انزو ۱۲۵ میلیون پوندی حتی به جمع ۲۰ خرید گران نمی‌رسد؛ شیرر امروز ۲۳۸ میلیون می‌ارزید!+عکس

یکی از بزرگ‌ترین بمب‌های روز پایانی نقل‌وانتقالات تابستان ۲۰۲۶ سرانجام منفجر شد.

منچسترسیتی برای جذب انزو فرناندز ۱۲۵ میلیون پوند به چلسی پرداخت کرد. هافبک ۲۵ ساله آرژانتینی قراردادی پنج‌ساله امضا کرده و دوباره شاگرد انزو مارسکا، سرمربی سابقش در چلسی، شده است. رویترز تأیید کرده که رقم انتقال با رکورد بریتانیا برابری می‌کند.

این همان مبلغی است که لیورپول در اول سپتامبر ۲۰۲۵ برای خرید الکساندر ایساک از نیوکاسل پرداخت کرد. آن انتقال در زمان خودش رکورد فوتبال بریتانیا را شکست و حالا فرناندز با آن برابر شده است.

نکته عجیب‌تر درباره انزو این است که او پیش‌تر نیز با حدود ۱۰۷ میلیون پوند از بنفیکا به چلسی پیوسته بود؛ بنابراین اکنون نخستین فوتبالیستی است که دو انتقال بالای ۱۰۰ میلیون پوند را در کارنامه دارد.

پس چرا انزو ۱۲۵ میلیونی فقط رتبه ۲۲ را دارد؟

پاسخ در مفهوم «تورم فوتبالی» قرار دارد.

اگر فقط رقم اسمی را مقایسه کنیم، انزو فرناندز و ایساک با ۱۲۵ میلیون پوند در قله فوتبال بریتانیا هستند.

اما ۱۵ میلیون پوند در سال ۱۹۹۶ همان قدرتی را نداشت که ۱۵ میلیون پوند امروز دارد. درآمد تلویزیونی، اسپانسرینگ، درآمد تجاری و گردش مالی باشگاه‌های لیگ برتر طی سه دهه چندین برابر شده است.

کیران مگوایر، کارشناس اقتصاد فوتبال، برای حل همین مشکل مدلی ساخته که به جای تورم معمولی کالا و خدمات، قدرت خرید باشگاه‌های لیگ برتر را مقایسه می‌کند.

Planet Football توضیح می‌دهد مدل مگوایر درآمد مجموع باشگاه‌های لیگ برتر و بزرگ‌ترین هزینه‌های نقل‌وانتقال در هر فصل را در نظر می‌گیرد. خود مگوایر نیز این روش را بی‌نقص نمی‌داند؛ اما هدف آن پاسخ به یک سؤال متفاوت است: «این خرید در زمان خودش چه فشار مالی بزرگی برای فوتبال انگلیس محسوب می‌شد؟»

در نسخه تازه این محاسبه، انتقال جدید انزو به سیتی رتبه ۲۲ تاریخ لیگ برتر را می‌گیرد.

شیرر ۱۵ میلیون پوندی چگونه به ۲۳۸ میلیون رسید؟

آلن شیرر در تابستان ۱۹۹۶ با ۱۵ میلیون پوند از بلکبرن به نیوکاسل رفت.

این رقم امروز شاید برای یک بازیکن متوسط لیگ برتر هم غیرعادی نباشد، اما آن زمان رکورد جهانی نقل‌وانتقالات بود. باشگاه نیوکاسل نیز رسماً از آن انتقال به‌عنوان شکستن رکورد جهانی یاد می‌کند.

در محاسبه‌ای که روزنامه Sun از داده‌های مگوایر منتشر کرده، ارزش امروزی آن انتقال ۲۳۸.۳ میلیون پوند است.

یک نسخه تازه‌تر از همین مدل عدد ۲۳۶.۹ میلیون پوند را به دست می‌دهد. اختلاف کوچک اعداد ناشی از به‌روزرسانی درآمدها و مبنای محاسبه است؛ بنابراین ۲۳۸.۳ میلیون را نباید یک تبدیل ریاضی قطعی مانند نرخ تورم بانک مرکزی تلقی کرد.

اما نتیجه در هر دو محاسبه تغییر نمی‌کند: شیرر با فاصله گران‌ترین خرید واقعی لیگ برتر از منظر قدرت خرید فوتبالی بوده است.

و البته او هنوز با ۲۶۰ گل، بهترین گلزن تاریخ لیگ برتر است.

ورون، فردیناند و کولیمور؛ خریدهایی که امروز نجومی بودند

روایت منتشرشده توسط Sun، انتقال خوان سباستین ورون از لاتزیو به منچستریونایتد را معادل ۱۸۵.۱ میلیون پوند امروزی و خرید ۸.۵ میلیون پوندی استن کولیمور توسط لیورپول را معادل ۱۷۹.۳ میلیون پوند ارزیابی می‌کند.

ریو فردیناند نیز در این نسخه با انتقالش از لیدز به منچستریونایتد ارزشی در حدود ۱۷۴.۸ میلیون پوند پیدا می‌کند. او دو بار در جمع ۲۰ خرید بزرگ قرار گرفته است؛ انتقال قدیمی‌ترش از وستهام به لیدز نیز یکی از معاملات بسیار سنگین دوره خود بود.

اما اینجا دوباره تفاوت نسخه‌های مدل دیده می‌شود.

محاسبه منتشرشده توسط Planet Football که از داده‌های تازه‌تری استفاده می‌کند، فردیناند را با ارزش تعدیل‌شده ۱۹۸.۵ میلیون پوند در جایگاه دوم قرار می‌دهد و سپس ورون با ۱۷۸.۵ و کولیمور با ۱۷۶.۸ میلیون پوند قرار می‌گیرند.

پس بهتر است در تیتر و متن از عباراتی مثل «بر اساس مدل مگوایر» استفاده شود، نه اینکه این ارقام به‌عنوان ارزش قطعی و رسمی بازیکنان معرفی شوند.

برکمپ ۷.۵ میلیون پوندی امروز بیش از ۱۵۰ میلیون قیمت داشت

دنیس برکمپ یکی از جالب‌ترین نمونه‌های این مقایسه است.

آرسنال در سال ۱۹۹۵ تنها ۷.۵ میلیون پوند برای انتقال او از اینتر پرداخت کرد. در مدل جدید، همان رقم معادل حدود ۱۵۶ میلیون پوند امروز است؛ نسخه مورد استناد Sun نیز عدد ۱۵۸.۲ میلیون پوند را ذکر می‌کند.

این یعنی خریدی که با معیار اسمی امروز کوچک به نظر می‌آید، در واقع نسبت به توان مالی فوتبال انگلیس در آن دوران یک سرمایه‌گذاری عظیم بوده است.

همین موضوع درباره اندی کول، دوایت یورک، وین رونی، پل پوگبا، فرناندو تورس و آندری شوچنکو نیز صدق می‌کند.

انزو حتی یک بار دیگر هم بالاتر از خودش قرار دارد!

یکی از عجیب‌ترین بخش‌های فهرست تازه این است که انتقال قبلی خود انزو فرناندز به چلسی از انتقال جدیدش به منچسترسیتی بالاتر قرار گرفته است.

چلسی در ژانویه ۲۰۲۳ حدود ۱۰۶.۸ میلیون پوند برای خرید او از بنفیکا پرداخت کرد. مدل Planet Football با تعدیل قدرت خرید، ارزش آن معامله را ۱۲۷.۵ میلیون پوند می‌داند و آن را در رتبه بیستم قرار می‌دهد.

انتقال ۱۲۵ میلیون پوندی سال ۲۰۲۶ او به سیتی چون همین حالا انجام شده، همان ۱۲۵ میلیون باقی می‌ماند و رتبه ۲۲ را می‌گیرد.

به بیان ساده، خرید انزو توسط چلسی نسبت به اقتصاد فوتبال سال ۲۰۲۳ «سنگین‌تر» از خرید او توسط منچسترسیتی در سال ۲۰۲۶ بوده است.

گریلیش چرا در فهرست است؟

در متن اولیه ممکن است این برداشت ایجاد شود که حضور جک گریلیش به انتقال قرضی تازه او به اورتون مربوط است؛ چنین نیست.

گریلیش به‌خاطر انتقال ۱۰۰ میلیون پوندی سال ۲۰۲۱ از استون‌ویلا به منچسترسیتی در فهرست قرار دارد. مدل تازه ارزش آن خرید را حدود ۱۳۲.۷ میلیون پوند محاسبه می‌کند.

این بازیکن در روز پایانی بازار ۲۰۲۶ دوباره به صورت قرضی راهی اورتون شده، اما آن انتقال جدید نقشی در رتبه‌بندی تاریخی ندارد. رویترز بازگشت قرضی او به اورتون را نیز تأیید کرده است.

چرا ۱۲۵ میلیون پوند دیگر مثل گذشته شوکه‌کننده نیست؟

جواب را باید در ابعاد اقتصادی لیگ برتر جست‌وجو کرد.

باشگاه‌های لیگ برتر در تابستان ۲۰۲۶ حدود ۳.46 میلیارد پوند برای خرید بازیکن خرج کردند و برای دومین سال متوالی رکورد هزینه تابستانی را شکستند. منچسترسیتی به‌تنهایی حدود ۴۵۸ میلیون پوند هزینه کرد.

وقتی کل بازار به چنین مقیاسی رسیده است، پرداخت ۱۲۵ میلیون پوند ــ هرچند همچنان نجومی ــ سهمی متفاوت از قدرت مالی فوتبال انگلیس دارد.

در سال ۱۹۹۶ اما ۱۵ میلیون پوند برای شیرر کافی بود تا رکورد جهانی فوتبال شکسته شود.

این دقیقاً همان چیزی است که مدل «تورم فوتبالی» تلاش می‌کند نشان دهد.

شیرر یا انزو؛ واقعاً کدام گران‌تر بود؟

اگر سؤال فقط درباره چک صادرشده باشد، پاسخ روشن است: انزو فرناندز ۱۲۵ میلیون پوند، شیرر ۱۵ میلیون.

اما اگر سؤال این باشد که باشگاه خریدار نسبت به منابع مالی و اقتصاد فوتبال زمان خود چه تعهد بزرگی پذیرفت، نتیجه برعکس می‌شود.

در این چارچوب، خرید شیرر تقریباً دو برابر انتقال تازه انزو وزن مالی داشته است.

این فهرست یک پیام مهم درباره فوتبال مدرن دارد: اعداد نقل‌وانتقالات را نمی‌توان بدون زمان و زمینه اقتصادی مقایسه کرد.

۱۲۵ میلیون پوند انزو فرناندز همچنان یکی از بزرگ‌ترین معاملات واقعی تاریخ فوتبال انگلیس و رکورد مشترک بریتانیاست، اما در اقتصادی که لیگ برتر در یک تابستان نزدیک ۳.۵ میلیارد پوند خرج می‌کند، حتی چنین عددی هم می‌تواند در رتبه‌بندی قدرت خرید تا جایگاه ۲۲ سقوط کند.