محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، با انتقاد صریح از طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» هشدار داد تصویب آن با متن فعلی میتواند تعاملات بینالمللی دانشگاهها و فعالیت شرکتهای دانشبنیان را تحت فشار قرار دهد. عارف در جلسه ستاد ویژه توسعه فناوری اعلام کرد محمدباقر قالیباف به او قول داده این طرح از دستور کار مجلس خارج شود؛ ادعایی که تا زمان تنظیم این گزارش، تأیید مستقلی از سوی رئیس مجلس درباره آن منتشر نشده است. موضع تازه معاون اول در شرایطی مطرح میشود که مجلس فقط کلیات طرح را تصویب کرده و دولت نیز یک روز قبل رسماً مخالفت خود را با آن اعلام کرده است.
مسعود پزشکیان در نخستین روز هفته دولت و در دیدار با خانوادههای شهدای دولت، سه پیام را همزمان برجسته کرد: رسیدگی به مشکلات اقتصادی و معیشتی، اداره کشور بدون مرزبندیهای جناحی و هویتی و حفظ وحدت داخلی در برابر فشارهای خارجی. سخنان رئیسجمهور در سعدآباد در شرایطی مطرح شد که اقتصاد ایران زیر فشار تحریم، پیامدهای درگیریهای ماههای اخیر و افزایش هزینه زندگی قرار دارد؛ شرایطی که باعث شده وعده «خدمت بدون تبعیض» بیش از گذشته با عملکرد اقتصادی دولت سنجیده شود.
جلسه هیئت دولت در نخستین روز شهریور ۱۴۰۵ با یک تصمیم سیاسی مهم همراه شد؛ کابینه مسعود پزشکیان مخالفت خود را با گزارش کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره «طرح مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه» تصویب کرد. استدلال دولت این است که برخی احکام طرح میتواند ارتباطات علمی را محدود کند، روند مهاجرت نخبگان را سرعت ببخشد و بازتاب منفی داخلی و بینالمللی داشته باشد. این تصمیم در شرایطی گرفته شده که مجلس تنها یک هفته قبل با ۱۸۳ رأی موافق به کلیات طرح رأی داده بود و موافقان آن، وجود خلأ قانونی در حوزه مقابله با «نفوذ» را دلیل اصلی تدوین طرح میدانند.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در واکنش به موج تازه تهدیدهای اقتصادی واشنگتن اعلام کرد دولت اجازه نخواهد داد فشار آمریکا ثبات اقتصادی و معیشت مردم ایران را هدف قرار دهد. این موضع درست در زمانی مطرح شده که دولت دونالد ترامپ از آمادهسازی آنچه «سختترین تحریمهای تاریخ» علیه ایران میخواند خبر داده و قرار است جزئیات اقدامات تازه آمریکا در روز دوشنبه اعلام شود. همزمان دلار آزاد در بازار تهران به حوالی ۱۹۰ هزار تومان رسیده و آخرین آمار رسمی نیز تورم نقطهبهنقطه ۸۷.۹ درصدی را نشان میدهد؛ بنابراین چالش اصلی دولت دیگر فقط پاسخ سیاسی به واشنگتن نیست، بلکه تبدیل وعده «حفاظت از معیشت» به سیاستهایی است که اثر آن در سفره خانوار دیده شود.
مسعود پزشکیان امروز شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ در مراسم آغاز ساخت ۱۰ مجتمع آموزشی و پرورشی بزرگمقیاس در تهران، نسبت به فاصله نظام آموزشی ایران با استانداردهای روز جهان هشدار داد و گفت حرکت کند و «لاکپشتی» میتواند کشور را از تحولات جهانی عقب بیندازد. پروژههای جدید در مناطق پرتراکم جنوب و غرب تهران آغاز میشوند و بخشی از برنامهای هستند که در مرحله نخست ۸۰ مجتمع آموزشی اولویتدار را هدف گرفته است. با این حال، دادههای موجود نشان میدهد مسئله عدالت آموزشی تهران فقط ساخت مدرسه نیست؛ پایتخت همچنان با تراکم بالای کلاسها، هزاران کلاس موردنیاز و صدها مدرسه نیازمند بازسازی روبهروست.
سخنان تازه محمدرضا عارف در همایش ملی صنعت، معدن و خدمات سبز، از یک سو به اعتراف کمسابقه معاون اول رئیسجمهور درباره ناکامی در حوزه محیطزیست رسید و از سوی دیگر پیام مهمی برای آینده سیاست انرژی داشت. عارف گفت دهک پردرآمد جامعه حدود ۲۳ تا ۲۴ برابر دهک نخست از بنزین و یارانه آن بهره میبرد، مصرف بنزین در یک روز بحرانی به ۱۹۷ میلیون لیتر رسیده و دولت نمیتواند «ثروت نسلهای آینده» را بدون محدودیت صرف مصرف امروز کند. با این حال، این اظهارات به معنی اعلام افزایش قیمت بنزین نیست؛ دولت همین روزها تأکید کرده هنوز هیچ نرخ جدیدی تصویب نشده و سناریوهای اصلاح مصرف همچنان در حال بررسی است.
دولت به شایعهای که طی ساعات اخیر درباره «بنزین ۸۰ هزار تومانی» به محمدرضا عارف نسبت داده شده بود، واکنش نشان داد و آن را صریحاً رد کرد. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اعلام کرد نه معاون اول رئیسجمهور چنین عددی را مطرح کرده و نه قیمت ۸۰ هزار تومان مبنای هیچ تصمیمی در دولت است. با این حال، یک نکته مهم در اظهارات تازه وجود دارد: اصل بررسی طرحهای جدید برای مدیریت مصرف سوخت ادامه دارد و دولت نگفته که هیچ تغییری در آینده رخ نخواهد داد. آنچه فعلاً قطعی است، این است که هیچ عدد، الگو یا قیمت جدیدی تصویب نشده و هر تصمیم نهایی باید از مسیر رسمی اعلام شود.
اظهارنظر تازه مسعود پزشکیان درباره اینکه «چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و ۱۵۰۰ تومان بفروشد؟» دوباره بازار شایعات درباره افزایش قیمت بنزین را داغ کرده است؛ اما بررسی آخرین مواضع رسمی دولت نشان میدهد ۱۳۰ هزار تومان قیمت جدید بنزین برای مردم نیست و تا امروز، جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵، هیچ نرخ تازهای برای بنزین تصویب نشده است. آنچه رئیسجمهور مطرح کرده، استدلالی درباره هزینه تأمین سوخت و فشار یارانه انرژی بر منابع دولت است؛ استدلالی که میتواند علامتی از جدیتر شدن بحث اصلاح یارانه بنزین باشد، اما هنوز با «تصمیم به گرانی بنزین» فاصله دارد.
دفتر معاون اول رئیسجمهور شایعه منتسب به محمدرضا عارف درباره تعیین قیمت ۸۰ هزار تومانی بنزین را رسماً تکذیب کرد. عباس پازوکی تأکید کرده عارف هیچ رقم مشخصی برای نرخ جدید بنزین اعلام نکرده و دولت هنوز در مرحله بررسی کارشناسی است. با این حال، این تکذیب به معنای بسته شدن پرونده اصلاح بنزین نیست؛ دولت همزمان چند سناریو برای مدیریت مصرف و ناترازی سوخت را بررسی میکند و بحث «نرخ چهارم» برای مصرف مازاد نیز همچنان روی میز است.
مسعود پزشکیان در نشست «زنان امروز، ایران فردا» فقط درباره نقش زنان سخن نگفت؛ بخش مهمتر سخنان رئیسجمهور به تصویری مربوط بود که دولت از آینده ایران پس از ماهها جنگ و تنش ترسیم میکند. او از یکسو تأکید کرد مذاکره به معنای تسلیم نیست و اولویت تهران را «پایان جنگ، رفع محاصره، آزادسازی منابع بلوکهشده و سپس گفتوگوی هستهای» دانست و از سوی دیگر از مسئولان خواست به جای شعار، با عملکردشان اعتماد مردم را جلب کنند. این سخنان در شرایطی مطرح شده که توافق موقت ۶۰روزه ایران و آمریکا به پایان رسیده و دونالد ترامپ میگوید فعلاً هیچ مذاکرهای با تهران در جریان یا برنامهریزیشده نیست؛ در حالی که مقامهای ایرانی همچنان میگویند درِ گفتوگو را نبستهاند. به همین دلیل سخنان تازه پزشکیان را میتوان هم پیامی داخلی درباره اداره کشور و نقش زنان دانست و هم تلاشی برای حفظ مسیر دیپلماسی در یکی از حساسترین مقاطع سیاسی سال ۱۴۰۵.