آقای بیرانوند، مرد سال آسیا بودن فقط یک عنوان نیست؛ جنجال تازه بر سر اظهارات عجیب درباره سربازی
علیرضا بیرانوند روز پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در مراسم انتخاب برترینهای فوتبال آسیا در بانکوک، موفق شد عنوان بهترین بازیکن سال قاره را از آن خود کند و به نخستین دروازهبان برنده این جایزه از زمان آغاز اهدای آن در سال ۱۹۹۴ تبدیل شود.
این موفقیت تاریخی فرصتی برای همدلی جامعه فوتبال ایران و عبور از اختلافات باشگاهی بود. با این حال، صحبتهای بیرانوند پس از بازگشت به کشور، بار دیگر پرونده جنجالی خدمت سربازی او را به صدر اخبار بازگرداند.
دروازهبان تیم ملی در جمع خبرنگاران اعلام کرد که حتی اگر با معافیت او موافقت شود، قصد دارد سه ماه باقیمانده از دوران سربازی خود را به پایان برساند.
او همچنین خود را قربانی فضای ایجادشده در شبکههای اجتماعی دانست و گفت در گذشته امکان استفاده از برخی ظرفیتهای قانونی را داشته است.
بخش بحثبرانگیز این اظهارات، تأکید بیرانوند بر انجام خدمت سربازی به خاطر مردم بود؛ عبارتی که میتواند برداشتهای متفاوتی در افکار عمومی ایجاد کند.
خدمت سربازی؛ وظیفه قانونی یا لطف به مردم؟
اظهارات بیرانوند درباره اینکه به خاطر مردم به سربازی رفته است، از این جهت قابل تأمل است که خدمت سربازی برای مشمولان، یک تکلیف قانونی محسوب میشود و ارتباطی با میزان شهرت، محبوبیت یا جایگاه اجتماعی افراد ندارد.
بسیاری از جوانان کشور دوران خدمت خود را در شرایط دشوار، مناطق مرزی و دور از خانواده سپری میکنند. بسیاری از سربازان نیز در راه دفاع از کشور جان خود را از دست دادهاند، بدون آنکه انجام وظیفه خود را لطفی به جامعه بدانند.
از همین منظر، انتظار میرود چهرهای مانند علیرضا بیرانوند هنگام صحبت درباره خدمت سربازی، حساسیتهای اجتماعی این موضوع را بیشتر در نظر بگیرد.
البته بیرانوند در همان گفتوگو تأکید کرد که سربازی را برای خود افتخار میداند؛ بنابراین نمیتوان اظهارات او را لزوماً به معنای منت گذاشتن بر مردم تلقی کرد. با این حال، انتخاب دقیقتر واژگان میتوانست از شکلگیری چنین برداشتهایی جلوگیری کند.
آیا در پرونده سربازی بیرانوند ظلمی صورت گرفته است؟
یکی دیگر از بخشهای مهم صحبتهای بیرانوند، گلایه او از شرایطی بود که به گفته خودش موجب شد نتواند از برخی ظرفیتهای قانونی برای تعیین تکلیف سربازی استفاده کند.
دروازهبان تیم ملی معتقد است در مقاطعی امکان حل مشکل سربازی او از مسیر قانونی وجود داشته، اما فضای ایجادشده در شبکههای اجتماعی مانع از تحقق آن شده است.
با این حال، بیرانوند مشخص نکرده است که دقیقاً کدام امتیاز قانونی از او دریغ شده و چه دستگاهی در انجام وظایف خود کوتاهی کرده است.
برای اثبات تضییع حقوق این بازیکن، لازم است مستندات مربوط به پرونده نظاموظیفه و مقررات مورد استناد او مشخص شوند. بدون انتشار چنین اطلاعاتی، نمیتوان درباره صحت ادعای تضییع حق بیرانوند قضاوت قطعی کرد.
قانون سرباز قهرمان شامل علیرضا بیرانوند میشود؟
بررسی تبصره چهار قانون سرباز قهرمان و اصلاحیه مصوب سال ۱۳۹۱ نشان میدهد معافیت قهرمانی براساس رتبههای مشخص در بازیهای المپیک، مسابقات قهرمانی جهان، بازیهای آسیایی و جام جهانی برخی رشتههای ورزشی اعطا میشود.
در این قانون، عنوان بهترین بازیکن سال فوتبال آسیا بهعنوان یکی از شرایط برخورداری از معافیت سربازی پیشبینی نشده است.
همچنین استفاده از معافیت قهرمانی مستلزم معرفی وزارت ورزش و جوانان، موافقت ستاد کل نیروهای مسلح و گذراندن دوره آموزش نظامی است.
بنابراین، اگر منظور بیرانوند از محرومیت از حقوق قانونی، استفاده از معافیت سرباز قهرمان باشد، کسب عنوان مرد سال آسیا بهتنهایی چنین حقی برای او ایجاد نمیکند.
البته ارزش ورزشی این افتخار قابل انکار نیست و بازنگری در قانون برای حمایت از صاحبان افتخارات فردی میتواند موضوع مستقلی برای بررسی مسئولان و قانونگذاران باشد.
کسری خدمت بیرانوند؛ امتیازی که سایر سربازان نیز دارند
برخورداری از تسهیلات مربوط به تأهل و داشتن فرزند، یکی از مسیرهای قانونی کاهش مدت خدمت سربازی محسوب میشود.
براساس آخرین توضیحات معاون وظیفه عمومی فرماندهی انتظامی استان اصفهان در مهرماه ۱۴۰۵، سربازان متأهل از دو ماه کسر خدمت برخوردار میشوند. همچنین برای فرزند اول سه ماه، فرزند دوم چهار ماه و فرزند سوم پنج ماه کسر خدمت پیشبینی شده است.
این تسهیلات ارتباطی با فوتبالیست بودن مشمولان ندارد و تمام افراد واجد شرایط میتوانند از آن استفاده کنند.
بنابراین، بهرهمندی بیرانوند از کسری خدمت قانونی نه امتیازی اختصاصی برای مرد سال فوتبال آسیا محسوب میشود و نه میتوان آن را تخلف دانست.
با وجود این، مدت دقیق کسری خدمت و تاریخ ترخیص بیرانوند باید از سوی مراجع مسئول نظاموظیفه مشخص شود.
آیا سربازی بیرانوند تنها سه ماه طول میکشد؟
بیرانوند در تازهترین اظهارات خود اعلام کرده است که حدود سه ماه دیگر از دوران خدمتش باقی مانده و تمایلی به پیگیری معافیت ندارد.
نکته مهم این است که باقی ماندن سه ماه از خدمت با سهماهه بودن کل دوران سربازی تفاوت دارد.
تا زمانی که جزئیات رسمی پرونده، میزان کسری خدمت و مدت سپریشده منتشر نشود، نمیتوان درباره طول دقیق دوران خدمت این بازیکن اظهار نظر قطعی کرد.
با این حال، تفاوت شرایط خدمت ورزشکاران حرفهای در باشگاههای نظامی با شرایط خدمت بسیاری از سربازان عادی، موضوعی است که همواره در افکار عمومی مورد بحث قرار داشته است.
بیرانوند قربانی فضای مجازی شده است؟
علیرضا بیرانوند طی سالهای اخیر بارها در مرکز حواشی فوتبال ایران قرار گرفته است؛ از اختلافات قراردادی و جدایی از پرسپولیس گرفته تا پرونده خدمت سربازی و واکنشهای هواداران.
بدون تردید، فشار رسانهای و انتشار مطالب توهینآمیز در شبکههای اجتماعی میتواند زندگی حرفهای ورزشکاران را تحت تأثیر قرار دهد و بیرانوند نیز حق دارد نسبت به چنین رفتارهایی اعتراض کند.
با این حال، تمام انتقادهای مطرحشده درباره عملکرد و اظهارات چهرههای ورزشی را نمیتوان در دسته تخریب یا توهین قرار داد.
پذیرش نقد، پاسخگویی مستند و پرهیز از بازتولید اختلافات گذشته از جمله ویژگیهایی است که میتواند جایگاه اجتماعی ستارگان فوتبال را تقویت کند.
بیرانوند اکنون بیش از هر زمان دیگری فرصت دارد با مدیریت حواشی و تمرکز بر فعالیت حرفهای، تصویری متفاوت از خود در ذهن هواداران ایجاد کند.
مرد سال فوتبال آسیا؛ افتخاری که مسئولیت میآورد
کنفدراسیون فوتبال آسیا در گزارش رسمی خود درباره انتخاب بیرانوند، به درخشش او در جام جهانی ۲۰۲۶ و عملکرد موفقش در رقابتهای باشگاهی با تراکتور اشاره کرده است.
این جایزه حاصل سالها تلاش و موفقیتی ارزشمند برای فوتبال ایران است؛ افتخاری که نباید تحتالشعاع اختلافات و حواشی غیرورزشی قرار گیرد.
با این حال، دریافت چنین عنوانی انتظارات جامعه از یک ورزشکار را نیز افزایش میدهد. نحوه مواجهه با منتقدان، احترام به حقوق دیگران، مسئولیتپذیری اجتماعی و تواضع در هنگام موفقیت، بخشی از معیارهایی هستند که جایگاه یک قهرمان را فراتر از زمین مسابقه تعریف میکنند.
بیرانوند برای اثبات شایستگی ورزشی خود دیگر نیازی به ورود مداوم به جنجالهای رسانهای ندارد. جایزه مرد سال آسیا بهخوبی گواه تواناییهای فنی اوست.
آقای بیرانوند، اکنون مرد اول فوتبال آسیا هستید؛ عنوانی که فرصت بزرگی برای تبدیل شدن به الگویی ماندگار در ورزش ایران فراهم کرده است. بزرگی تنها به کسب جام و جوایز فردی محدود نمیشود، بلکه در شیوه سخن گفتن، پذیرش انتقاد، احترام به قانون و رفتار با مردم نیز معنا پیدا میکند.