فولاد ایرانیان
قبضهای سنگین در کمین پرمصرفها؛ دولت برای گاز ویلاها و استخرها هشدار داد
دولت برای عبور از چهار ماه سرد سال، سناریوی تازهای برای مدیریت مصرف گاز تدوین کرده و حالا پیام اصلی آن مستقیماً متوجه مشترکان بسیار پرمصرف است. محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، اعلام کرده در صورت کافی نبودن سایر ابزارها، ممکن است انرژی خانوارهای دهکهای بالای درآمدی که مصرف بسیار بالایی مانند ویلا یا استخر دارند، با قیمت تمامشده محاسبه شود. با این حال، هنوز نرخ جدید یا دستورالعمل اجرایی مشخصی برای این سناریو اعلام نشده است؛ بنابراین سخنان عارف را باید فعلاً یک هشدار سیاستی جدی دانست، نه اعلام تعرفه قطعی جدید برای همه خانوارها.
۲۱:۴۲ - ۰۵ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
بحث قبضهای سنگین گاز بار دیگر در آستانه فصل سرد به یکی از موضوعات اصلی اقتصاد خانوار تبدیل شده است. شورای عالی انرژی در تازهترین جلسه خود، سناریوهای تأمین و مصرف گاز در بخشهای خانگی، تجاری، عمومی، صنعت، کشاورزی، حملونقل و نیروگاهها را برای چهار ماه سرد سال بررسی و سهم مصرف این بخشها را تصویب کرده است.
پیام اصلی دولت روشن است: اولویت باید حفظ پایداری شبکه، جلوگیری از قطع گاز خانوارها و همزمان کاهش محدودیت انرژی بخش تولید باشد. تحقق همزمان این سه هدف اما بدون کاهش مصرف مشترکان پرمصرف دشوار است؛ بهویژه در شرایطی که بخشی از ظرفیت تولید گاز کشور نیز طی ماههای گذشته از مدار خارج شده است.
چه کسانی ممکن است قبض گاز بسیار سنگین بگیرند؟
بخش خبرساز صحبتهای عارف مربوط به خانوارهایی بود که در دهکهای بالای درآمدی قرار دارند و مصرف انرژی آنها بسیار بیشتر از الگوی معمول است.
معاون اول رئیسجمهور گفت اگر دولت برای مدیریت مصرف راه دیگری نداشته باشد، ممکن است انرژی خانوارهای پرمصرفی که دارای استخر، ویلا یا مصارف مشابه هستند بر اساس قیمت تمامشده محاسبه شود.
این صحبت به معنی گران شدن گاز همه خانوارها نیست.
اتفاقاً ساختار فعلی تعرفه گاز نیز از قبل به شکلی طراحی شده که فشار اصلی افزایش قیمت روی مشترکان بسیار پرمصرف قرار گیرد. مدیرعامل شرکت ملی گاز شهریورماه اعلام کرد حدود ۷۰ درصد مشترکان در پله اول و ۱۸ درصد در پله دوم هستند؛ یعنی نزدیک به ۹۰ درصد مشترکان در دو گروه مصرفی پایینتر قرار دارند. در مقابل، فقط حدود ۱.۵ تا ۲ درصد مشترکان، معادل تقریبی ۵۰۰ هزار اشتراک، در بالاترین پله مصرفی قرار میگیرند و بیش از ۶ درصد گاز را مصرف میکنند.
بنابراین اگر سیاست تازه اجرا شود، نشانههای موجود حکایت از تمرکز آن بر همین گروه محدود بسیار پرمصرف دارد.
آیا تعرفه جدید گاز از همین حالا اجرا شده است؟
خیر؛ دستکم بر اساس اطلاعات رسمی منتشرشده تا امروز، نرخ مشخص تازهای تحت عنوان «قیمت تمامشده انرژی برای دهکهای بالا» اعلام نشده است.
صحبت عارف حالت مشروط دارد: اگر ابزارهای دیگر جواب ندهد، دولت ممکن است سراغ این گزینه برود. بنابراین هنوز مشخص نیست قیمت تمامشده دقیقاً بر چه مبنایی محاسبه خواهد شد، از چه میزان مصرفی آغاز میشود و آیا ملاک فقط دهک درآمدی خواهد بود یا ترکیبی از میزان مصرف، نوع ساختمان و وضعیت اقتصادی خانوار.
در حال حاضر همان نظام چهارپلهای تعرفه گاز در حال اجراست. طبق توضیحات شرکتهای گاز استانی، مشترکان بر اساس الگوی مصرف همان شهر و نه یک عدد ثابت کشوری به چهار گروه خوشمصرف، متعادل، پرمصرف و بسیار پرمصرف تقسیم میشوند. در نظام جدید، شرایط نزدیک به ۱۳۰۰ شهر بهصورت جداگانه در تعیین الگوی مصرف اثر دارد.
این نکته مهم است؛ زیرا مثلاً عدد ۷۰۰ مترمکعب مصرف ماهانه که در برخی مناطق به عنوان محدوده پله چهارم مطرح شده، الزاماً برای همه شهرهای کشور یکسان نیست. در گلستان اعلام شده مصرف حدود ۷۰۰ مترمکعب یا بیشتر در فصل سرد میتواند مشترک را وارد پله چهارم کند، اما ساختار ملی بر اساس شرایط مصرف هر شهر تنظیم شده است.
قبضهای میلیونی فقط یک هشدار نیست؛ قبلاً هم صادر شده است
افزایش شدید قبض مشترکان بسیار پرمصرف پیش از این نیز رخ داده است.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، شهریورماه از صدور قبضی در حدود یک میلیارد تومان برای یک مجموعه مسکونی در منطقه یک تهران خبر داد. بررسی شرکت گاز نشان داده بود این اشتراک مربوط به مجموعهای ۶۵ واحدی با متراژ بالا و امکانات جانبی بوده است؛ بنابراین این رقم قابل تعمیم به یک خانوار معمولی نیست.
نمونههای دیگری از قبوض بالا نیز طی ماههای گذشته گزارش شده و شرکتهای گاز استانی بارها هشدار دادهاند ورود به پله سوم و چهارم میتواند هزینه قبض را به شکل محسوسی افزایش دهد.
پس عبارت «قبضهای میلیونی» برای برخی مشترکان پرمصرف صرفاً سناریویی برای آینده نیست؛ نظام فعلی نیز در مصرفهای بسیار بالا چنین خروجیای میتواند داشته باشد.
چرا دولت امسال روی مصرف گاز حساستر شده است؟
دلیل اصلی، ترکیب ناترازی قدیمی گاز با آسیب به بخشی از زیرساخت تولید است.
عارف در جلسه شورای عالی انرژی اعلام کرده حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز از شبکه خارج شده و دولت تلاش میکند تا پیش از آغاز فصل سرما ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت را بازگرداند.
در گزارشهای رسمی قبلی رقم ظرفیت ازدسترفته حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب اعلام شده بود و مسئولان صنعت گاز نیز از برنامه احیای ۱۰۰ میلیون مترمکعبی سخن گفته بودند.
تفاوت عدد ۲۳۰ و ۲۵۰ میلیون مترمکعب ممکن است ناشی از مبنای محاسباتی یا بهروزرسانی میزان آسیب باشد، اما تاکنون توضیح عمومی دقیقی درباره علت اختلاف این دو عدد ارائه نشده است.
در هر صورت مقیاس ظرفیت خارجشده بزرگ است و همین موضوع زمستان امسال را نسبت به شرایط عادی حساستر کرده است.
صنعت در اولویت دولت؛ خانوارها باید صرفهجویی کنند؟
یکی از مهمترین نکات جلسه شورای عالی انرژی، تأکید عارف بر حفظ انرژی صنایع و بخش کشاورزی بود.
دولت استدلال میکند محدودیت گسترده برق و گاز صنایع میتواند تولید را کاهش دهد، اشتغال را تحت فشار قرار دهد و صادرات و رشد اقتصادی را آسیب بزند. به همین دلیل، سیاست اعلامی این است که تا حد ممکن انرژی واحدهای تولیدی حفظ شود و بخشی از بار تنظیم مصرف از طریق صرفهجویی خانگی و دولتی جبران شود.
این یک تغییر مهم در ادبیات مدیریت انرژی محسوب میشود؛ زیرا در بسیاری از زمستانهای گذشته، نخستین بخشهایی که با محدودیت گاز مواجه میشدند، صنایع بزرگ، پتروشیمیها، فولاد و سیمان بودند.
عارف حتی احتمال اعمال برخی خاموشیها را در صورت ناچاری مطرح کرده است، هرچند درباره دامنه، محل یا زمان این خاموشیها جزئیات مشخصی اعلام نشده است.
آیا احتمال قطع گاز خانگی وجود دارد؟
معاون اول رئیسجمهور صراحتاً گفته نگران قطع گاز برخی مناطق است، اما هدف دولت این است که با مدیریت شبکه و همراهی مردم اجازه چنین اتفاقی داده نشود.
این جمله نشان میدهد خطر کمبود در دورههای اوج مصرف جدی تلقی میشود، اما به معنی برنامه دولت برای قطع گاز خانوارها نیست.
بخش خانگی در موجهای سرد میتواند سهم بزرگی از مصرف گاز کشور را جذب کند. در چنین روزهایی حتی کاهش چند درجهای دمای منازل، اصلاح موتورخانهها و محدود کردن مصارف غیرضروری میتواند مقدار قابل توجهی گاز برای نیروگاهها و صنایع آزاد کند.
نظام تعرفهای فعلی نیز دقیقاً با همین هدف طراحی شده است؛ یعنی بخش بزرگی از خانوارهای متعارف با تعرفههای پایینتر باقی بمانند و هزینه اصلی مصرف اضافی متوجه گروههای بسیار پرمصرف شود. شرکت ملی گاز اعلام کرده فقط درصد کوچکی از مشترکان در بالاترین پله قرار دارند.
قبوض گاز زمستان امسال چقدر افزایش پیدا میکند؟
برای خانوار عادی فعلاً نمیتوان رقم تازهای اعلام کرد.
هیچ جدول جدیدی از سوی دولت منتشر نشده که نشان دهد مثلاً هر مترمکعب گاز برای دهک دهم یا دارنده استخر با چه قیمتی محاسبه خواهد شد. به همین علت هر عددی که در این مرحله برای «تعرفه قیمت تمامشده» مطرح شود، بدون ابلاغ رسمی قابل اتکا نیست.
آنچه مشخص است این است که مشترکان پله سوم و بهویژه پله چهارم حتی با تعرفههای فعلی هم در معرض افزایش قابل توجه مبلغ قبض قرار دارند. در مقابل، اکثریت مشترکان که در پلههای اول و دوم قرار میگیرند، مخاطب اصلی هشدار تازه عارف نیستند.
زمستان سختتر برای پرمصرفها
جمعبندی جلسه شورای عالی انرژی نشان میدهد دولت برای زمستان ۱۴۰۵ سه مسیر را همزمان دنبال میکند: بازگرداندن بخشی از ظرفیت تولید گاز، مدیریت سهم مصرف بخشهای مختلف و افزایش فشار اقتصادی بر مشترکانی که بسیار فراتر از الگوی متعارف مصرف میکنند.
به این ترتیب، مهمترین هشدار برای خانوارهایی است که ویلا، استخر، جکوزی، ساختمانهای بسیار بزرگ یا تجهیزات گرمایشی پرمصرف دارند. دولت میگوید اگر صرفهجویی داوطلبانه کافی نباشد، ممکن است یارانه انرژی این گروه عملاً کاهش یابد و مصرف آنها با نرخ نزدیکتر به هزینه واقعی انرژی محاسبه شود.
اما تا زمانی که مصوبه تعرفهای جدید، قیمت هر پله و تاریخ اجرای آن بهطور رسمی اعلام نشود، نمیتوان گفت قبضهای زمستانی دقیقاً چه رقمی خواهند بود.
فعلاً یک پیام روشن وجود دارد: زمستان امسال برای مشترکان معمولی قرار نیست الزاماً با جهش عمومی تعرفه همراه باشد، اما پرمصرفها بیش از هر زمان دیگری در معرض قبضهای سنگین قرار گرفتهاند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
