف باشد، نشانه آشکار شدن یک اختلاف بنیادی در سیاست ایران است: آیا بیان صریح مشکلات اقتصادی مقدمه یافتن راهحل و تقویت دیپلماسی است یا پیامی از ضعف که قدرت چانهزنی کشور را کاهش میدهد؟
پاسخ جریانهای سیاسی به این پرسش متفاوت است. غضنفری از خطر «وادادگی» سخن میگوید؛ پزشکیان از تعامل برد-برد و مخالفت با زیادهخواهی؛ و قالیباف اقتصاد و امنیت را مکمل یکدیگر میداند. همین سه روایت نشان میدهد اگر مذاکرات ایران و آمریکا وارد مرحله تازهای شود، جدال بر سر خود توافق احتمالاً فقط در میز مذاکره جریان نخواهد داشت؛ یکی از مهمترین میدانهای آن، سیاست داخلی ایران خواهد بود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
