توافق ایران و آمریکا در یک قدمی اعلام؟ چشم بازارها به تصمیم نهایی شورای عالی امنیت ملی

مهم‌ترین نکته در گزارش تازه باراک راوید این است که ظاهراً اختلاف اصلی دیگر صرفاً بر سر متن مذاکرات نیست و پرونده وارد مرحله تصمیم‌گیری سیاسی در تهران شده است.

به نقل از یک دیپلمات از کشور میانجی، مذاکره‌کنندگان ایرانی منتظر تأیید شورای عالی امنیت ملی هستند؛ نهادی که در ساختار جمهوری اسلامی ایران یکی از اصلی‌ترین مراکز تصمیم‌گیری درباره مسائل امنیتی و سیاست خارجی حساس به شمار می‌رود.

اگر این روایت دقیق باشد، می‌توان نتیجه گرفت که بخش قابل توجهی از مذاکرات فنی و سیاسی میان طرف‌ها انجام شده و اکنون تصمیم نهایی درباره پذیرش چارچوب توافق در سطح بالاتری از ساختار تصمیم‌گیری ایران بررسی می‌شود.

با این حال، تا زمان انتشار اطلاعیه رسمی از سوی مقام‌های ایرانی، نمی‌توان تأیید شورای عالی امنیت ملی را قطعی دانست.

توافق ایران، آمریکا و عمان درباره چیست؟

بر اساس گزارش آکسیوس، ایالات متحده، ایران و عمان طی روزهای اخیر به نهایی کردن یک توافق موقت درباره تنگه هرمز نزدیک شده‌اند.

هدف اصلی این توافق، بازگشایی مسیر کشتیرانی و کاهش خطر درگیری در یکی از مهم‌ترین آبراه‌های انرژی جهان عنوان شده است. آکسیوس گزارش کرده توافق احتمالی می‌تواند دوره‌ای موقت، حدود ۶۰ روزه، داشته باشد و در صورت رضایت طرف‌ها تمدید شود.

رویترز نیز گزارش داده یکی از محورهای اصلی مذاکرات، نحوه مدیریت مسیر ورود و خروج کشتی‌ها در تنگه هرمز است. بر اساس منابع این خبرگزاری، نسخه‌های مورد بحث توافق می‌تواند نقش قابل توجهی برای ایران در مدیریت بخشی از تردد دریایی ایجاد کند؛ موضوعی که از منظر واشنگتن و کشورهای منطقه بسیار حساس است.

بنابراین مذاکرات فعلی صرفاً یک گفت‌وگوی سیاسی عمومی نیست و مستقیماً با یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان ارتباط دارد.

چرا تنگه هرمز برای توافق اهمیت دارد؟

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی در جهان است و هرگونه ناامنی در این منطقه می‌تواند بلافاصله قیمت نفت و گاز را تحت تأثیر قرار دهد.

بحران‌های اخیر و حملات به کشتی‌ها باعث کاهش شدید تردد در این منطقه شده و همین موضوع فشار زیادی بر بازار جهانی انرژی وارد کرده است.

در ماه گذشته نیز آکسیوس گزارش داده بود حملات به کشتی‌های تجاری در اطراف هرمز، تفاهم قبلی میان ایران و آمریکا را در آستانه فروپاشی قرار داده است.

اکنون به نظر می‌رسد میانجی‌ها تلاش می‌کنند توافق تازه‌ای ایجاد کنند که علاوه بر کاهش تنش، امکان عبور ایمن کشتی‌های تجاری را نیز فراهم کند.

نقش عمان در مذاکرات ایران و آمریکا

عمان طی سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین میانجی‌های ارتباط میان تهران و واشنگتن بوده است.

در فوریه ۲۰۲۶ نیز مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط با میانجیگری وزیر خارجه عمان برگزار شد. آکسیوس در آن زمان گزارش داده بود نمایندگان دو طرف چند ساعت مذاکره کردند و حتی در بخش‌هایی دیدار مستقیم میان مقام‌های ایرانی و نمایندگان دولت آمریکا انجام شد.

در بحران اخیر نیز مسقط دوباره به کانال اصلی مذاکرات تبدیل شده است.

این نقش برای عمان اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا این کشور از یک سو روابط مناسبی با ایران دارد و از سوی دیگر یکی از شرکای مهم آمریکا و کشورهای عربی منطقه محسوب می‌شود.

به همین دلیل عمان یکی از معدود بازیگرانی است که می‌تواند همزمان با دو طرف مذاکره کند.

شورای عالی امنیت ملی چه نقشی در توافق دارد؟

اگر روایت باراک راوید درست باشد، پرونده توافق اکنون در انتظار تصمیم شورای عالی امنیت ملی است.

در ایران، تصمیم‌های مهم امنیتی و سیاست خارجی معمولاً تنها توسط وزارت خارجه گرفته نمی‌شوند و نهادهای بالادستی نیز در فرآیند تصمیم‌گیری نقش دارند.

به همین دلیل انتظار برای تأیید این شورا الزاماً به معنای وجود اختلاف نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از روند طبیعی تصمیم‌گیری درباره توافقی با ابعاد امنیتی و منطقه‌ای گسترده باشد.

از سوی دیگر، حساسیت موضوع هرمز باعث می‌شود توافق احتمالی مستقیماً با سیاست دفاعی، کشتیرانی، امنیت منطقه‌ای و روابط ایران با کشورهای خلیج فارس ارتباط پیدا کند.

بنابراین طبیعی است که تصمیم نهایی تنها در سطح مذاکره‌کنندگان اتخاذ نشود.

آمریکا هم منتظر اعلام توافق است؟

آکسیوس دو روز قبل گزارش داده بود دولت آمریکا امیدوار است توافق در کوتاه‌ترین زمان ممکن نهایی و اعلام شود.

این رسانه نوشته بود واشنگتن، تهران و مسقط به جمع‌بندی درباره یک توافق موقت نزدیک شده‌اند و مقام‌های آمریکایی امیدوارند اعلام رسمی توافق بتواند زمینه بازگشت ثبات به تنگه هرمز را فراهم کند.

در عین حال، اختلاف‌هایی بر سر جزئیات همچنان مطرح است.

یکی از مهم‌ترین موضوعات، میزان کنترل ایران بر مسیرهای کشتیرانی است. رویترز گزارش داده برخی طرح‌های پیشنهادی می‌تواند به تهران اختیار بیشتری در مدیریت مسیرهای عبور کشتی‌ها بدهد؛ مسئله‌ای که برای آمریکا یک امتیاز مهم و بحث‌برانگیز محسوب می‌شود.

اثر توافق بر قیمت دلار و طلا در ایران

در صورت تأیید رسمی توافق، یکی از نخستین بازارهایی که احتمالاً واکنش نشان خواهد داد بازار ارز ایران است.

قیمت دلار در هفته دوم مرداد already تحت فشار فروش قرار گرفته و کاهش انتظارات تورمی باعث عقب‌نشینی نرخ ارز شده است. انتشار خبر قطعی توافق می‌تواند این روند را تقویت کند؛ زیرا بخش مهمی از قیمت دلار در ایران تحت تأثیر ریسک سیاسی قرار دارد.

بازار طلا نیز می‌تواند از دو مسیر تحت تأثیر قرار گیرد: کاهش نرخ ارز داخلی و تغییر قیمت جهانی طلا.

در صورت کاهش تنش‌های خاورمیانه، بخشی از تقاضای جهانی برای دارایی‌های امن نیز ممکن است کاهش پیدا کند، هرچند سیاست فدرال رزرو و ارزش دلار جهانی همچنان عوامل مهم‌تری برای قیمت اونس طلا خواهند بود.

قیمت نفت شاید بزرگ‌ترین واکنش را نشان دهد

بازار جهانی نفت شاید مهم‌ترین بازاری باشد که نتیجه مذاکرات را دنبال می‌کند.

طی روزهای اخیر قیمت نفت با افزایش امیدواری به توافق و بازگشایی مسیرهای تردد در هرمز کاهش یافته است.

اگر توافق به‌طور رسمی اعلام و تردد کشتی‌ها افزایش یابد، بخش مهمی از ریسک ژئوپلیتیکی موجود در قیمت نفت می‌تواند کاهش پیدا کند.

اما اگر تأیید نهایی انجام نشود یا مذاکرات دوباره با اختلاف مواجه شود، امکان بازگشت سریع قیمت نفت به سطوح بالاتر نیز وجود دارد.

به همین دلیل معامله‌گران جهانی اکنون بیش از هر زمان دیگری اخبار تهران، مسقط و واشنگتن را دنبال می‌کنند.

هنوز توافق رسمی اعلام نشده است

با وجود افزایش خوش‌بینی‌ها، باید میان «نزدیک بودن به توافق» و «امضای توافق» تفاوت قائل شد.

آکسیوس و رویترز هر دو از پیشرفت مذاکرات گزارش داده‌اند، اما تا این لحظه بیانیه رسمی نهایی از سوی همه طرف‌ها درباره امضای توافق جدید منتشر نشده است.

همچنین ادعای انتظار مذاکره‌کنندگان ایرانی برای تصمیم شورای عالی امنیت ملی بر اساس گزارش یک خبرنگار و یک منبع دیپلماتیک مطرح شده است.

بنابراین تا زمانی که مقام‌های رسمی ایران یا عمان نتیجه را اعلام نکنند، باید احتمال تغییر در جزئیات توافق یا حتی تأخیر در اعلام آن را در نظر گرفت.

جمع‌بندی؛ ساعات سرنوشت‌ساز برای توافق ایران و آمریکا

گزارش تازه باراک راوید نشان می‌دهد مذاکرات ایران، آمریکا و عمان ممکن است به حساس‌ترین مرحله خود رسیده باشد.

اگر شورای عالی امنیت ملی چارچوب مورد مذاکره را تأیید کند و اختلاف مهم دیگری باقی نمانده باشد، احتمال اعلام توافق در مدت کوتاهی افزایش خواهد یافت.

چنین توافقی می‌تواند مسیر بازگشایی تنگه هرمز، کاهش تنش‌های نظامی و ازسرگیری گفت‌وگوهای سیاسی گسترده‌تر میان ایران و آمریکا را هموار کند. از سوی دیگر، آثار اقتصادی آن نیز می‌تواند بلافاصله در بازار نفت، دلار و طلا مشاهده شود.

با این حال، تجربه ماه‌های گذشته نشان داده مذاکرات ایران و آمریکا حتی در آخرین مراحل نیز می‌تواند با تحول غیرمنتظره روبه‌رو شود. بنابراین اکنون همه نگاه‌ها به تهران و تصمیم نهایی درباره چارچوبی دوخته شده که ممکن است یکی از مهم‌ترین توافق‌های سیاسی منطقه در ماه‌های اخیر را رقم بزند.