رضا عطاران در نقشی غیرمنتظره؛ چرا «خواب» می‌تواند معادلات گیشه و جشنواره را تغییر دهد؟

حضور فیلم سینمایی «خواب» در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر را می‌توان یکی از نشانه‌های تلاش بخشی از سینمای ایران برای عبور از مسیرهای تکرارشده و تجربه‌گرایی آگاهانه دانست. امیرحسین حیدری، تهیه‌کننده این اثر، در گفت‌وگوهایی که هم‌زمان با نمایش فیلم در جشنواره مطرح شده، بر یک نکته کلیدی تأکید دارد؛ «خواب» پیش از هر چیز با فیلمنامه‌اش او را برای ورود به این پروژه متقاعد کرده است. همین تأکید بر متن و ساختار روایی، مسیری را ترسیم می‌کند که می‌تواند به‌عنوان یک الگو در تولید آثار متفاوت سینمایی مورد توجه قرار گیرد.

فیلمنامه؛ نقطه عزیمت یک انتخاب متفاوت

به گفته امیرحسین حیدری، مهم‌ترین عامل در تصمیم‌گیری برای تولید فیلم سینمایی «خواب»، کیفیت و ویژگی‌های فیلمنامه بوده است. این فیلمنامه توسط تیمورتاش و مانی مقدم و بر اساس طرحی از خود مقدم نوشته شده و از همان ابتدا با رویکردی متفاوت نسبت به جریان غالب سینمای ایران شکل گرفته است. حیدری معتقد است که «خواب» نه‌تنها در میان آثار جشنواره امسال، بلکه در کلیت تولیدات سال‌های اخیر سینمای ایران نیز جایگاهی متمایز دارد.

تکیه بر فیلمنامه‌ای که بتواند همزمان مخاطب عام و مخاطب جدی سینما را درگیر کند، یکی از چالش‌های همیشگی سینمای ایران بوده است. «خواب» با انتخاب ساختاری که میان ملودرام و سایکودرام حرکت می‌کند، تلاش کرده تا این فاصله را کاهش دهد و داستانی را روایت کند که ریشه در زندگی روزمره دارد اما به لایه‌های روانی عمیق‌تری نفوذ می‌کند.

«خواب» و بازگشت جدی به سینمای ژانر

فیلم سینمایی «خواب» به‌صراحت در دسته آثار ژانری قرار می‌گیرد؛ موضوعی که به اعتقاد تهیه‌کننده آن، یکی از مهم‌ترین انگیزه‌ها برای تولید این فیلم بوده است. سینمای ژانر در ایران همواره با فراز و نشیب‌های فراوانی همراه بوده و اغلب قربانی ملاحظات گیشه‌ای یا محدودیت‌های تولید شده است. حیدری بر این باور است که متفاوت بودن «خواب» نسبت به جریان رایج سینمای کشور، نه یک مانع بلکه یک فرصت است.

او تأکید می‌کند که مخاطب ایرانی در صورت مواجهه با اثری باکیفیت، از تجربه‌های تازه استقبال می‌کند. «خواب» تلاش کرده بدون فاصله گرفتن از دغدغه‌های انسانی و اجتماعی، وارد فضایی شود که کمتر در سینمای ایران به آن پرداخته شده است؛ فضایی که در آن رؤیا، واقعیت و روان انسان به‌طور پیوسته در هم تنیده می‌شوند.

رضا عطاران؛ چهره‌ای آشنا در نقشی ناآشنا

یکی از نقاط کانونی توجه به فیلم «خواب»، حضور رضا عطاران در نقشی متفاوت است. عطاران که سال‌ها با نقش‌های کمدی و شخصیت‌های نزدیک به زندگی روزمره مخاطبان شناخته شده، در این فیلم تصویری تازه از توانایی‌های بازیگری خود ارائه می‌دهد. او در «خواب» نقش مردی را بازی می‌کند که درگیر روزمرگی‌های فرساینده است و خوابی که می‌بیند، مسیر زندگی‌اش را وارد چالش‌ها و درگیری‌های تازه‌ای می‌کند.

امیرحسین حیدری معتقد است که همین تفاوت نقش، یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های فیلم برای مخاطبان خواهد بود. تماشاگر با چهره‌ای آشنا مواجه می‌شود اما در فضایی ناآشنا و پرتنش که او را وادار به بازنگری در تصویر همیشگی‌اش از این بازیگر می‌کند. این انتخاب هوشمندانه می‌تواند هم به غنای هنری اثر کمک کند و هم شانس ارتباط گسترده‌تر با مخاطب را افزایش دهد.

ترکیب بازیگران و امید به ارتباط با مخاطب

در کنار رضا عطاران، حضور بازیگرانی چون مریلا زارعی و دیگر چهره‌های شناخته‌شده سینمای ایران، به باور تهیه‌کننده «خواب» می‌تواند نقش مهمی در جذب مخاطبان داشته باشد. حیدری بر این نکته تأکید دارد که استفاده از بازیگران توانمند در آثار متفاوت، پلی میان سینمای جریان اصلی و سینمای تجربه‌گرا ایجاد می‌کند.

او معتقد است که اگر مخاطب از طریق بازیگران محبوبش وارد جهان یک فیلم متفاوت شود، احتمال پذیرش و همراهی او با این نوع آثار افزایش می‌یابد. از همین رو «خواب» تلاش کرده ترکیبی از روایت متفاوت و چهره‌های آشنا را در کنار هم قرار دهد تا مسیر تازه‌ای برای ارتباط با تماشاگران سینمای ایران باز کند.

ریسک تولید و خوش‌بینی به گیشه

ساخت فیلم‌هایی خارج از جریان رایج سینمای ایران، همواره با ریسک‌های اقتصادی همراه است؛ موضوعی که امیرحسین حیدری نیز به‌صراحت به آن اشاره می‌کند. او اذعان دارد که تهیه‌کنندگان در چنین پروژه‌هایی با عدم قطعیت بیشتری در زمینه بازگشت سرمایه مواجه هستند، اما در عین حال تأکید می‌کند که کیفیت می‌تواند این ریسک را تا حد زیادی کاهش دهد.

به باور او، اگر تمام اجزای یک فیلم از فیلمنامه و کارگردانی گرفته تا بازیگری و تولید، به‌درستی کنار هم قرار بگیرند، مخاطب نیز به دیدن آن ترغیب می‌شود. حیدری نسبت به فروش «خواب» در سینماهای کشور خوش‌بین است و امیدوار است که این فیلم بتواند نشان دهد آثار متفاوت نیز می‌توانند در گیشه موفق باشند.

جشنواره فیلم فجر؛ خانه سینماگران ایران

بخش دیگری از سخنان امیرحسین حیدری به جایگاه جشنواره فیلم فجر اختصاص دارد. او با اشاره به تجربه حضور خود در این رویداد، تأکید می‌کند که اعتبار هر جشنواره‌ای در گرو حضور صاحبان آثار و سینماگران آن کشور است. به گفته او، جشنواره‌ها با تداوم حضور بزرگان سینما و کشف استعدادهای تازه، هویت و اعتبار خود را تثبیت می‌کنند.

حیدری جشنواره فیلم فجر را خانه سینماگران ایران می‌داند و معتقد است که حال و هوای این جشنواره، به‌طور مستقیم تحت تأثیر وضعیت کلی سینما و فضای اجتماعی کشور قرار دارد. او تصریح می‌کند که در برخی سال‌ها، شرایط مطلوب‌تر و در برخی دیگر دشوارتر بوده، اما با این حال سینماگران تلاش کرده‌اند چراغ این رویداد را روشن نگه دارند.

نگاه به آینده جشنواره و سینمای ایران

در پایان، تهیه‌کننده فیلم «خواب» با اشاره به سخنان منوچهر شاهسواری درباره جشنواره فیلم فجر، بر ضرورت حفاظت از این رویداد تأکید می‌کند. او تعبیر «خانه سینماگران» را توصیفی دقیق از جایگاه جشنواره می‌داند و معتقد است که حفظ و تقویت این خانه، نیازمند همراهی همه فعالان سینمای ایران است.

حیدری ابراز امیدواری می‌کند که در سال‌های آینده، هم فضای اجتماعی و هم شرایط جشنواره بهبود یابد تا سینمای ایران بتواند با آرامش و جسارت بیشتری به سمت تولید آثار متنوع و متفاوت حرکت کند. «خواب» در این میان، تلاشی است برای برداشتن گامی کوچک اما معنادار در تغییر مسیر سینمای ایران؛ گامی که می‌تواند راه را برای تجربه‌های تازه‌تر هموار کند.