فولاد ایرانیان
سامانه حسام بانک مرکزی راه‌اندازی شد؛ همه حساب‌های بانکی‌تان را یکجا ببینید و حساب‌های اضافی را ببندید
بانک مرکزی سامانه «حسام» را برای مدیریت یکپارچه حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی راه‌اندازی کرده است؛ سامانه‌ای که به افراد اجازه می‌دهد حساب‌های خود در بانک‌ها و مؤسسات اعتباری مختلف را یکجا مشاهده کنند و بدون مراجعه به شعبه، برای بستن حساب‌های مازاد، قدیمی یا بلااستفاده درخواست بدهند.
۰۶:۴۷ - ۱۵ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
سامانه مدیریت حساب‌های مازاد بانکی با نام «حسام» وارد مرحله بهره‌برداری شده است؛ طرحی که قرار است یکی از قدیمی‌ترین مشکلات شبکه بانکی ایران، یعنی انباشت تعداد زیادی حساب بانکی فعال و غیرفعال به نام هر فرد، را سامان دهد. کاربران پس از احراز هویت می‌توانند فهرست حساب‌های ثبت‌شده به نام خود را در بانک‌ها و مؤسسات اعتباری مختلف مشاهده کنند، حساب اصلی موردنظرشان را مشخص کنند و برای حساب‌هایی که دیگر نیازی به آنها ندارند درخواست بستن ثبت کنند. درخواست به‌صورت الکترونیکی برای بانک مربوط ارسال می‌شود و در صورتی که مانع قانونی یا تعهد بانکی وجود نداشته باشد، حساب بسته خواهد شد.
سامانه حسام چیست؟
«حسام» در واقع مخفف سامانه‌ای برای مدیریت حساب‌های مازاد بانکی است و بر زیرساخت اطلاعاتی بانک مرکزی درباره حساب‌های افتتاح‌شده در شبکه بانکی بنا شده است.
رضا بیات‌ترک، مدیر فناوری اطلاعات بانک مرکزی، در مراسم رونمایی اعلام کرد پایه اطلاعاتی حسام از سامانه «سیاح» تأمین می‌شود؛ سامانه‌ای که اطلاعات حساب‌های افتتاح‌شده در بانک‌های کشور در آن تجمیع شده است. به این ترتیب فرد برای اطلاع از اینکه در چه بانک‌هایی حساب دارد، دیگر مجبور نیست جداگانه به هر بانک مراجعه کند.
هدف اصلی این است که صاحب حساب بتواند تصویری متمرکز از وضعیت بانکی خود داشته باشد؛ موضوعی که به‌خصوص برای افرادی اهمیت دارد که طی سال‌های مختلف در چند بانک حساب باز کرده‌اند و ممکن است برخی از آنها را کاملاً فراموش کرده باشند.
چگونه همه حساب‌های بانکی خود را ببینیم؟
درگاه خدمات الکترونیکی بانک مرکزی از مسیر رسمی my.cbi.ir در دسترس است و خدمات مربوط به مشاهده حساب‌های بانکی در همین زیرساخت ارائه می‌شود. پس از احراز هویت، اطلاعات حساب‌های ثبت‌شده به نام شخص قابل مشاهده خواهد بود. منابع منتشرکننده جزئیات سامانه نیز همین درگاه بانک مرکزی را مسیر دسترسی معرفی کرده‌اند.
کاربر پس از مشاهده حساب‌های خود می‌تواند مشخص کند کدام حساب را می‌خواهد نگه دارد و برای کدام حساب‌های غیرضروری درخواست تعیین تکلیف ثبت کند.
این ویژگی می‌تواند برای کسی که طی سال‌ها به دلیل دریافت حقوق، وام، خرید خودرو، فعالیت بورسی، افتتاح حساب در محل کار یا استفاده از خدمات بانک‌های مختلف چندین حساب ساخته، کاربرد زیادی داشته باشد.
«حساب پایه» در حسام چیست؟
یکی از مفاهیم اصلی در سامانه حسام، حساب پایه است.
کاربر باید یکی از حساب‌های مورد استفاده خود را به‌عنوان حساب اصلی انتخاب کند. اگر درخواست بستن یک حساب دیگر تأیید شود و آن حساب دارای موجودی باشد، مانده آن به حساب پایه‌ای که خود کاربر انتخاب کرده منتقل خواهد شد.
بنابراین بستن حساب در حسام به معنای از بین رفتن موجودی آن نیست. بانک ابتدا وضعیت حساب را بررسی می‌کند و پس از طی فرایند قانونی، موجودی باقی‌مانده به حساب منتخب صاحب حساب منتقل می‌شود.
این ساختار همچنین باعث می‌شود مشتری پیش از بستن حساب‌های قدیمی، یک حساب مشخص برای ادامه ارتباط مالی خود با شبکه بانکی تعیین کرده باشد.
آیا حساب بانکی بلافاصله در حسام بسته می‌شود؟
خیر. ثبت درخواست به معنای بسته‌شدن فوری حساب نیست.
درخواست کاربر برای بانک مربوط ارسال می‌شود و بانک باید بررسی کند آیا حساب موردنظر دارای تعهد، محدودیت یا مانع قانونی است یا خیر. اگر مانعی وجود نداشته باشد، امکان بستن غیرحضوری فراهم می‌شود.
برای مثال، حسابی که به تعهدات بانکی، تسهیلات یا چک‌های در جریان مرتبط باشد ممکن است تا زمان تعیین تکلیف آن تعهدات قابل بستن نباشد. بنابراین سامانه حسام مسیر ثبت و پیگیری غیرحضوری درخواست را فراهم می‌کند، اما الزامات قانونی هر حساب همچنان برقرار است.
چرا بانک مرکزی سراغ حساب‌های مازاد رفت؟
ابعاد مسئله بسیار بزرگ‌تر از چند حساب بلااستفاده برای هر فرد است. رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرده در شبکه بانکی ایران حدود ۶۵۰ میلیون حساب متعلق به اشخاص حقیقی وجود دارد.
برنامه بانک مرکزی این است که با ساماندهی حساب‌های مازاد، تعداد حساب‌ها در یک دوره حدود دوساله به نزدیک ۳۰۰ میلیون حساب کاهش پیدا کند.
با توجه به جمعیت کشور، رقم ۶۵۰ میلیون نشان می‌دهد بسیاری از افراد به‌طور همزمان تعداد قابل توجهی حساب بانکی دارند؛ حساب‌هایی که بخشی از آنها ممکن است سال‌ها بدون استفاده باقی مانده باشند.
انباشت این تعداد حساب علاوه بر هزینه عملیاتی برای بانک‌ها، مدیریت مالی افراد را نیز پیچیده‌تر می‌کند و امکان سوءاستفاده از حساب‌هایی که صاحب آنها توجهی به فعالیتشان ندارد افزایش می‌دهد.
۷۳ درصد برخی حساب‌ها حتی یک تراکنش هم نداشتند
آمار بانک مرکزی درباره میزان استفاده از حساب‌های مشمول تعیین تکلیف نیز قابل توجه است.
طبق اعلام مسئولان بانک مرکزی، بررسی حساب‌های مشمول سامانه نشان داده ۷۳ درصد آنها طی یک ماه مورد بررسی هیچ تراکنشی نداشته‌اند.
این آمار نشان می‌دهد بخش مهمی از حساب‌هایی که در شبکه بانکی باز مانده‌اند عملاً مورد استفاده روزمره صاحبانشان نیستند.
برخی از این حساب‌ها ممکن است برای دریافت یک تسهیلات خاص، حقوق یک محل کار سابق، ثبت‌نام در یک طرح یا استفاده موقت از خدمات یک بانک افتتاح شده باشند و پس از پایان آن نیاز همچنان باز مانده باشند.
حساب بانکی فراموش‌شده چه خطری دارد؟
داشتن چند حساب بانکی به خودی خود جرم یا تخلف نیست، اما رهاکردن حساب‌هایی که فرد دیگر آنها را کنترل نمی‌کند می‌تواند ریسک ایجاد کند.
بانک مرکزی در معرفی حسام به ریسک‌های حقوقی و مالی ناشی از انباشت حساب‌های پراکنده اشاره کرده و مقابله با سوءاستفاده، پولشویی و حساب‌های اجاره‌ای را از اهداف ساماندهی شبکه حساب‌ها دانسته است.
ممکن است شخصی حسابی داشته باشد که سال‌ها به آن مراجعه نکرده و حتی کارت بانکی یا اطلاعات دسترسی مربوط به آن را نیز در اختیار نداشته باشد. تعیین تکلیف چنین حساب‌هایی باعث می‌شود کنترل شخص بر هویت مالی و بانکی خود بیشتر شود.
از سوی دیگر، هرچه تعداد حساب‌های فعال به نام فرد بیشتر باشد، بررسی گردش مالی و شناسایی یک تراکنش غیرعادی نیز برای خود صاحب حساب دشوارتر خواهد شد.
ارتباط حسام با مقابله با حساب‌های اجاره‌ای
یکی از موضوعاتی که بانک مرکزی در کنار معرفی حسام بر آن تأکید کرده، مسئله حساب‌های اجاره‌ای است.
در این روش، حسابی که از نظر رسمی متعلق به یک فرد است در اختیار شخص دیگری قرار می‌گیرد و از آن برای جابه‌جایی وجوه استفاده می‌شود. چنین حساب‌هایی می‌توانند در پرونده‌های کلاهبرداری، پولشویی و فعالیت‌های مالی غیرقانونی مورد استفاده قرار گیرند و در نهایت صاحب رسمی حساب را با مشکلات حقوقی مواجه کنند.
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، هنگام رونمایی از سامانه بر افزایش شفافیت مالی و مقابله با پولشویی و سوءاستفاده از حساب‌ها تأکید کرده است.
از این منظر، حسام صرفاً یک سرویس برای راحت‌تر بستن حساب بانکی نیست و بخشی از برنامه گسترده‌تر بانک مرکزی برای کاهش تعداد حساب‌های پراکنده و افزایش قابلیت ردیابی مالکیت و استفاده از حساب‌ها محسوب می‌شود.
آیا بستن حساب در سامانه حسام هزینه دارد؟
در اطلاعات منتشرشده درباره راه‌اندازی حسام، استفاده از سامانه و ثبت درخواست مدیریت حساب‌های مازاد به‌عنوان یک خدمت بانک مرکزی معرفی شده و گزارشی از دریافت وجه برای ثبت درخواست منتشر نشده است. گزارش‌های مربوط به جزئیات این خدمت نیز آن را رایگان توصیف کرده‌اند.
به همین دلیل کاربران نباید برای «فعال‌سازی حسام»، «استعلام حساب‌های مخفی» یا «بستن حساب بانکی» به اشخاص ناشناس پول پرداخت کنند.
همچنین استفاده از لینک‌هایی که از طریق پیامک یا شبکه‌های اجتماعی با همین عناوین ارسال می‌شوند می‌تواند خطرناک باشد.
مراقب سایت‌های جعلی حسام باشید
هر سامانه تازه‌ای که با اطلاعات مالی مردم سروکار دارد می‌تواند به سوژه‌ای برای فیشینگ تبدیل شود.
حسام با اطلاعات بسیار حساس بانکی مرتبط است و به همین دلیل کاربران باید فقط از درگاه‌های رسمی بانک مرکزی استفاده کنند. درخواست رمز کارت، CVV2، رمز پویا یا نصب نرم‌افزار ناشناس برای مشاهده حساب‌های بانکی نشانه یک مسیر عادی استعلام بانکی نیست.
مجرمان سایبری ممکن است پیام‌هایی با عناوینی مانند «حساب بانکی ناشناس به نام شما پیدا شد»، «حساب‌های خود را فوری تعیین تکلیف کنید» یا «ورود به سامانه حسام بانک مرکزی» ارسال کنند و کاربر را به صفحه‌ای شبیه سایت بانکی هدایت کنند.
بهتر است کاربران به جای ورود از لینک پیامک‌ها، نشانی درگاه رسمی بانک مرکزی را مستقیماً در مرورگر وارد کنند.
آیا باید همه حساب‌های اضافی را ببندیم؟
بانک مرکزی از مردم خواسته حساب‌هایی را که واقعاً به آنها نیاز ندارند تعیین تکلیف کنند، اما این به معنای آن نیست که هر فرد فقط می‌تواند یک حساب داشته باشد.
ممکن است فرد برای اهداف متفاوت به چند حساب بانکی نیاز داشته باشد؛ برای مثال یک حساب برای دریافت حقوق، یک حساب برای فعالیت حرفه‌ای و حساب دیگری برای خدمات خاص یک بانک.
هدف حسام این است که حساب‌هایی که سال‌ها بدون استفاده مانده‌اند یا صاحبشان دیگر نیازی به آنها ندارد، به شکل ساده‌تری قابل شناسایی و بستن باشند.
تصمیم نهایی درباره اینکه کدام حساب ضروری یا مازاد است در مرحله نخست برعهده خود صاحب حساب خواهد بود، هرچند مقررات شبکه بانکی درباره تعداد و نوع حساب‌ها نیز باید رعایت شود.
چه اتفاقی برای پول حساب بسته‌شده می‌افتد؟
طبق سازوکار اعلام‌شده، اگر بانک با بستن حساب موافقت کند، مانده موجودی آن به حساب پایه منتخب کاربر منتقل می‌شود.
این ویژگی باعث می‌شود فرد برای دریافت موجودی مجبور به مراجعه حضوری به شعبه نباشد و عملیات انتقال پول همزمان با تعیین تکلیف حساب انجام شود.
البته اگر حساب دارای محدودیت حقوقی، قضایی یا تعهد بانکی باشد، ابتدا باید آن مسئله تعیین تکلیف شود و صرف ثبت درخواست در حسام باعث رفع محدودیت نخواهد شد.
حسام چه تغییری برای مشتریان بانک‌ها ایجاد می‌کند؟
تا پیش از راه‌اندازی چنین سازوکاری، شخصی که در چند بانک حساب قدیمی داشت معمولاً باید بانک‌ها را به‌صورت جداگانه بررسی می‌کرد و برای بستن حساب نیز در بسیاری از موارد نیازمند مراجعه به شعبه بود.
حسام این فرآیند را متمرکز می‌کند: ابتدا حساب‌های بانکی فرد در یک نمای واحد نمایش داده می‌شوند، سپس صاحب حساب می‌تواند حساب‌های موردنیاز خود را از حساب‌های مازاد جدا کند و درخواست تعیین تکلیف را از همان مسیر ثبت کند.
اگر این سامانه به‌طور کامل میان بانک‌ها اجرایی شود، یکی از مراجعات پرتکرار و زمان‌بر بانکی می‌تواند تا حد زیادی غیرحضوری شود.
برنامه بانک مرکزی؛ حذف صدها میلیون حساب اضافی
راه‌اندازی حسام بخشی از برنامه‌ای بزرگ‌تر برای اصلاح ساختار حساب‌های بانکی کشور است.
بانک مرکزی قصد دارد تعداد حدود ۶۵۰ میلیون حساب بانکی اشخاص حقیقی را در یک دوره نزدیک به دو سال به حدود ۳۰۰ میلیون حساب کاهش دهد.
رسیدن به چنین عددی به معنای تعیین تکلیف صدها میلیون حساب خواهد بود و نشان می‌دهد سامانه حسام قرار نیست صرفاً یک خدمت جانبی کوتاه‌مدت باشد.
اگر طرح طبق برنامه پیش برود، هر شهروند می‌تواند تصویر روشن‌تری از حساب‌هایی که به نام او در شبکه بانکی فعال است داشته باشد؛ حساب‌های موردنیازش را حفظ کند و برای بستن حساب‌هایی که سال‌ها بلااستفاده مانده‌اند بدون رفت‌وآمد میان شعب مختلف اقدام کند.
در شرایطی که طبق آمار بانک مرکزی بخش بزرگی از حساب‌های مورد بررسی حتی طی یک ماه هیچ تراکنشی نداشته‌اند، حسام می‌تواند نخستین گام جدی برای پاکسازی شبکه بانکی از حساب‌های فراموش‌شده و مازاد باشد.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
