هشدار شمخانی درباره هرگونه تعرض نظامی به ایران؛ آغاز جنگی فراتر از جغرافیا

حاشیه راهپیمایی ۲۲ بهمن امسال، علاوه بر نمایش همبستگی ملی، به صحنه بیان مواضع راهبردی مهمی نیز تبدیل شد؛ مواضعی که فراتر از مصرف داخلی، پیام‌هایی شفاف و محاسبه‌شده برای بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای داشت. دریابان علی شمخانی، مشاور سیاسی رهبر انقلاب و دبیر شورای دفاع، در گفت‌وگو با خبرنگاران با ادبیاتی صریح و هشداردهنده، بار دیگر چارچوب نگاه جمهوری اسلامی ایران به مقوله امنیت، بازدارندگی و مذاکره را ترسیم کرد؛ چارچوبی که بر اساس آن، هرگونه اقدام نظامی علیه ایران، حتی در سطح محدود، به‌منزله عبور از خط قرمز و آغاز جنگی با ابعاد غیرقابل‌کنترل تلقی می‌شود.

پیام واحد فرماندهان نظامی درباره خط قرمز امنیت ایران

شمخانی با اشاره به مواضع متعدد فرماندهان نیروهای مسلح در مقاطع مختلف، تأکید کرد که این پیام نه یک موضع‌گیری مقطعی بلکه نتیجه یک اجماع راهبردی در ساختار دفاعی کشور است. از نگاه او، بیان و نمایش قدرت نظامی ایران در سال‌های اخیر، دقیقاً با هدف جلوگیری از سوءبرداشت دشمنان صورت گرفته است؛ سوءبرداشتی که ممکن است برخی محافل سیاسی یا نظامی را به این توهم برساند که می‌توان با یک اقدام محدود یا ضربه کنترل‌شده، معادلات امنیتی ایران را تغییر داد. شمخانی تصریح کرد که چنین تحلیلی با واقعیت‌های میدانی و دکترین دفاعی جمهوری اسلامی همخوانی ندارد و هرگونه تعرض، فارغ از وسعت آن، به‌عنوان آغاز جنگ تلقی خواهد شد.

جنگی که به مرزها محدود نمی‌ماند

دبیر شورای دفاع در بخش مهمی از سخنان خود، به ماهیت متفاوت هرگونه درگیری احتمالی در منطقه اشاره کرد؛ ماهیتی که آن را از جنگ‌های کلاسیک و محدود متمایز می‌کند. به گفته شمخانی، جنگی که علیه ایران آغاز شود، نه‌تنها به یک جغرافیای مشخص محدود نخواهد ماند و نه صرفاً میان دو بازیگر تعریف می‌شود. واقعیت ژئوپلیتیک منطقه غرب آسیا، شبکه پیچیده‌ای از منافع، بازیگران و مؤلفه‌های امنیتی را شکل داده که هرگونه شعله‌ور شدن درگیری در آن، به‌سرعت ابعاد منطقه‌ای و حتی جهانی پیدا می‌کند. این نگاه، هشداری آشکار به آن دسته از تصمیم‌سازانی است که پیامدهای اقدامات خود را صرفاً در چارچوب یک تقابل دوجانبه محاسبه می‌کنند.

انرژی، حلقه اتصال بحران نظامی به زندگی جهانیان

شمخانی با تمرکز بر ظرفیت انرژی منطقه، یکی از کلیدی‌ترین ابعاد تأثیرگذاری هر جنگ احتمالی را برجسته کرد. او یادآور شد که غرب آسیا قلب تپنده تأمین انرژی جهان است و هرگونه ناامنی در این منطقه، مستقیماً بر بازارهای جهانی، قیمت انرژی، زنجیره‌های تأمین و در نهایت زندگی روزمره ملت‌ها در نقاط مختلف دنیا اثر می‌گذارد. از این منظر، جنگ احتمالی علیه ایران صرفاً یک مسئله نظامی یا امنیتی نیست، بلکه بحرانی چندلایه است که پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی آن می‌تواند دامنه‌ای بسیار فراتر از منطقه داشته باشد. این تحلیل، در واقع تذکری است به بازیگران فرامنطقه‌ای که هزینه تصمیمات شتاب‌زده آنان، تنها متوجه ایران نخواهد بود.

عقلانیت مذاکره در برابر توهم نمایش قدرت

مشاور سیاسی رهبر انقلاب در ادامه، به مسیر مذاکرات اشاره کرد و آن را گزینه‌ای عقلانی در برابر تنش‌زایی دانست. شمخانی تأکید کرد که آغاز مذاکرات، خود نشانه‌ای از امکان حل‌وفصل مسائل از مسیر گفت‌وگوست، اما این مسیر تنها زمانی به نتیجه می‌رسد که طرف مقابل آن را به‌شکل جدی و واقعی دنبال کند، نه به‌عنوان ابزاری تبلیغاتی یا پوششی برای فشار و نمایش قدرت. از نگاه او، جمع میان مذاکره و تهدید نظامی، نه‌تنها غیرواقع‌بینانه بلکه مخرب اعتماد و بی‌نتیجه است. این موضع‌گیری، بار دیگر بر راهبرد ثابت جمهوری اسلامی تأکید دارد که مذاکره را در چارچوب احترام متقابل و بدون فشار می‌پذیرد.

توان موشکی؛ خط قرمزی خارج از میز مذاکره

یکی از پرسش‌های خبرنگاران، به احتمال طرح موضوع توان موشکی ایران در مذاکرات بازمی‌گشت؛ موضوعی که همواره در کانون مطالبات برخی طرف‌های غربی قرار داشته است. شمخانی در پاسخ، با قاطعیت اعلام کرد که توان موشکی ایران اساساً در اختیار مذاکره‌کنندگان نیست. این جمله کوتاه اما معنادار، حامل پیامی روشن است: مؤلفه‌های بازدارندگی دفاعی کشور، بخشی از امنیت ملی غیرقابل‌مذاکره محسوب می‌شود و هیچ گفت‌وگویی نمی‌تواند آن را موضوع چانه‌زنی قرار دهد. این موضع، در امتداد سیاستی قرار دارد که طی سال‌های گذشته بارها از سوی مقامات عالی کشور تکرار شده و به‌عنوان یکی از خطوط قرمز ثابت جمهوری اسلامی شناخته می‌شود.

بهمن، تریبون دیپلماسی بازدارنده

سخنان شمخانی در حاشیه راهپیمایی ۲۲ بهمن، از منظر زمان و مکان نیز قابل‌توجه است. این روز نماد وحدت ملی و ایستادگی در برابر فشارهای خارجی است و طرح چنین مواضعی در این فضا، پیوند میان پشتوانه مردمی و سیاست‌های کلان امنیتی را برجسته می‌کند. پیام ضمنی این همزمانی آن است که سیاست بازدارندگی ایران، صرفاً تصمیمی در سطح نخبگان نظامی و سیاسی نیست، بلکه بر حمایت اجتماعی و انسجام داخلی تکیه دارد؛ عاملی که در محاسبات راهبردی دشمنان، نقشی تعیین‌کننده ایفا می‌کند.

جمع‌بندی

مجموع اظهارات دریابان علی شمخانی، تصویری منسجم از راهبرد امنیتی جمهوری اسلامی ایران ارائه می‌دهد؛ راهبردی که بر بازدارندگی قاطع، هشدار شفاف نسبت به پیامدهای جنگ و در عین حال، ترجیح مسیر عقلانی مذاکره استوار است. تأکید بر اینکه هرگونه تعرض نظامی حتی محدود، آغاز جنگی فراگیر خواهد بود، در کنار غیرقابل‌مذاکره بودن توان دفاعی کشور، خطوط قرمزی را ترسیم می‌کند که عبور از آن‌ها هزینه‌ای فراتر از تصور برای طرف مقابل به‌همراه دارد. در این چارچوب، پیام تهران روشن است: امنیت ایران قابل معامله نیست، اما درِ گفت‌وگو همچنان برای کسانی که عقلانیت را جایگزین فشار و تهدید می‌کنند، باز خواهد ماند.