پیام صریح وزیر خارجه از قطر؛ غنیسازی خط قرمز است، مذاکره تنها راه
سید عباس عراقچی در گفتوگو با الجزیره از آغاز مثبت مذاکرات ایران و آمریکا گفت و با تأکید بر حق غنیسازی، دیپلماسی را تنها مسیر حل پرونده هستهای دانست.
۱۶:۲۸ - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴
وانانیوز|
اظهارات اخیر سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در دوحه را میتوان بازتابدهنده مرحلهای تازه و در عین حال حساس از تعاملات هستهای تهران و واشنگتن دانست؛ مرحلهای که از یکسو با نشانههایی از بازگشت به گفتوگو و از سوی دیگر با تداوم بیاعتمادی عمیق و سایه تهدید همراه است. عراقچی که برای شرکت در هفدهمین نشست مجمعالجزیره به قطر سفر کرده، در گفتوگو با شبکه الجزیره کوشید تصویری روشن از خطوط قرمز، انتظارات و چارچوب مورد نظر ایران در مذاکرات اخیر و پیشرو ارائه دهد؛ تصویری که هم پیام دیپلماتیک به طرف مقابل دارد و هم حامل هشدارهای امنیتی و راهبردی است.
مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا؛ شروعی محتاطانه
وزیر امور خارجه ایران با توصیف مذاکرات اخیر میان ایران و آمریکا بهعنوان شروعی خوب، عملاً از شکلگیری یک کانال ارتباطی جدید یا احیای مسیر گفتوگو سخن گفت، اما همزمان تأکید کرد که مسیر اعتمادسازی میان دو طرف طولانی و پیچیده است. این توصیف نشان میدهد تهران نه دچار خوشبینی زودهنگام است و نه قصد دارد فضای مذاکرات را صرفاً نمایشی جلوه دهد. غیرمستقیم بودن مذاکرات و تمرکز صرف بر پرونده هستهای، از نگاه عراقچی، نشانهای از تلاش برای مدیریت اختلافات در چارچوبی محدود و قابل کنترل است؛ چارچوبی که از ورود به مسائل حاشیهای و تنشزا پرهیز میکند.
غنیسازی؛ محور اصلی اختلاف و خط قرمز تهران
عراقچی با صراحت اعلام کرد که ایده غنیسازی صفر اساساً خارج از چارچوب مذاکرات است و جمهوری اسلامی ایران چنین گزینهای را نمیپذیرد. تأکید چندباره او بر اینکه غنیسازی حق قطعی ایران است و باید ادامه یابد، در واقع پاسخی مستقیم به جریانهایی در غرب است که همچنان تلاش میکنند این موضوع را بهعنوان پیششرط هر توافقی مطرح کنند. از منظر تهران، غنیسازی نه یک امتیاز قابل معامله، بلکه بخشی از حقوق تثبیتشده در چارچوب معاهدات بینالمللی و نیازهای داخلی کشور است.
تجربه حملات نظامی و ناکامی گزینه زور
وزیر خارجه ایران با اشاره به حملات نظامی پیشین علیه زیرساختهای هستهای کشور، تأکید کرد که حتی این اقدامات نیز نتوانسته توانمندیهای هستهای ایران را از بین ببرد. این سخن، حامل پیامی دوگانه است؛ نخست اینکه گزینه نظامی از دید تهران ناکارآمد و پرهزینه است و دوم اینکه ایران توان بازسازی و تداوم برنامه هستهای خود را دارد. چنین موضعگیریای در واقع تلاشی است برای بازداشتن طرف مقابل از تکرار محاسبات اشتباه و سوق دادن او به سمت راهحلهای دیپلماتیک.
آمادگی برای توافق و رفع نگرانیها
در کنار این مواضع قاطع، عراقچی بر آمادگی ایران برای دستیابی به توافقی تأکید کرد که نگرانیها درباره غنیسازی را برطرف کند و اطمینان لازم را فراهم سازد. این بخش از سخنان او نشان میدهد تهران بهدنبال بنبست یا تقابل دائمی نیست، بلکه خواهان توافقی است که هم حقوق هستهای ایران را به رسمیت بشناسد و هم دغدغههای فنی و نظارتی طرف مقابل را مدیریت کند. به بیان دیگر، ایران از مذاکرهای واقعبینانه سخن میگوید که مبتنی بر توازن منافع باشد.
برنامه موشکی؛ خط قرمز غیرقابل مذاکره
یکی دیگر از محورهای مهم سخنان وزیر امور خارجه، تأکید بر دفاعی بودن برنامه موشکی ایران و غیرقابل مذاکره بودن آن در حال و آینده بود. این موضع، در ادامه سیاست رسمی جمهوری اسلامی ایران قرار دارد که توان موشکی را جزء جداییناپذیر بازدارندگی ملی میداند. عراقچی با این تأکید، تلاش کرد هرگونه پیوند زدن مذاکرات هستهای با موضوعات منطقهای یا موشکی را منتفی اعلام کند و از گسترش دامنه گفتوگوها جلوگیری نماید.
مذاکره بدون تهدید؛ شرط اصلی پیشرفت
عراقچی تصریح کرد مسیر مذاکرات باید عاری از هرگونه تهدید یا فشار باشد و ایران امیدوار است آمریکا چنین رویکردی را در پیش بگیرد. این سخن، نقدی آشکار به سیاست فشار حداکثری و تهدیدهای نظامی است که در سالهای گذشته نهتنها به نتیجه نرسیده، بلکه به تشدید بیاعتمادی انجامیده است. از نگاه تهران، تنها در فضایی عاری از اجبار و با احترام متقابل میتوان به توافقی پایدار دست یافت.
هدف مذاکرات؛ عدالت و منافع متقابل
وزیر خارجه ایران هدف نهایی مذاکرات را دستیابی به نتیجهای عادلانه و مبتنی بر منافع متقابل دانست. او تأکید کرد تحقق چنین هدفی مستلزم ایجاد اعتماد و انجام مذاکراتی واقعبینانه است. این رویکرد، بیانگر آن است که تهران نه بهدنبال توافقی یکطرفه است و نه قصد دارد زیر فشار، تعهداتی فراتر از منافع ملی خود بپذیرد.
بازگشت واشنگتن به میز مذاکره
عراقچی با اشاره به اینکه واشنگتن پس از حملات نظامی قبلی کوتاه آمد و به مذاکرات بازگشت، تلاش کرد این پیام را منتقل کند که تجربه تقابل، آمریکا را نیز به این نتیجه رسانده که پرونده هستهای ایران تنها از مسیر گفتوگو حلوفصل میشود. این روایت، جایگاه دیپلماسی را در برابر گزینههای سخت برجسته میکند و بر کارآمدی مذاکره تأکید دارد.
سطح غنیسازی و اورانیوم؛ تصمیمی داخلی
از دیگر نکات کلیدی سخنان وزیر خارجه، تعیین سطح غنیسازی بر اساس نیازهای داخلی و منتفی بودن خروج اورانیوم غنیشده از کشور بود. این موضع، چارچوب روشنی برای مذاکرات ترسیم میکند و نشان میدهد ایران قصد ندارد تجربههای پیشین را که به خروج مواد هستهای و کاهش اهرمهای چانهزنی انجامید، تکرار کند.
چشمانداز دور دوم مذاکرات
عراقچی اعلام کرد اگرچه هنوز زمان دقیقی برای دور دوم مذاکرات تعیین نشده، اما تهران و واشنگتن بر سر لزوم برگزاری زودهنگام آن اتفاق نظر دارند. این نکته، حاکی از تداوم مسیر گفتوگو و وجود اراده سیاسی برای ادامه مذاکرات است، هرچند جزئیات و نتایج آن همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
پیام نمادین دیدار کوتاه در مسقط
اشاره وزیر خارجه به رویارویی و دست دادن با اعضای هیأت آمریکایی، علیرغم غیرمستقیم بودن مذاکرات، حامل پیامی نمادین است. چنین لحظاتی میتواند نشانهای از کاهش تنشهای نمادین و آمادهسازی فضا برای گفتوگوهای جدیتر باشد، هرچند تأثیر عملی آن به روند مذاکرات آینده بستگی دارد.
سایه جنگ و منطق بازدارندگی
در پایان، عراقچی با تأکید بر اینکه سایه جنگ همواره وجود دارد، اعلام کرد ایران ضمن آمادگی کامل برای مقابله نظامی، تمام تلاش خود را برای جلوگیری از وقوع درگیری به کار خواهد بست. او با تصریح اینکه ایران به کشورهای همسایه حمله نمیکند و پایگاههای آمریکایی هدف خواهند بود، تفاوت روشنی میان این دو قائل شد؛ تفاوتی که هم پیام بازدارنده دارد و هم تلاش میکند نگرانی کشورهای منطقه را کاهش دهد.
جمعبندی
مجموع سخنان سید عباس عراقچی در دوحه را میتوان ترسیمکننده راهبردی چندلایه دانست؛ راهبردی که در آن دیپلماسی بهعنوان مسیر اصلی حل پرونده هستهای معرفی میشود، اما همزمان خطوط قرمز ایران با صراحت اعلام و گزینههای بازدارنده نیز یادآوری میگردد. تأکید بر حق غنیسازی، غیرقابل مذاکره بودن توان موشکی، رد فشار و تهدید، و آمادگی برای توافقی عادلانه، همگی نشان میدهد تهران در پی توافقی پایدار و متوازن است، نه سازشی شتابزده. در این میان، توپ بیش از هر زمان دیگری در زمین واشنگتن قرار دارد تا نشان دهد آیا آماده عبور از محاسبات اشتباه گذشته و حرکت در مسیر گفتوگویی واقعبینانه هست یا خیر.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
برچسب های منتخب
