سیب‌زمینی ۱۳۰ هزار تومانی کوتاه نمی‌آید؛ وعده ارزانی چه شد؟

قیمت سیب‌زمینی در تهران اکنون با چند نرخ متفاوت روبه‌روست و همین تعدد قیمت یکی از دلایل سردرگمی مصرف‌کنندگان شده است.

براساس نرخنامه عمده‌فروشی هفته جاری، سیب‌زمینی معمولی کیلویی ۷۸ هزار تومان و سیب‌زمینی ریز ۴۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. نرخنامه ۶ تا ۱۲ مهر همچنین نشان می‌دهد بسیاری از محصولات سبزی و صیفی با دامنه مشخصی در میدان عرضه می‌شوند و قیمت خرده‌فروشی می‌تواند با احتساب هزینه‌های توزیع بالاتر باشد.

اما گزارش میدانی امروز تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد.

سیب‌زمینی بسته به کیفیت، اندازه و محل عرضه در برخی مراکز با قیمت ۸۰ تا ۱۱۰ هزار تومان فروخته می‌شود و در بعضی واحدهای سطح شهر نرخ‌هایی تا حوالی ۱۳۰ هزار تومان نیز گزارش شده است. گزارش‌های منتشرشده امروز نیز همین اختلاف میان نرخ رسمی و قیمت بازار را تأیید می‌کنند.

سیب‌زمینی ۶۹ هزار تومانی چه شد؟

هفته گذشته طیبه صفری، رئیس اتحادیه میوه و سبزی‌فروشان تهران، اعلام کرده بود عرضه تنظیم‌بازاری سیب‌زمینی آغاز شده است.

طبق توضیحات او، قرار بود این محصول با قیمت حدود ۶۰ هزار تومان در اختیار مغازه‌داران قرار گیرد و با نرخ حدود ۶۹ هزار تومان به مصرف‌کننده برسد. هدف از این برنامه، جبران کاهش عرضه روزهای قبل و کنترل رشد قیمت بود.

اما یک هفته بعد هنوز این نرخ به قیمت غالب بازار تبدیل نشده است.

این موضوع می‌تواند دو توضیح داشته باشد: یا حجم سیب‌زمینی تنظیم‌بازاری نسبت به کل تقاضای تهران آن‌قدر بالا نبوده که قیمت عمومی بازار را تغییر دهد، یا توزیع آن به شکل یکنواخت به تمام واحدهای خرده‌فروشی نرسیده است.

تا زمانی که حجم دقیق توزیع تنظیم‌بازاری، تعداد واحدهای دریافت‌کننده و مقدار بار تحویلی به هر واحد منتشر نشود، نمی‌توان به‌طور دقیق مشخص کرد سهم این طرح از بازار تهران چقدر بوده است.

وعده تازه: قیمت سیب‌زمینی تا پایان هفته پایین می‌آید

در کنار وعده هفته گذشته، حالا یک پیش‌بینی تازه نیز مطرح شده است.

علی برابری، سرپرست سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران، اعلام کرده با افزایش عرضه سیب‌زمینی نوبرانه از ۱۲ استان، انتظار می‌رود قیمت تا پایان هفته کاهش پیدا کند.

او گفته در یک شب حدود ۱۱۰۰ تن سیب‌زمینی در میدان مرکزی تخلیه شده و قیمت در بازار عمده‌فروشی روند نزولی پیدا کرده است. براساس اعلام او، قیمت فعلی در میدان‌های عمده‌فروشی تهران حدود ۶۳ تا ۷۵ هزار تومان است و محصول ممتاز ممکن است تا ۸۰ هزار تومان قیمت داشته باشد.

اگر این ارقام در روزهای آینده استمرار پیدا کند، فشار قیمت در خرده‌فروشی نیز باید به‌تدریج کاهش یابد.

اما تجربه هفته گذشته نشان می‌دهد افزایش بار در میدان مرکزی به‌تنهایی کافی نیست؛ کاهش قیمت باید در مغازه و سبد خانوار نیز دیده شود.

چرا سیب‌زمینی هنوز ۱۲۰ تا ۱۳۰ هزار تومان فروخته می‌شود؟

اینجا مسئله اصلی فاصله قیمت عمده‌فروشی تا خرده‌فروشی است.

وقتی محصول در میدان مرکزی ۶۳ تا ۷۵ هزار تومان عرضه می‌شود، رسیدن قیمت به ۱۲۰ یا ۱۳۰ هزار تومان در سطح شهر به معنای فاصله قابل توجهی در زنجیره توزیع است.

بخشی از این اختلاف می‌تواند به هزینه حمل، افت محصول، دستمزد، اجاره و سود خرده‌فروش مربوط باشد؛ اما وقتی اختلاف در برخی نقاط به بیش از ۵۰ هزار تومان در هر کیلو می‌رسد، مسئله نظارت بر قیمت نیز مطرح می‌شود.

سرپرست سازمان تعاون روستایی نیز به همین موضوع اشاره کرده و از دستگاه‌های نظارتی خواسته بر واحدهایی که نرخ‌های بالاتر دریافت می‌کنند نظارت شود.

اکبر یاوری، رئیس اتحادیه بارفروشان نیز پیش‌تر گفته بود در میدان مرکزی قیمت بالاتر از حدود ۸۵ هزار تومان وجود ندارد و عرضه‌های ۱۳۰ هزار تومانی در سطح شهر نیازمند بررسی متولیان بازار است.

مشکل فقط قیمت نیست؛ کیفیت سیب‌زمینی هم پایین آمده

بخش مهمی از گلایه مصرف‌کنندگان به کیفیت مربوط می‌شود.

برخی بارهای موجود دارای لکه‌های تیره، آثار ضرب‌دیدگی، تغییر رنگ، جوانه‌زدگی یا قسمت‌های خراب هستند. در چنین شرایطی مصرف‌کننده بخشی از محصول را پس از پاک‌کردن دور می‌ریزد.

این موضوع قیمت واقعی خرید را بالاتر می‌برد.

برای مثال، اگر یک خانوار یک کیلو سیب‌زمینی ۱۰۰ هزار تومانی بخرد اما ۱۵ درصد آن به دلیل خرابی قابل مصرف نباشد، هزینه مؤثر هر کیلو محصول سالم به حدود ۱۱۸ هزار تومان می‌رسد.

یعنی کیفیت پایین عملاً نوعی افزایش پنهان قیمت است.

یاوری نیز در روزهای گذشته تأیید کرده بود بخشی از سیب‌زمینی تنظیم‌بازاری از کیفیت مطلوب برخوردار نبوده و همین موضوع باعث گلایه مصرف‌کنندگان شده است.

چرا عرضه کم شد؟

فعالان بازار یکی از دلایل اصلی جهش قیمت اخیر را فاصله میان پایان برداشت تابستانی و آغاز برداشت پاییزی می‌دانند.

در این دوره، بار قدیمی کاهش پیدا می‌کند اما محصول جدید هنوز با حجم کامل وارد بازار نشده است.

همین شکاف زمانی می‌تواند عرضه را محدود و قیمت را بالا ببرد.

یاوری پیش‌بینی کرده بود با ورود محصول استان‌هایی مانند لرستان، کرمانشاه، همدان، آذربایجان شرقی و اصفهان از نیمه مهر به بعد، بازار به سمت تعادل حرکت کند. او بازه تقریبی ۱۵ تا ۲۷ مهر را برای افزایش جدی‌تر محصول پاییزی مطرح کرده بود.

اظهارات جدید تعاون روستایی نیز نشان می‌دهد این موج عرضه ظاهراً اکنون شروع شده است.

آیا سیب‌زمینی واقعاً ارزان می‌شود؟

از منظر عرضه، احتمال کاهش قیمت نسبت به هفته گذشته افزایش یافته است.

ورود محصول ۱۲ استان، تخلیه بیش از هزار تن بار در میدان مرکزی و کاهش نرخ عمده‌فروشی به محدوده ۶۳ تا ۷۵ هزار تومان نشانه‌هایی هستند که از بهترشدن شرایط عرضه حکایت دارند.

اما برای اینکه مصرف‌کننده واقعاً کاهش قیمت را احساس کند، این افت باید از میدان مرکزی به خرده‌فروشی منتقل شود.

اگر عرضه بالا برود اما خرده‌فروش همچنان محصول را در محدوده ۱۱۰ تا ۱۳۰ هزار تومان بفروشد، افزایش تولید به‌تنهایی مشکل بازار را حل نمی‌کند.

در مقابل، اگر بار جدید با حجم بیشتر و کیفیت مناسب وارد شود، فروشندگان برای حفظ قیمت‌های قبلی با دشواری بیشتری روبه‌رو خواهند شد و رقابت می‌تواند نرخ‌ها را پایین بیاورد.

پیش‌بینی قیمت سیب‌زمینی در نیمه مهر

با توجه به اطلاعات فعلی، سه عامل مسیر بازار را مشخص می‌کند: حجم واقعی برداشت پاییزی، سرعت ورود بار به میدان‌های عمده‌فروشی و میزان انتقال کاهش قیمت به خرده‌فروشی.

در سناریوی مثبت، با افزایش برداشت در ۱۲ استان و ورود مستمر بار، قیمت عمده می‌تواند در محدوده فعلی یا پایین‌تر تثبیت شود و نرخ خرده‌فروشی به‌تدریج از محدوده‌های ۱۱۰ تا ۱۳۰ هزار تومان فاصله بگیرد.

اما اگر عرضه جدید کمتر از انتظار باشد یا محصول باکیفیت همچنان محدود بماند، ممکن است بازار دو نرخی باقی بماند؛ بار ضعیف با قیمت پایین‌تر و محصول سالم‌تر با نرخ بسیار بالاتر.

بنابراین وعده «کاهش قیمت تا پایان هفته» این بار یک معیار مشخص برای سنجش دارد: آیا مصرف‌کننده واقعاً سیب‌زمینی را با قیمتی نزدیک به ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان خواهد دید یا خیر.

وعده ارزانی در آزمون بازار

بازار سیب‌زمینی اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که آمار عرضه باید خود را در قیمت نهایی نشان دهد.

یک هفته قبل از سیب‌زمینی ۶۹ هزار تومانی صحبت شد؛ امروز نرخنامه عدد ۷۸ هزار تومان را نشان می‌دهد، تعاون روستایی از نرخ عمده ۶۳ تا ۷۵ هزار تومان می‌گوید، اما بخشی از مردم هنوز با قیمت‌های ۱۰۰، ۱۲۰ یا حتی نزدیک ۱۳۰ هزار تومان روبه‌رو هستند.

این اختلاف تا زمانی که حجم عرضه به‌طور پایدار بالا نرود و شبکه خرده‌فروشی کاهش نرخ عمده را منتقل نکند، از بین نخواهد رفت.

بنابراین مسئله امروز دیگر فقط وعده افزایش تولید نیست؛ پرسش اصلی این است که سیب‌زمینی ارزان‌تر دقیقاً چه زمانی و با چه کیفیتی به دست مصرف‌کننده می‌رسد. اگر وعده تازه تعاون روستایی محقق شود، باید اثر آن تا پایان همین هفته روی تابلوی قیمت مغازه‌ها دیده شود؛ در غیر این صورت، ماجرای سیب‌زمینی ۱۳۰ هزار تومانی همچنان ادامه خواهد داشت.