اعتراف رسمی درباره حقوق پایین معلمان؛ اضافهتدریس ۱۰۰ درصد گران شد | ماجرای استعفای فرهنگیان چیست؟
مهمترین بخش صحبتهای تازه فرهادی شاید نه وعدهای برای آینده، بلکه پذیرش صریح وضعیت فعلی باشد.
سخنگوی آموزش و پرورش گفت فاصله میانگین دریافتی معلمان با شرایط تورمی و هزینههای زندگی «مناسب نیست» و وزارتخانه میپذیرد که درآمد فرهنگیان پایین است. او تأکید کرد مکاتباتی با رئیسجمهور، سازمان اداری و استخدامی و سازمان برنامه و بودجه درباره بهبود معیشت انجام شده است.
اما این بخش یک نکته مهم دارد: پیگیری برای افزایش معیشت با تصویب افزایش جدید حقوق تفاوت دارد.
تا این لحظه فرهادی رقم مشخصی برای افزایش عمومی حقوق پایه همه معلمان اعلام نکرده و نگفته است که مثلاً از ماه آینده درصد ثابتی به حکم حقوقی تمام فرهنگیان اضافه خواهد شد.
بنابراین تیترهایی مانند «افزایش جدید حقوق همه معلمان قطعی شد» از محتوای رسمی فعلی جلوتر هستند.
چه پرداختیهایی برای معلمان دو برابر شده است؟
در کنار وعدههای کلی، دو تغییر مشخص و اجرایی نیز اعلام شده است.
فرهادی گفته مصوبه شورای حقوق و دستمزد در کمتر از یک ماه گذشته به وزارت آموزش و پرورش رسیده و براساس آن نرخ اضافهتدریس معلمان شاغل و بازنشسته ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.
همچنین حق مدیریت مدیران مدارس نیز طبق همین اعلام ۱۰۰ درصد رشد کرده است.
آموزش و پرورش پیشتر نیز اعلام کرده بود از مهرماه میانگین حق مدیریت مدیران و معاونان مدارس دو برابر میشود و پرداخت این مبلغ تا حدی به شاخصهای عملکردی وابسته خواهد بود. میانگین اعلامشده برای حق مدیریت حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان عنوان شده بود، هرچند رقم نهایی برای افراد مختلف میتواند متفاوت باشد.
| موضوع | آخرین وضعیت اعلامشده |
|---|---|
| حقوق پایه همه معلمان | افزایش عمومی جدیدی اعلام نشده |
| نرخ اضافهتدریس | ۱۰۰ درصد افزایش |
| حق مدیریت مدیران مدارس | ۱۰۰ درصد افزایش |
| بدهیهای پرسنلی | وزارتخانه میگوید تقریباً به صفر رسیده |
| بودجه آموزش و پرورش ۱۴۰۵ | ۴۶ درصد رشد نسبت به ۱۴۰۴ |
| موج استعفای معلمان | وزارتخانه آن را رد میکند |
اضافهتدریس معلمان دیگر ۱۰ ماه عقب نمیافتد؟
یکی دیگر از ادعاهای مهم فرهادی به نظم پرداختها مربوط میشود.
او گفته آموزش و پرورش حدود ۴۰ عنوان مختلف پرداختی دارد و در سالهای قبل برخی مطالبات، بهویژه اضافهتدریس، حتی ۱۰ یا ۱۱ ماه عقب میافتاد.
به گفته او، اکنون پرداختها بهروز شده و تقریباً بدهیهای پرسنلی به صفر رسیده است.
اگر این وضعیت بهصورت پایدار ادامه پیدا کند، از منظر معیشت فرهنگیان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یکی از مشکلات قدیمی فقط پایین بودن مبلغ دریافتی نبود، بلکه زمان نامشخص پرداخت حقالتدریس، اضافهکار و برخی مزایای دیگر نیز فشار مالی ایجاد میکرد.
با این حال، عبارت «تقریباً بدهیها به صفر رسیده» اظهارنظر رسمی وزارتخانه است و جزئیات تفکیکی تمام استانها و انواع مطالبات در همان مصاحبه منتشر نشده است.
بنابراین بهتر است میان «اعلام وزارتخانه درباره تسویه» و انتشار صورت مالی جزئی و قابل بررسی عمومی تفاوت قائل شد.
بودجه آموزش و پرورش چقدر افزایش یافته است؟
فرهادی برای نشان دادن تغییر در منابع مالی، به رشد بودجه نیز اشاره کرده است.
طبق اعلام او، بودجه وزارت آموزش و پرورش در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل ۴۶ درصد افزایش داشته است. این وزارتخانه پیشتر نیز همین رقم را اعلام و تأکید کرده بود که با وجود رشد بودجه، صرف افزایش اعتبارات برای پاسخ دادن به همه نیازهای این دستگاه کافی نیست.
بودجه آموزش و پرورش در سال ۱۴۰۴ نیز به گفته فرهادی نسبت به ۱۴۰۳ حدود ۶۸ درصد رشد کرده بود.
اما رشد بودجه لزوماً معادل افزایش مشابه حقوق هر معلم نیست؛ بخش مهمی از بودجه آموزش و پرورش صرف حقوق کارکنان، استخدام نیروهای جدید، هزینه مدارس، سرانه آموزشی، تغذیه مدارس شبانهروزی، پاداش بازنشستگی و سایر تعهدات میشود.
بنابراین نمیتوان از رشد ۴۶ درصدی بودجه نتیجه گرفت حقوق تمام معلمان نیز دقیقاً ۴۶ درصد افزایش یافته است.
ماجرای «استعفای دستهجمعی معلمان» چیست؟
بخش دوم سخنان فرهادی به موضوعی اختصاص داشت که طی روزهای اخیر در شبکههای اجتماعی خبرساز شده است.
در هفتههای گذشته ویدیوها و مطالبی از سوی برخی افراد با موضوع استعفا از آموزش و پرورش منتشر شد و در برخی رسانهها از احتمال شکلگیری موج استعفای معلمان به دلیل مشکلات اقتصادی سخن گفته شد.
فرهادی این تعبیر را رد کرده و گفته است اگر استعفای دستهجمعی رخ داده بود، باید اثر آن در تعداد نیروی انسانی و تعداد افرادی که هر ماه حقوق دریافت میکنند مشاهده میشد.
او تأکید کرده استعفای موردی در هر دستگاهی ممکن است رخ دهد، اما براساس آمار وزارتخانه «موج استعفا» در آموزش و پرورش وجود ندارد.
این دو گزاره را باید از یکدیگر جدا کرد: اینکه برخی معلمان استعفا داده باشند با اینکه یک «موج استعفای سراسری» رخ داده باشد، یکسان نیست.
گزارشهای مستقل نیز انتشار ویدیوهایی از استعفای تعدادی از معلمان را بازتاب دادهاند، اما در حال حاضر آمار عمومی جامعی که تعداد استعفاها را در سال جاری با سالهای قبل مقایسه کند، منتشر نشده است. بنابراین ارزیابی مستقل ابعاد این پدیده بدون دسترسی به داده تفکیکی وزارتخانه دشوار است.
آموزش و پرورش چند حقوقبگیر دارد؟
فرهادی میگوید آموزش و پرورش حدود یک میلیون و ۸۰ هزار حقوقبگیر دارد؛ عددی که نشان میدهد حتی تغییر کوچک در حقوق یا مزایا میتواند بار مالی بسیار بزرگی برای بودجه دولت ایجاد کند.
همین مسئله یکی از دلایلی است که تغییرات عمومی حقوق معلمان معمولاً نیازمند هماهنگی میان چند دستگاه است.
وزارت آموزش و پرورش نمیتواند بهتنهایی و بدون تأمین اعتبار از سازمان برنامه و بودجه، مصوبه شورای حقوق و دستمزد یا مجوزهای قانونی، افزایش گستردهای در حقوق پایه ایجاد کند.
به همین دلیل هم فرهادی در صحبتهای تازه خود بیشتر از «مکاتبه و پیگیری» برای اصلاح معیشت سخن گفته و از اعلام رقم قطعی جدید برای کل بدنه معلمان خودداری کرده است.
۷۰۰ هزار متقاضی برای ۲۰ هزار شغل معلمی
سخنگوی آموزش و پرورش برای رد این برداشت که حرفه معلمی با خروج گسترده نیرو روبهرو شده، آمار آزمون استخدامی را نیز مطرح کرده است.
به گفته او، برای جذب ۲۰ هزار نفر حدود ۷۰۰ هزار متقاضی در آزمون استخدامی شرکت کردهاند. همچنین سالانه حدود ۳۰۰ نفر از نخبگانی که از سوی بنیاد ملی نخبگان معرفی میشوند، آموزش و پرورش را برای ادامه فعالیت انتخاب میکنند.
این ارقام تقاضای زیاد برای ورود به آموزش و پرورش را نشان میدهد، اما بهتنهایی درباره میزان رضایت شغلی معلمان فعلی پاسخ نمیدهد.
ورود به یک شغل دولتی میتواند تحت تأثیر عواملی مانند امنیت شغلی، بیمه، بازنشستگی و شرایط کلی بازار کار باشد؛ در حالی که رضایت نیروهای شاغل به متغیرهایی مانند حقوق، حجم کار، شرایط کلاس، امکان ارتقای شغلی و منزلت حرفهای نیز وابسته است.
آیا افزایش دیگری در حقوق معلمان در راه است؟
از صحبتهای امروز نمیتوان زمان و میزان یک افزایش عمومی جدید را استخراج کرد.
آنچه قطعیتر است، افزایش نرخ اضافهتدریس و حق مدیریت است. موضوع اصلاح گستردهتر معیشت نیز طبق گفته فرهادی همچنان در سطح مذاکره با رئیسجمهور، سازمان برنامه و بودجه و سازمان اداری و استخدامی قرار دارد.
بنابراین اگر قرار باشد افزایش تازهای فراتر از مصوبات فعلی اعمال شود، باید جزئیات آن در قالب مصوبه، بودجه یا حکم اجرایی منتشر شود.
برای فرهنگیان، تفاوت میان «وعده پیگیری» و «ابلاغ حکم پرداخت» بسیار مهم است.
نقطه اصلی ماجرا؛ پرداخت منظم کافی نیست
اصلاح زمان پرداخت اضافهتدریس و تسویه بدهیهای معوق، اگر در تمام استانها پایدار باشد، یک تغییر مهم مدیریتی محسوب میشود؛ اما خود وزارت آموزش و پرورش نیز پذیرفته که مسئله اصلی هنوز پابرجاست: سطح درآمد معلمان با تورم و هزینههای زندگی فاصله دارد.
این اعتراف رسمی شاید مهمترین بخش صحبتهای امروز باشد.
وزارتخانه میگوید نظم مالی بهتر شده، اضافهتدریس دو برابر شده، حق مدیریت افزایش یافته و بودجه نیز رشد کرده است؛ اما همزمان تأکید میکند معیشت فرهنگیان هنوز مطلوب نیست.
در نتیجه، مرحله بعدی برای معلمان نه فقط جلوگیری از عقبافتادگی پرداختها، بلکه مشخص شدن نتیجه همان مکاتباتی است که فرهادی از آنها خبر داده است.
فعلاً افزایش ۱۰۰ درصدی اضافهتدریس و حق مدیریت خبر قطعی است؛ افزایش عمومی تازه حقوق همه فرهنگیان هنوز به مرحله اعلام رسمی نرسیده است. درباره استعفاها نیز وزارت آموزش و پرورش وجود یک موج سراسری را رد میکند، اما انتشار آمار دقیق سالانه استعفاها میتواند روشنترین معیار برای پایان دادن به اختلاف روایتها باشد.