بازگشت چاپه‌کوئنزه به محل فاجعه پس از ۱۰ سال؛ اشک در لا اونیون و تساوی نمادین با اتلتیکو ناسیونال

هیئت چاپه‌کوئنزه روز جمعه ۲۵ سپتامبر راهی منطقه لا اونیون در آنتیوکیا شد؛ همان منطقه کوهستانی که هواپیمای حامل تیم در شب ۲۸ نوامبر ۲۰۱۶ در آن سقوط کرد.

این برنامه تنها یک بازدید نمادین نبود. طبق برنامه رسمی باشگاه، مراسم شامل دعا برای قربانیان، رونمایی از نخستین یادمان در محل حادثه، سخنرانی نمایندگان برزیلی و کلمبیایی و برافراشتن پرچم‌های برزیل، چاپه‌کوئنزه و لا اونیون بود. همچنین سنگ‌بنای پروژه «یادمان لا اونیون–چاپکو» گذاشته شد؛ طرحی که قرار است حافظه این حادثه را برای نسل‌های بعد حفظ کند.

بازیکنان فعلی چاپه‌کوئنزه بیشتر آنچه را در سال ۲۰۱۶ رخ داده فقط از تصاویر، روایت‌ها و تاریخ باشگاه می‌شناسند. با این حال آنها اکنون بخشی از تیمی هستند که هویت امروزش به‌شدت با آن حادثه پیوند خورده است.

گزارش‌های محلی می‌گویند هیئت برزیلی در هوای سرد و بارانی به محل سانحه رسید؛ شرایطی که برای بعضی از حاضران یادآور شب حادثه بود. هلیو نتو، مدافع پیشین چاپه‌کوئنزه و یکی از بازماندگان سانحه، نیز در برنامه‌های این سفر حضور داشت.

در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۶ چه اتفاقی افتاد؟

هواپیمای Avro RJ85 شرکت لامیا با شماره پرواز ۲۹۳۳ از سانتاکروز بولیوی به مقصد فرودگاه خوزه ماریا کوردووا در نزدیکی مدلین در حرکت بود.

چاپه‌کوئنزه برای بازی رفت فینال کوپا سودامریکانا مقابل اتلتیکو ناسیونال به کلمبیا سفر می‌کرد؛ اولین فینال بین‌المللی تاریخ باشگاه.

هواپیما هرگز به مقصد نرسید.

بر اساس گزارش رسمی سازمان هواپیمایی کشوری کلمبیا، هواپیما با ۷۷ سرنشین سقوط کرد؛ ۷۱ نفر کشته شدند و تنها شش نفر زنده ماندند. ۱۹ بازیکن چاپه‌کوئنزه در میان قربانیان بودند و اعضای کادر فنی، مدیران باشگاه، خبرنگاران و خدمه پرواز نیز جان خود را از دست دادند.

تحقیقات رسمی بعدی نشان داد مسئله اصلی کمبود سوخت بوده است.

گزارش نهایی هواپیمایی کلمبیا اعلام کرد پرواز بدون رعایت حداقل سوخت مورد نیاز برای مسیر برنامه‌ریزی شده بود. هواپیما به حدود ۱۱ هزار و ۶۰۳ کیلوگرم سوخت نیاز داشت، اما تنها حدود ۹۳۰۰ کیلوگرم سوخت در اختیار داشت. در گزارش همچنین آمده است که خدمه با وجود آگاهی از شرایط، برای سوخت‌گیری در فرودگاهی بین راه فرود نیامدند.

این جزئیات سبب شده حادثه چاپه‌کوئنزه فقط در تاریخ فوتبال باقی نماند و به یکی از پرونده‌های شناخته‌شده ایمنی هوانوردی نیز تبدیل شود.

تیمی که قرار بود برای قهرمانی بجنگد

شدت اثر عاطفی حادثه از موقعیت ورزشی چاپه‌کوئنزه در آن زمان جدا نیست.

این تیم کوچک برزیلی مسیری غیرمنتظره را تا فینال کوپا سودامریکانا طی کرده بود و قرار بود مقابل اتلتیکو ناسیونال برای بزرگ‌ترین جام تاریخ خود بازی کند.

اما فینال برگزار نشد.

پس از حادثه، اتلتیکو ناسیونال رسماً از کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی درخواست کرد عنوان قهرمانی رقابت‌ها به چاپه‌کوئنزه داده شود. کونمبول نیز در ۵ دسامبر ۲۰۱۶ این درخواست را پذیرفت و چاپه‌کوئنزه را قهرمان کوپا سودامریکانا اعلام کرد. در مقابل، جایزه ویژه بازی جوانمردانه به اتلتیکو ناسیونال تعلق گرفت.

همین تصمیم یکی از پایه‌های رابطه ویژه دو باشگاه شد.

آنها دیگر صرفاً دو تیمی نبودند که قرار بود در یک فینال مقابل یکدیگر بازی کنند؛ چاپکو و ناسیونال در حافظه فوتبال آمریکای جنوبی به نماد همدلی بعد از یک فاجعه تبدیل شدند.

چرا مردم کلمبیا چاپه‌کوئنزه را تیم خودشان می‌دانند؟

در روزهای بعد از سقوط هواپیما، واکنش مردم مدلین تأثیر زیادی بر باشگاه و هواداران چاپه‌کوئنزه گذاشت.

در شبی که قرار بود بازی فینال برگزار شود، هزاران هوادار اتلتیکو ناسیونال به ورزشگاه آتاناسیو خیراردوت رفتند؛ اما نه برای مسابقه. آنها لباس سفید و سبز پوشیدند و برای قربانیان مراسم یادبود برگزار کردند.

این رفتار، همراه با درخواست رسمی ناسیونال برای واگذاری جام، رابطه‌ای ایجاد کرد که باشگاه چاپه‌کوئنزه در اسناد رسمی خود از آن با تعبیر «دوستی و برادری» یاد می‌کند.

در سفر امسال نیز این پیوند بار دیگر دیده شد. اتلتیکو ناسیونال در مرکز تمرینی خود دیواری را به دوستی دو باشگاه اختصاص داد و ویدئویی درباره تاریخ مشترک آنها نمایش داد. رنه هیگیتا، اسطوره فوتبال کلمبیا، نیز در مراسم حاضر بود. دو باشگاه در پایان یادبودهایی با یکدیگر مبادله کردند.

«بازی دوستی ابدی»؛ یک بر یک، اما بدون بازنده

پس از مراسم لا اونیون، چاپه‌کوئنزه و اتلتیکو ناسیونال شنبه ۲۶ سپتامبر در ورزشگاه آتاناسیو خیراردوت مقابل هم قرار گرفتند.

نام بازی از ابتدا مشخص بود: «بازی دوستی ابدی».

چاپه‌کوئنزه با ضربه آزاد زیبای یاگو فیلیپه در دقیقه ۲۱ پیش افتاد، اما فقط حدود یک دقیقه بعد امانوئل بنیتس گل تساوی ناسیونال را زد و مسابقه در نهایت یک بر یک پایان یافت.

فضای مسابقه البته بسیار متفاوت از یک دیدار عادی بود.

هلیو نتو پیش از مسابقه و در بین دو نیمه مورد تجلیل قرار گرفت. هشت نفر از ساکنان منطقه لا اونیون که در عملیات کمک و امدادرسانی پس از سانحه نقش داشتند نیز تقدیر شدند و نتو بازوبندهای نمادین کاپیتانی را به آنها اهدا کرد.

چاپه‌کوئنزه همچنین در این مسابقه از پیراهن سوم خود استفاده کرد که برای ادای احترام به قربانیان طراحی شده و عبارتی به معنای «برای همیشه به یاد مانده» روی آن نقش بسته است.

سفری که فقط برای فوتبال نبود

باشگاه چاپه‌کوئنزه از ابتدا تأکید کرده بود سفر به مدلین مجموعه‌ای از فعالیت‌های ورزشی، فرهنگی و اجتماعی خواهد بود.

بخشی از درآمد بازی دوستانه نیز برای کمک به آسیب‌دیدگان زلزله اخیر در کلمبیا اختصاص یافته است.

برنامه سفر حتی به روز بعد از بازی نیز ادامه دارد. طبق برنامه رسمی باشگاه، روز ۲۷ سپتامبر قرار است تریلر مستندی با عنوان «Chapecó: El Último Sobreviviente, Nace una Hermandad» برای هیئت برزیلی نمایش داده شود و همچنین قراردادی برای ایجاد نخستین شعبه مدرسه فوتبال چاپه‌کوئنزه در مدلین امضا شود.

این بخش از برنامه نشان می‌دهد رابطه دو باشگاه دیگر صرفاً برگزاری مراسم سالگرد نیست؛ دوستی ایجادشده پس از حادثه به پروژه‌های ورزشی و اجتماعی نیز گسترش یافته است.

چاپه‌کوئنزه ۱۰ سال بعد؛ باشگاهی که ناچار شد دوباره ساخته شود

برای درک اهمیت بازگشت امسال باید به اتفاقی که پس از سانحه افتاد نیز توجه کرد.

چاپه‌کوئنزه تقریباً یک تیم کامل را در حادثه از دست داد و مجبور شد در زمانی بسیار کوتاه ساختار ورزشی خود را از نو بسازد. بازیکنان جدید آمدند، باشگاه با کمک سایر تیم‌های برزیلی تیم تازه‌ای تشکیل داد و فعالیت حرفه‌ای ادامه پیدا کرد.

اما تیم بعد از آن دیگر نمی‌توانست همان باشگاه قبل از نوامبر ۲۰۱۶ باشد.

نام قربانیان، عنوان سودامریکانا ۲۰۱۶ و ارتباط با کلمبیا به بخشی از هویت دائمی چاپه‌کوئنزه تبدیل شد. حتی بازیکنانی که سال‌ها بعد به تیم ملحق شده‌اند، وقتی پیراهن سبز چاپه را می‌پوشند، وارث همین حافظه هستند.

به همین دلیل حضور نسل فعلی در محل سانحه معنا پیدا می‌کند: این بازیکنان برای سوگواری شخصی خود نرفته‌اند؛ برای شناختن بخشی از تاریخی رفته‌اند که باشگاهشان را برای همیشه تغییر داده است.

ده سال بعد؛ چرا داستان چاپه‌کوئنزه هنوز زنده است؟

حادثه چاپه‌کوئنزه در حافظه فوتبال فقط به دلیل تعداد قربانیان باقی نمانده است.

داستان کامل‌تر است: یک تیم کوچک در آستانه بزرگ‌ترین مسابقه تاریخ خود، یک سانحه قابل پیشگیری، واکنش کم‌سابقه یک حریف و شهری که به جای جشن فینال، برای تیم میهمان سوگواری کرد.

اکنون پس از نزدیک به یک دهه، چاپه‌کوئنزه دوباره همان مسیر را طی کرد؛ این بار هواپیما به مدلین رسید، بازیکنان به ورزشگاه رفتند و مسابقه برگزار شد.

تساوی یک بر یک با اتلتیکو ناسیونال شاید در جدول هیچ رقابتی ثبت نشود، اما احتمالاً یکی از معنادارترین بازی‌های سال چاپه‌کوئنزه خواهد بود.

فوتبال این بار فرصت داد چیزی که در نوامبر ۲۰۱۶ ناتمام مانده بود، نه به شکل یک فینال، بلکه در قالب یک دیدار دوستانه تکمیل شود؛ دیداری میان دو باشگاهی که قرار بود رقیب باشند و در نهایت به یکی از ماندگارترین نمونه‌های همبستگی در فوتبال تبدیل شدند.