فولاد ایرانیان
هشدار صریح پزشکیان به مسئولان؛ مردم عملکرد شما را می‌بینند | برنامه تازه دولت برای حل مشکلات از مساجد و محله‌ها
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در رویداد ملی «جامعه سلامت، مردم‌یار و مسجدمحور» با تأکید بر ضرورت خدمت صادقانه و بدون چشمداشت به مردم، خواستار حضور فعال مسئولان، پزشکان و نیروهای مردمی برای حل مشکلات معیشتی، اجتماعی و درمانی شد. پزشکیان در سخنرانی روز دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد که مردم از هر قوم و گروهی، رفتار مسئولان را با دقت ارزیابی می‌کنند و تنها با گفتار و وعده نمی‌توان اعتماد عمومی را حفظ کرد. او همچنین پیشنهاد داد ظرفیت مساجد، بسیج و هیئت‌های امنا در شهرها، روستاها و محله‌ها برای شناسایی نیازمندان و رفع مشکلات مردم هماهنگ شود. سخنانی که بار دیگر موضوع حکمرانی محله‌محور و نقش مشارکت مردمی در نظام سلامت را به یکی از محورهای مورد توجه دولت تبدیل کرده است.
۲۱:۵۳ - ۲۰ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
مسعود پزشکیان عصر دوشنبه ۲۰ مهرماه در رویداد ملی «جامعه سلامت، مردم‌یار و مسجدمحور» بر ضرورت تغییر شیوه خدمت‌رسانی به مردم تأکید کرد.
رئیس‌جمهور معتقد است مسئولیت مدیران و نیروهای متخصص تنها به انجام وظایف اداری محدود نیست، بلکه باید در عمل برای کاهش مشکلات جامعه اقدام کنند.
او با اشاره به ضرورت حضور مسئولان در کنار مردم، تأکید کرد که خدمت‌رسانی نباید با انتظار پاداش، شهرت یا قدردانی همراه باشد.
پزشکیان همچنین با یادآوری اینکه شهروندان عملکرد مدیران را مشاهده می‌کنند، خواستار رعایت انصاف، صداقت و عدالت در برخورد با همه اقشار جامعه شد.
محور اصلی سخنان رئیس‌جمهور این بود که اعتبار مسئولان از عملکرد واقعی آنان به دست می‌آید و وعده‌های عمومی بدون اقدام عملی، نمی‌تواند جایگزین خدمت‌رسانی شود.
این موضع‌گیری در شرایطی مطرح می‌شود که مسائل اقتصادی، دسترسی به خدمات درمانی و مشکلات اقشار کم‌درآمد، از موضوعات مهم زندگی روزمره خانوارها محسوب می‌شوند.
برنامه پزشکیان برای استفاده از ظرفیت مساجد چیست؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان رئیس‌جمهور به نقش مساجد در شناسایی و حل مشکلات مردم اختصاص داشت.
پزشکیان پیشنهاد کرد ساختارهایی مانند بسیج و هیئت‌های امنای مساجد به شکلی هماهنگ شوند که در هر شهر، روستا و محله بتوان اقدامات مشخصی برای کمک به شهروندان انجام داد.
در این رویکرد، مسجد صرفاً محل برگزاری مراسم مذهبی نیست، بلکه می‌تواند بستری برای ارتباط میان مردم، نیروهای داوطلب و نهادهای خدمت‌رسان باشد.
از دیدگاه مطرح‌شده توسط رئیس‌جمهور، چنین ساختاری باید به شناسایی افراد نیازمند، هماهنگی کمک‌های مردمی و پیگیری مشکلات خانوارها کمک کند.
پزشکیان همچنین تأکید کرد که فعالیت این مجموعه‌ها نباید تنها به درمان بیماران محدود بماند و مسائل اجتماعی و مشکلات دیگر مردم را نیز شامل شود.
با این حال، باید میان یک رویکرد سیاستی و برنامه اجرایی نهایی تفاوت قائل شد.
در سخنان منتشرشده از این رویداد، هنوز جزئیات مشخصی درباره بودجه مستقل، زمان‌بندی اجرای سراسری و شیوه ارزیابی عملکرد این شبکه اعلام نشده است.
بنابراین تحقق اهداف مطرح‌شده به تدوین سازوکارهای اجرایی و هماهنگی دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
طرح کلینیک‌های تخصصی سلامت در مساجد وارد چه مرحله‌ای شده است؟
پیش از برگزاری این رویداد، محمدحسین زارع‌زاده، رئیس سازمان بسیج جامعه پزشکی، از رویکرد جدید این سازمان برای توسعه خدمات سلامت در محله‌ها خبر داده بود.
او در ۱۹ مهر اعلام کرد که برنامه «جامعه سلامت، مردم‌یار و مسجدمحور» با هدف گسترش خدمات تخصصی، مشارکت نیروهای پزشکی و تقویت ارتباط با مردم طراحی شده است.
براساس توضیحات او، غربالگری بیماری‌ها، ارائه مشاوره، شناسایی مشکلات سلامت محله‌ها و کمک به توسعه زیرساخت‌های بهداشتی از محورهای این برنامه هستند.
همچنین موضوع استفاده از ظرفیت مساجد برای ارائه برخی خدمات تخصصی سلامت مطرح شده است.
این رویکرد در صورت اجرای استاندارد می‌تواند دسترسی گروه‌هایی را که با محدودیت‌های جغرافیایی یا اقتصادی مواجه‌اند، به برخی خدمات اولیه آسان‌تر کند.
با این حال، برگزاری خدمات درمانی در محیط‌های غیرمتعارف باید مطابق ضوابط وزارت بهداشت و زیر نظر نیروهای دارای صلاحیت حرفه‌ای انجام شود.
فضای مناسب، امکانات بهداشتی، حفظ محرمانگی اطلاعات بیماران و مسیر ارجاع به مراکز درمانی از جمله الزاماتی هستند که نمی‌توان آنها را نادیده گرفت.
همچنین اعلام این برنامه به معنای راه‌اندازی قطعی کلینیک تخصصی در تمام مساجد کشور نیست.
چرا رئیس‌جمهور بر حکمرانی محله‌محور تأکید دارد؟
حکمرانی محله‌محور یکی از موضوعاتی است که پزشکیان طی ماه‌های گذشته بارها درباره آن صحبت کرده است.
در این شیوه، تلاش می‌شود بخشی از فرایند شناسایی نیازهای مردم و هماهنگی برای رفع آنها در سطح محله انجام شود.
منطق این رویکرد آن است که برخی مشکلات را می‌توان با شناخت دقیق شرایط خانوارها، ارتباط مستقیم با ساکنان و همکاری نهادهای محلی سریع‌تر شناسایی کرد.
برای مثال، شناسایی سالمندان تنها، خانوارهای نیازمند حمایت، بیماران دارای محدودیت حرکتی یا افرادی که به خدمات توان‌بخشی نیاز دارند، می‌تواند از سطح محله آغاز شود.
البته شناسایی مشکل با حل آن تفاوت دارد.
اگر نهادهای محلی بتوانند نیازها را ثبت کنند، اما نظام مشخصی برای ارجاع و پاسخ‌گویی وجود نداشته باشد، نتیجه ممکن است به افزایش درخواست‌های بی‌پاسخ محدود شود.
به همین دلیل، موفقیت حکمرانی محله‌محور به ارتباط مؤثر با شبکه بهداشت، شهرداری‌ها، سازمان‌های حمایتی و دیگر دستگاه‌های اجرایی وابسته است.
ارتباط برنامه مسجدمحور با طرح پزشک خانواده چیست؟
پزشکیان پیش‌تر نیز بر تغییر جهت نظام سلامت از درمان‌محوری به سلامت‌محوری تأکید کرده بود.
او در بازدید از شبکه بهداشت شرق تهران در خرداد ۱۴۰۵، بر ضرورت توسعه برنامه پزشک خانواده و تکمیل نظام ارجاع تأکید کرد.
در این چارچوب، هدف آن است که بخش بیشتری از نیازهای اولیه سلامت در شبکه مراقبت‌های پایه شناسایی و پیگیری شود و بیماران در صورت ضرورت به پزشکان متخصص ارجاع داده شوند.
اگر برنامه مسجدمحور با این ساختار هماهنگ شود، می‌تواند در زمینه آموزش سلامت، اطلاع‌رسانی و شناسایی افراد نیازمند نقش مکمل داشته باشد.
اما ایجاد یک مسیر موازی و جداگانه برای ارائه خدمات پزشکی می‌تواند باعث پراکندگی اطلاعات یا دوباره‌کاری شود.
بنابراین ضروری است نقش داوطلبان، نیروهای پزشکی و مسئولان شبکه رسمی بهداشت به‌طور دقیق مشخص باشد.
مسجد می‌تواند محل ارتباط اجتماعی و شناسایی نیازها باشد، اما مسئولیت تشخیص، درمان و نظارت بر خدمات پزشکی باید در چارچوب نظام سلامت باقی بماند.
نقش بسیج جامعه پزشکی در حمایت از خانوارهای کم‌درآمد
یکی از ظرفیت‌هایی که در برنامه جدید مورد توجه قرار گرفته، استفاده از نیروهای داوطلب و متخصص حوزه سلامت است.
بسیج جامعه پزشکی در سال‌های گذشته در قالب برنامه‌های جهادی و خدمات داوطلبانه پزشکی فعالیت داشته است.
رویکرد تازه اعلام‌شده بر این موضوع تأکید می‌کند که فعالیت‌های مقطعی به برنامه‌های منظم‌تر در محله‌ها متصل شوند.
این تغییر در صورت تحقق می‌تواند به پیگیری مستمر شرایط برخی بیماران کمک کند.
برای نمونه، برگزاری یک نوبت غربالگری ممکن است بیماری را شناسایی کند، اما بدون امکان مراجعه بعدی، دسترسی به دارو یا ادامه درمان، اثر آن محدود خواهد بود.
از همین رو، یکی از مهم‌ترین معیارهای موفقیت چنین برنامه‌ای باید میزان پیگیری بیماران و رفع نیازهای واقعی آنان باشد، نه صرفاً تعداد مراجعه‌کنندگان یا خدمات ثبت‌شده.
عدالت در ارائه خدمات؛ آیا همه مردم تحت پوشش قرار می‌گیرند؟
یکی از نکات مهم سخنان رئیس‌جمهور، تأکید بر خدمت‌رسانی به همه مردم بدون توجه به تفاوت‌های قومی و اجتماعی بود.
برای اجرای این اصل، لازم است دسترسی به خدمات بر اساس نیاز شهروندان تعیین شود.
در برنامه‌های محله‌محور، گروه‌هایی که ارتباط کمتری با نهادهای محلی دارند نیز باید امکان برخورداری از خدمات را داشته باشند.
از جمله این افراد می‌توان به سالمندان تنها، افراد دارای معلولیت، خانوارهای ساکن مناطق حاشیه‌ای و شهروندانی اشاره کرد که به دلایل مختلف امکان مراجعه حضوری ندارند.
همچنین مشارکت در فعالیت‌های مذهبی یا عضویت در تشکل‌های محلی نباید شرط برخورداری از خدمات عمومی سلامت باشد.
در کنار این موضوع، حفظ حریم خصوصی افراد اهمیت ویژه‌ای دارد.
اطلاعات مربوط به بیماری، وضعیت مالی یا مشکلات خانوادگی شهروندان نباید بدون رضایت و مجوز قانونی در اختیار افراد غیرمرتبط قرار گیرد.
توجه به این موارد می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی و مشارکت داوطلبانه کمک کند.
چالش‌های اجرای طرح سلامت مسجدمحور در سراسر کشور
هر برنامه ملی برای توسعه خدمات محله‌ای با مجموعه‌ای از چالش‌های اجرایی روبه‌رو خواهد بود.
نخستین مسئله، تأمین منابع مالی و نیروی انسانی مورد نیاز است.
حتی اگر بخشی از خدمات به‌صورت داوطلبانه ارائه شود، تجهیزات پزشکی، مواد مصرفی، حمل‌ونقل و پیگیری بیماران همچنان هزینه دارند.
موضوع دوم، هماهنگی میان نهادهای مختلف است.
اگر مسئولیت هر دستگاه مشخص نباشد، احتمال موازی‌کاری یا انتقال مسئولیت از یک مجموعه به مجموعه دیگر افزایش می‌یابد.
سومین چالش، کیفیت و تداوم خدمات است.
فعالیت‌های مقطعی ممکن است در کوتاه‌مدت به کاهش برخی مشکلات کمک کنند، اما ایجاد تغییر پایدار به برنامه‌ریزی بلندمدت نیاز دارد.
به همین دلیل، انتشار گزارش‌های دوره‌ای درباره تعداد افراد تحت پوشش، خدمات ارائه‌شده، موارد ارجاع و میزان رضایت مردم می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر این برنامه کمک کند.
وعده پزشکیان برای خدمت تا پای جان؛ معیار موفقیت دولت چیست؟
رئیس‌جمهور در بخش پایانی سخنان خود بر ضرورت انسجام، همکاری و ایستادگی برای خدمت به مردم تأکید کرد.
او معتقد است مسئولان باید بدون ادعا و چشمداشت، از ظرفیت‌های موجود برای رفع مشکلات جامعه استفاده کنند.
با این حال، اثرگذاری چنین سخنانی در نهایت به نتایج اجرایی وابسته خواهد بود.
برای مردم، مهم‌ترین معیار آن است که خدمات درمانی با سهولت بیشتری در دسترس قرار گیرد، مشکلات نیازمندان سریع‌تر شناسایی شود و مسیر پیگیری درخواست‌ها روشن باشد.
از این منظر، موفقیت برنامه سلامت مسجدمحور باید در کاهش موانع دسترسی و افزایش کیفیت خدمات نمایان شود.
در مجموع، پیام اصلی سخنان پزشکیان در رویداد ۲۰ مهر، ضرورت تبدیل وعده خدمت‌رسانی به اقدام عملی بود.
طرح استفاده از ظرفیت مساجد و نهادهای مردمی می‌تواند یکی از ابزارهای کمک به شبکه سلامت و حمایت اجتماعی باشد، اما نتیجه آن به تأمین منابع، نظارت تخصصی، حفظ حقوق شهروندان و پاسخ‌گویی دستگاه‌های مسئول وابسته است.
اکنون پرسش اصلی این نیست که چه تعداد نهاد برای همکاری اعلام آمادگی می‌کنند؛ بلکه این است که اقدامات آنها تا چه اندازه مشکلات واقعی خانوارها را کاهش خواهد داد.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
