قهرمانی کره جنوبی جنجال سربازی به پا کرد؛ طلای فوتبال، امتیاز ویژه ۲۰ بازیکن و واکنش وزارت دفاع

کره جنوبی روز ۳ اکتبر در فینال فوتبال مردان بازی‌های آسیایی آیچی–ناگویا با نتیجه یک بر صفر ژاپن میزبان را شکست داد و برای چهارمین دوره متوالی قهرمان آسیا شد. این چهارمین طلای پیاپی فوتبال مردان کره جنوبی در بازی‌های آسیایی و هفتمین قهرمانی این کشور در تاریخ این رقابت‌ها بود.

اما اهمیت نتیجه فقط ورزشی نبود.

در کره جنوبی، مردان واجد شرایط معمولاً باید حدود ۱۸ تا ۲۱ ماه خدمت نظام وظیفه انجام دهند. طبق قانون فعلی، ورزشکاری که در بازی‌های آسیایی مدال طلا یا در المپیک هر نوع مدال کسب کند، می‌تواند به جای خدمت عادی وارد نظام «نیروهای هنر و ورزش» شود.

به همین دلیل، ۲۰ نفر از ۲۳ بازیکن تیم قهرمان کره جنوبی که پیش‌تر خدمت خود را انجام نداده بودند، پس از پیروزی مقابل ژاپن واجد این امتیاز شدند.

واقعاً بازیکنان کره جنوبی از سربازی معاف شدند؟

در رسانه‌ها معمولاً از این امتیاز با عنوان «معافیت سربازی» یاد می‌شود، اما از نظر حقوقی این تعبیر کاملاً دقیق نیست.

این بازیکنان به‌جای خدمت عادی، در رده «پرسنل هنر و ورزش» قرار می‌گیرند و دوره خدمت آنها ۳۴ ماه یا دو سال و ۱۰ ماه است. آنها در این مدت می‌توانند فعالیت حرفه‌ای ورزشی خود را ادامه دهند و باید در مجموع ۵۴۴ ساعت خدمت عمومی مرتبط با تخصص خود انجام دهند.

همچنین برخلاف عدد چهار هفته‌ای که در برخی گزارش‌ها آمده، منابع رسمی و خبرگزاری یونهاپ دوره آموزش نظامی پایه را سه هفته ذکر کرده‌اند.

بنابراین بازیکنان از نظر قانونی کاملاً از تعهد نظام وظیفه حذف نمی‌شوند، اما از خدمت ۱۸ تا ۲۱ ماهه عادی در یگان نظامی معاف می‌شوند؛ امتیازی که برای یک فوتبالیست حرفه‌ای می‌تواند تأثیر بزرگی بر ادامه دوران باشگاهی او داشته باشد.

جمله کاپیتان کره جنوبی آتش جنجال را روشن کرد

جنجال اصلی پس از فینال آغاز شد.

لی گی‌هیوک، کاپیتان تیم کره جنوبی، در مصاحبه بعد از مسابقه توضیح داد اگر کره طلا نمی‌گرفت، تنها ۹ روز تا موعد اعزامش به سربازی باقی مانده بود. او سپس مدال طلایش را بالا گرفت و با خنده گفت که دیگر به ارتش نمی‌رود.

این اظهارات در فضای اجتماعی کره جنوبی به‌سرعت بازتاب پیدا کرد. منتقدان معتقد بودند یک ملی‌پوش، آن هم کاپیتان تیم، نباید خدمت نظام وظیفه میلیون‌ها جوان کره‌ای را به شکل موضوعی برای شوخی یا جشن شخصی مطرح کند.

حساسیت موضوع زمانی بیشتر شد که دو بازیکن دیگر نیز رفتارهایی مشابه داشتند.

یانگ مین‌هیوک: فقط به پاداش معافیت فکر می‌کردم

یانگ مین‌هیوک پس از بازی در مصاحبه‌ای گفت مدال یا جام برایش مهم نبوده و تمرکز اصلی‌اش روی پاداش مرتبط با خدمت سربازی بوده است. این جمله یکی از بیشترین واکنش‌ها را در رسانه‌های کره جنوبی به دنبال داشت.

پارک سونگ‌سو، جوان‌ترین بازیکن تیم نیز تصویری از خود با کلاه مخصوص سربازان پایان‌خدمت منتشر کرد؛ تصویری که بعداً از صفحه او حذف شد.

ترکیب این سه اتفاق باعث شد موضوع خیلی سریع از یک جنجال ورزشی فراتر برود و بحث عدالت در نظام وظیفه کره جنوبی دوباره به صدر اخبار برسد.

هر سه بازیکن مجبور به عذرخواهی شدند

پس از افزایش اعتراض‌ها، هر سه بازیکن از رفتار خود عذرخواهی کردند.

لی گی‌هیوک اعلام کرد به عنوان کاپیتان باید بیشتر درباره وزن کلماتش فکر می‌کرد و بابت ناراحتی افرادی که در حال انجام خدمت نظامی هستند، عذر خواست.

یانگ مین‌هیوک نیز توضیح داد که امتیاز سربازی تنها یکی از چند انگیزه او بوده و قصد نداشته ارزش قهرمانی تیم ملی یا خدمت نظامی دیگران را کوچک جلوه دهد. او پذیرفت که نوع بیانش برداشت نادرستی ایجاد کرده است.

پارک سونگ‌سو هم اعلام کرد کلاه پایان خدمت را از یک هوادار گرفته و بدون توجه کافی به معنای نمادین آن عکس منتشر کرده است.

فدراسیون فوتبال و رئیس کمیته ورزش کره هم عذرخواهی کردند

دامنه ماجرا آنقدر گسترده شد که تنها بازیکنان عذرخواهی نکردند.

فدراسیون فوتبال کره جنوبی نیز اعلام کرد آموزش‌های اخلاقی و مسئولیت اجتماعی ملی‌پوشان را تقویت خواهد کرد تا رفتار بازیکنان با انتظارات عمومی هماهنگ‌تر شود.

یو سئونگ‌مین، رئیس کمیته ورزش و المپیک کره جنوبی نیز در فرودگاه اینچئون رسماً از مردم و سربازان عذرخواهی کرد و گفت اظهارات برخی بازیکنان باعث ناراحتی شده است.

این سطح از واکنش نشان می‌دهد ماجرا در کره جنوبی صرفاً یک اشتباه رسانه‌ای تلقی نشده، بلکه به مسئله‌ای مربوط به اعتماد عمومی و مفهوم «عدالت در خدمت نظامی» تبدیل شده است.

پای سیاستمداران هم به ماجرا باز شد

پس از بالا گرفتن بحث‌ها، آن چول‌سو، نماینده مجلس کره جنوبی، خواستار بازنگری در امتیاز سربازی برای قهرمانان بازی‌های آسیایی شد.

او در پیامی نوشت: «آیا ارتش مکانی نفرت‌انگیز است؟» و از این موضوع انتقاد کرد که برخی ملی‌پوشان امتیاز حاصل از مدال را به شکلی مطرح کرده‌اند که گویی خدمت نظامی امری تحقیرآمیز است.

این نماینده همچنین خواستار بررسی مجدد اصل امتیاز ویژه برای طلای بازی‌های آسیایی شد؛ موضعی که نشان داد بحث از حوزه ورزش وارد سطح قانونگذاری شده است.

وزارت دفاع: کاهش یا حذف نظام ویژه در دست بررسی است

مهم‌ترین تحول روز سه‌شنبه ۶ اکتبر رخ داد.

جونگ بیت‌نا، سخنگوی وزارت دفاع کره جنوبی، اعلام کرد دولت قصد دارد کاهش یا حذف خدمات جایگزین، از جمله نظام ویژه هنرمندان و ورزشکاران را در برنامه اصلاحات دفاعی خود بررسی کند.

او تأکید کرد در تصمیم‌گیری نهایی عواملی مانند عدالت میان مشمولان، کاهش تعداد جوانان واجد شرایط خدمت و نظر افکار عمومی در نظر گرفته خواهد شد.

این نکته بسیار مهم است: حذف این نظام هنوز تصویب نشده است.

وزارت دفاع درباره جهت‌گیری «کاهش یا حذف» صحبت کرده، اما هنوز قانون تغییر نکرده و بازیکنان تیم قهرمان ۲۰۲۶ طبق مقررات فعلی از همان امتیاز موجود برخوردار خواهند شد.

نظام امتیاز سربازی کره جنوبی از چه زمانی وجود دارد؟

این سیستم ریشه‌ای بیش از نیم قرن دارد.

بر اساس اطلاعات رسمی سازمان نیروی انسانی نظامی کره جنوبی، نظام ویژه هنرمندان و ورزشکاران از دهه ۱۹۷۰ شکل گرفت و از سال ۱۹۹۰ معیار فعلی برای ورزشکاران تثبیت شد؛ یعنی مدال برنز یا بهتر در المپیک یا مدال طلای بازی‌های آسیایی.

چهره‌های سرشناسی مانند سون هیونگ‌مین نیز پس از قهرمانی در بازی‌های آسیایی ۲۰۱۸ از همین قانون استفاده کردند. در سال‌های بعد بازیکنان دیگری مانند لی کانگ‌این نیز با طلای بازی‌های آسیایی از این مسیر بهره بردند.

در بازی‌های ۲۰۲۶ نیز این امتیاز فقط مختص فوتبال نبود و ورزشکارانی مانند تام کیم در گلف نیز با کسب طلا مشمول آن شدند.

چرا بحث حذف امتیاز سربازی حالا جدی‌تر شده است؟

ماجرا فقط به حرف‌های سه فوتبالیست مربوط نمی‌شود.

کره جنوبی همزمان با کاهش جمعیت جوان و کوچک‌تر شدن جامعه مشمولان خدمت، با مسئله تأمین نیروی انسانی ارتش مواجه است. همین موضوع باعث شده وزارت دفاع پیش از جنجال اخیر نیز بازبینی نظام‌های خدمات جایگزین را در دستور کار داشته باشد.

علاوه بر این، یک گزارش تازه SBS نشان داده از ۱۷۳ نفری که طی چهار سال گذشته از نظام خدمات جایگزین هنر و ورزش استفاده کرده‌اند، ۱۱۰ نفر اخطار دریافت کرده و هفت نفر حتی صلاحیت خود را از دست داده‌اند؛ آماری که بحث درباره نظارت بر این نظام را تشدید کرده است.

در چنین فضایی، اظهارات بازیکنان فوتبال تنها جرقه‌ای بود که بحثی قدیمی را دوباره شعله‌ور کرد.

آیا فوتبال کره جنوبی امتیاز سربازی را از دست می‌دهد؟

فعلاً پاسخ قطعی منفی یا مثبت نیست.

قانون فعلی همچنان برقرار است و طلای بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ برای ۲۰ بازیکن کره جنوبی همان مزایای قانونی را ایجاد می‌کند.

اما اعلام رسمی وزارت دفاع درباره بررسی «کاهش و حذف» نشان می‌دهد احتمال اصلاح جدی این نظام از همیشه بیشتر شده است. اگر چنین تغییری تصویب شود، نسل بعدی فوتبالیست‌های کره جنوبی ممکن است دیگر نتوانند با یک طلای بازی‌های آسیایی مسیر خدمت خود را تغییر دهند.

این مسئله از نظر ورزشی نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در فوتبال حرفه‌ای کره جنوبی، خدمت سربازی همواره یکی از عوامل تعیین‌کننده در برنامه‌ریزی دوران حرفه‌ای بازیکنان بوده است.

در مجموع، پیروزی یک بر صفر کره جنوبی برابر ژاپن ابتدا چهارمین قهرمانی متوالی این کشور را رقم زد، اما چند جمله و یک عکس، جشن تاریخی را به بحرانی اجتماعی تبدیل کرد. بازیکنان عذرخواهی کرده‌اند، فدراسیون و رئیس کمیته ورزش نیز مسئولیت پذیرفته‌اند و حالا وزارت دفاع از احتمال کاهش یا حذف امتیاز ویژه ورزشکاران سخن می‌گوید. بنابراین طلای ناگویا ممکن است فقط آخرین فصل موفق فوتبال کره نباشد؛ این قهرمانی می‌تواند به نقطه آغاز پایان یکی از قدیمی‌ترین و بحث‌برانگیزترین امتیازات ورزش حرفه‌ای کره جنوبی تبدیل شود.