سدسازی

طی روزهای اخیر وقوع گرد و خاک در برخی استان‌های مرزی کشور مشکلاتی را برای مردم در روزهای سخت کرونایی ایجاد کرده است. طوفان‌های گرد و خاک در این استان‌ها که گاهی منشا داخلی دارند و گاهی از سایر کشورها به سمت ایران حرکت می‌کنند، هر کدام به سهم خود کیفیت هوا را کاهش می‌دهند و نفس کشیدن را دشوار می‌کنند.

یک استاد دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه هیچ‌کس مسئولیت اشغال حریم رودخانه‌ها را برعهده نمی‌گیرد، از بی‌توجهی دستگاه‌ها به حریم کیفی رودخانه‌ها انتقاد کرد.

یک استاد مهندسی رودخانه و علوم و مهندسی آبخیز دانشگاه تهران گفت: تنها راه نجات کشور از خشکسالی‌های بلندمدت و جلوگیری از سیل، مدیریت جامع حوضه آبخیز است.

برنده سیل‌های ویرانگر اخیر سدسازان بودند چرا که در فقدان عملیات گسترده آبخیزداری و مدیریت حوضه‌های آبخیز در مناطق مختلف کشور، سدها توانسته‌اند خودی نشان دهند تا از آن‌ها به عنوان یکی از راهکارهای اصلی کنترل سیل نامبرده شود. اما آیا واقعا سدسازی راهکار اصلی کنترل سیل و ذخیره آب در کشور است؟

ابتدای فروردین ۹۸ بود که بارش سیل آسایی کل کشور را در برگرفت واین بارش‌های متوالی منجر به جاری شدن سیل در برخی از استان‌های کشور شد؛ پدیده‌ای که اگرچه باعث شد لب تشنه بسیاری از زمین‌ها سیراب و تعدادی از رودها و دریاچه‌ها اندکی پرآب شوند و نور امیدی را در دل مردم زنده کرد اما برای افرادی تبدیل به «بلای خانمان بر» شد و حلاوت نوروز را به کامشان تلخ کرد و دار وندار، خانه و کاشانه و حتی عزیزانشان را از آنها گرفت.

مدیرکل دفتر آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری با اشاره به اینکه در ایران تنها حدود ۴۰ میلیارد متر مکعب آب باید در سدها ذخیره شود، گفت: سدها راهکار کنترل سیل نیستند و نباید به بهانه کنترل سیل این کار را انجام دهیم چراکه سدسازی‌های غیر اصولی به مراتب خطرات بیشتری نسبت به سیل دارند.

یک استاد دانشگاه تهران جنگل‌تراشی‌ها و ورود رسوبات به رودخانه‌ها را عامل سیلاب‌های اخیر شمال ایران دانست و از مجلس شورای اسلامی، بدون توجه به سود شرکت‌های جنگل‌تراش، خواستار تصویب طرح تنفس جنگل‌ها شد.

امروز روز جهانی حفاظت از رودخانه‌هاست. رودخانه‌هایی که به علت اجرای طرح‌های سدسازی‌، تکه تکه شده‌اند و دیگر شباهت چندانی به رودخانه ندارند. به این مناسبت مدیر اکوسیستم‌های تالابی سازمان محیط زیست نسبت به از بین رفتن اکوسیستم‌های رودخانه‌ای کشور بر اثر سدسازی و قطع کریدورهای مهاجرت آبزیان، ورود زباله‌ها و ساخت و ساز غیرمجاز در حریم رودخانه‌ها هشدار داد.

جمعی از فعالان محیط زیست در نامه‌ای به دادستانی استان زنجان نسبت به مشکلات و قانون شکنی‌های سدهای در دست اجرا در این استان هشدار دادند.

کلانتری گفت:اگر بخواهیم محیط زیستمان را حفظ کنیم باید در سیاست‌های کلان کشور و در اقتصاد و تولید ناکارآمد تجدید نظر شود. هزینه‌های محیط زیست در تمام ملاحظات اقتصادی صفر در نظر گرفته شده است.

یک مطالعه تازه نشان داده است که بسیاری از پروژه‌های بزرگ تولید انرژی آبی در اروپا و آمریکا برای محیط زیست فاجعه‌بار بوده است.

یک عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به بررسی طرح توقف پروژه‌های انتقال آب در کمیسیون کشاورزی مجلس گفت: در این کمیسیون به دنبال آن هستیم طرح‌هایی که در وزارت نیرو به صورت غیر کارشناسی پیگیری می‌شوند، متوقف شوند تا پس از انجام مطالعات زیست محیطی و فنی دقیق‌تر و همچنین مطالعات اجتماعی طرح‌ها، در صورتی که قابلیت اجرا داشته باشند، شاهد اجرای آن‌ها باشیم.

نمایندگان مجلس با دو فوریت طرح توقف سدسازی در حوزه‌ی آبریز رودخانه‌ها، تالاب‌ها و دریاچه‌ها مخالفت کردند.