سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، شامگاه جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ در پیامی مستقیم خطاب به همسایگان، خواستار افزایش همگرایی کشورهای مسلمان و کاهش اتکا به قدرتهای خارجی شد. عراقچی با اشاره به عملکرد نیروهای مسلح ایران در درگیریهای اخیر گفت تهران توان نظامی خود را نشان داده و اکنون زمان «اتکا به خود و برادری واقعی» در منطقه فرا رسیده است. این پیام در شرایطی منتشر شده که همزمان معادلات امنیتی خاورمیانه بهسرعت در حال تغییر است و عربستان، ترکیه و پاکستان نیز توافق دفاعی مشترکی را امضا کردهاند.
مذاکرات ایران، آمریکا و عمان وارد مرحلهای حساس شده و گزارش تازه باراک راوید، خبرنگار آکسیوس، احتمال نزدیک بودن یک توافق را بیش از گذشته تقویت کرده است. راوید به نقل از یک دیپلمات از یکی از کشورهای میانجی گزارش داده که مذاکرهکنندگان ایرانی در انتظار تأیید نهایی شورای عالی امنیت ملی درباره توافق پیشِرو هستند و انتظار میرود این نهاد با چارچوب مورد مذاکره موافقت کند. همزمان آکسیوس گزارش داده تهران، واشنگتن و مسقط به نهایی کردن توافقی موقت برای بازگشایی مسیرهای تردد در تنگه هرمز نزدیک شدهاند؛ توافقی که در صورت نهایی شدن میتواند نهتنها معادلات سیاسی منطقه، بلکه قیمت نفت، ارز و بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
تردد کشتیها در تنگه هرمز بار دیگر به یکی از پایینترین سطوح خود رسیده است. تازهترین دادههای شرکت رهگیری دریایی «کپلر» نشان میدهد از ابتدای هفته تا پایان پنجشنبه تنها ۳۳ شناور از این آبراه عبور کردهاند؛ در حالی که در مدت مشابه هفته قبل این رقم ۵۰ کشتی بود. مهمتر اینکه تنها ۶ نفتکش حامل نفت خام توانستهاند از خلیج فارس خارج شوند و ۲۱ شناور نیز وارد تنگه شدهاند که بخش عمده آنها مسیر تعریفشده در آبهای ایران را انتخاب کردهاند. این ارقام فاصله بسیار زیادی با تردد روزانه ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه دارد و نشان میدهد با وجود گمانهزنیها درباره بازگشایی هرمز، هنوز نمیتوان از بازگشت شرایط عادی سخن گفت.
ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، در تازهترین آمار منتسب به این نهاد مدعی شده نیروهای آمریکایی در چارچوب اجرای محاصره دریایی بنادر ایران، مسیر ۴۸ کشتی تجاری را تغییر دادهاند، دو کشتی را از کار انداخته و وارد دو شناور دیگر شدهاند. انتشار این آمار نشان میدهد محاصره مورد ادعای واشنگتن از مرحله هشدارهای دریایی عبور کرده و به عملیات مستقیم علیه کشتیهای تجاری رسیده است؛ عملیاتی که همزمان با افت شدید تردد در تنگه هرمز، مذاکرات منطقهای برای ایجاد مسیر امن کشتیرانی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
دونالد ترامپ بار دیگر از نزدیک شدن ایران و آمریکا به یک توافق سخن گفته و مارکو روبیو نیز از پیشرفت در رایزنیها برای افزایش تردد کشتیها در تنگه هرمز خبر داده است. با این حال، بررسی زنده گزارشهای رسمی و رسانههای معتبر تا شامگاه سهشنبه ۴ اوت ۲۰۲۶ نشان میدهد هنوز هیچ توافق نهایی اعلام نشده، تهران انجام مذاکره مستقیم با واشنگتن را رد کرده و ادعای آغاز مذاکرات در «دوشنبه آینده» نیز تأیید نشده است.
وزیر خزانهداری آمریکا اعلام کرد واشنگتن در حال گفتوگو با طرف ایرانی برای عادیسازی عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز است و احتمال دارد توافقی در «امروز یا فردا» حاصل شود. بااینحال، تهران مذاکره مستقیم با آمریکا را تأیید نکرده و آمارهای کشتیرانی نیز نشان میدهد تردد شناورها هنوز با شرایط عادی فاصله زیادی دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مدعی شد مذاکرات با ایران «همین حالا» در جریان است و تهران تنها یک فرصت دیگر برای امضای توافق دارد. او بازگشایی تنگه هرمز را مرحله نخست و رسیدگی به برنامه هستهای ایران را مرحله دوم توافق احتمالی معرفی کرد. بااینحال، برخلاف آنچه در برخی گزارشها آمده، وزارت امور خارجه ایران اصل برگزاری مذاکره با آمریکا را صریحاً رد کرده و گفته است گفتوگوهای موجود فقط با عمان و درباره ایجاد مسیر موقت و ایمن کشتیرانی انجام میشود. در نتیجه، هنوز هیچ توافق تأییدشدهای برای بازگشایی کامل تنگه هرمز یا آغاز مذاکرات هستهای وجود ندارد.
سفارتخانهها و نمایندگیهای دیپلماتیک آمریکا در چند کشور خاورمیانه، از جمله اردن، مصر، کویت، امارات، عربستان سعودی و عمان، هشدارهای امنیتی تازهای منتشر کردهاند. در این اطلاعیهها از اتباع آمریکایی خواسته شده ضمن افزایش هوشیاری، خود را برای لغو پروازها، بستهشدن موقت حریمهای هوایی و اختلال در سفر آماده کنند و در صورت تشدید بحران، خروج از منطقه را در نظر بگیرند. همزمانی این هشدارها با رهگیری پهپادها در کویت و اصابت یک پرتابه ناشناس به نفتکشی در نزدیکی عمان، نگرانیها درباره ورود منطقه به مرحله تازهای از تنش را افزایش داده است.
روسیه پرونده فشار بر تلگرام را وارد مرحلهای بیسابقه کرده است. سازمان امنیت فدرال روسیه، پاول دوروف، بنیانگذار و مدیرعامل تلگرام را به «تسهیل فعالیتهای تروریستی» متهم و اعلام کرده حکم تعقیب بینالمللی او صادر شده است. یک روز بعد نیز نام دوروف در فهرست «تروریستها و افراطگرایان» نهاد نظارت مالی روسیه قرار گرفت. این اقدامات هنوز به معنای اثبات جرم، صدور حکم نهایی دادگاه یا انتشار اعلان قرمز اینترپل نیست، اما مناقشه قدیمی کرملین و تلگرام را از محدودسازی یک پیامرسان به رویارویی مستقیم با مدیر آن تبدیل کرده است.
مقامهای ارشد اقتصادی آمریکا و چین در تماسی ویدیویی و بیش از یکساعته، مقدمات دیدار برنامهریزیشده دونالد ترامپ و شی جینپینگ در سپتامبر را بررسی کردند؛ تماسی که میتواند مقدمه امضای توافقهای تجاری تازه میان دو اقتصاد بزرگ جهان باشد. بااینحال، اختلاف بر سر عناصر خاکی کمیاب، خرید محصولات کشاورزی آمریکا، محدودیتهای تجاری، ریزتراشههای پیشرفته و ملاحظات امنیت ملی نشان میدهد که مسیر رسیدن به یک توافق پایدار همچنان دشوار است.