هشدار جنجالی میثاقی درباره «سوما» در فوتبال ایران؛ پشتپرده سکوت دوپینگی در لیگ برتر
فضای فوتبال ایران بار دیگر با یک هشدار رسانهای ملتهب شد؛ هشداری که اینبار نه از سوی یک مقام رسمی فدراسیون، بلکه از زبان مجری پرمخاطب تلویزیونی مطرح شد. محمدحسین میثاقی در بخش پایانی برنامه فوتبال برتر، درست لحظاتی پیش از تیتراژ، جملاتی را بر زبان آورد که بیش از آنکه شبیه یک اظهار نظر ساده باشد، به یک اخطار مستقیم و هدفمند شباهت داشت. او با اشاره به مادهای به نام سوماتروپین، تصویری نگرانکننده از پشتصحنه آمادهسازی بدنی برخی بازیکنان ترسیم کرد؛ تصویری که اگر صحت داشته باشد، میتواند فوتبال ایران را با بحرانی جدی در حوزه سلامت و عدالت رقابتی مواجه کند.
هشدار رسانهای یا افشای یک واقعیت پنهان
میثاقی در لحن خود تعارف را کنار گذاشت و بهصراحت گفت برخی بازیکنان و تیمها برای رسیدن به فرم بدنی ایدهآل و آنچه در ادبیات عامه «سیکسپک» نامیده میشود، به سراغ هورمون رشد رفتهاند. اشاره او به این موضوع که این حرف را عمداً در پایان برنامه مطرح میکند تا پیامش به یک تیم خاص برسد، نشان میداد که با یک نقد کلی و مبهم روبهرو نیستیم، بلکه با اخطاری حسابشده طرف هستیم. همین مسئله باعث شد بلافاصله پس از پخش برنامه، موجی از واکنشها و گمانهزنیها درباره مصادیق این ادعا شکل بگیرد.
سوماتروپین چیست و چرا در فوتبال وسوسهبرانگیز است
سوماتروپین در اصل همان هورمون رشد انسانی است؛ مادهای که بهطور طبیعی در بدن ترشح میشود اما نسخههای تزریقی و دارویی آن سالهاست در بدنسازی حرفهای و ورزشهای قدرتی مورد استفاده قرار میگیرد. این هورمون با افزایش سنتز پروتئین، رشد سریعتر فیبرهای عضلانی و کاهش چربی بدن، تغییرات فیزیکی چشمگیری ایجاد میکند. برای فوتبالیستی که نیازمند قدرت انفجاری، استقامت بالا و ریکاوری سریع است، چنین ویژگیهایی میتواند بسیار وسوسهکننده باشد، بهویژه در لیگی که نظارت دارویی آن زیر سؤال است.
سیکسپک، ریکاوری سریع و نبردهای تنبهتن
جذابیت اصلی سوماتروپین برای فوتبالیستها فقط در زیبایی ظاهری یا عضلات شکم خلاصه نمیشود. این ماده با وادار کردن بدن به مصرف چربی بهجای گلوکز، باعث کاهش درصد چربی و برجسته شدن عضلات میشود. از سوی دیگر، نقش آن در تسریع ترمیم بافتهای آسیبدیده، کاهش زمان مصدومیت و افزایش استحکام بافتهای همبند و استخوانها، مزیتی است که میتواند نتیجه نبردهای تنبهتن را در زمین بازی تغییر دهد. همین مزایا باعث شده که در برخی محافل غیررسمی، استفاده از چنین موادی بهعنوان بخشی از فرآیند آمادهسازی بدنی توجیه شود.
خط قرمز سلامت و عوارض پنهان
اما روی دیگر سکه، عوارضی است که کمتر درباره آن صحبت میشود. استفاده از سوماتروپین بدون نظارت دقیق پزشکی، میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد؛ از دیابت و اختلالات متابولیک گرفته تا مشکلات قلبی و عروقی و رشد غیرطبیعی استخوانها. شاید در کوتاهمدت، افزایش توده عضلانی و بهبود عملکرد فیزیکی وسوسهانگیز باشد، اما در بلندمدت، سلامت ورزشکار و حتی آینده حرفهای او را به خطر میاندازد؛ موضوعی که در بسیاری از لیگهای معتبر جهان بهعنوان خط قرمز مطلق تلقی میشود.
قیاس فوتبال ایران با استانداردهای جهانی
در لیگهای معتبر اروپایی و رقابتهای بینالمللی، کوچکترین تخلف دارویی میتواند به محرومیتهای سنگین و حتی پایان زودهنگام دوران حرفهای یک بازیکن منجر شود. ساختارهای نظارتی سختگیرانه، آزمایشهای منظم و هزینهبر و شفافیت در اعلام نتایج، باعث شده دوپینگ به یکی از پرریسکترین تخلفات ورزشی تبدیل شود. این در حالی است که در فوتبال ایران، بهگفته بسیاری از کارشناسان، سکوتی عجیب و سؤالبرانگیز بر این حوزه حاکم است؛ سکوتی که اظهارات اخیر میثاقی آن را پررنگتر از همیشه کرد.
چالش بزرگ؛ هزینه و واقعیت تستهای دوپینگ
یکی از مهمترین محورهای این بحث، به سازوکار کنترل دوپینگ در فوتبال ایران بازمیگردد. سالهاست این شائبه وجود دارد که بهدلیل هزینههای سنگین ارسال نمونهها به آزمایشگاه مرجع کلن آلمان، فرآیند تست دوپینگ بیش از آنکه واقعی و مؤثر باشد، جنبه نمایشی دارد. هزینه هر تست حدود هزار و صد دلار اعلام شده که با نرخ فعلی ارز، رقمی نزدیک به ۲۰۰ میلیون تومان میشود. انجام آزمایشهای هفتگی و مکرر با چنین هزینهای، عملاً بودجهای سرسامآور میطلبد و همین مسئله، بهگفته منتقدان، مانع از ایفای کامل وظیفه افسران دوپینگ شده است.
گذشتهای پرابهام و گزارشهای نگرانکننده
این نخستینبار نیست که بحث تخلفات دارویی در ورزش ایران مطرح میشود. در سالهای گذشته نیز گزارشهایی از تخلفات جدی در رشتههای مختلف منتشر شده بود، اما کمتر پیش آمده که این موضوع بهصورت شفاف و مستمر پیگیری شود. حالا با طرح دوباره این مسئله در پرمخاطبترین برنامه فوتبالی تلویزیون، انتظار افکار عمومی از نهادهای مسئول افزایش یافته است؛ انتظاری که با آمارهای رسمی اعلامشده، در تضاد آشکار قرار دارد.
آمار رسمی و پرسشهای بیپاسخ
دو روز پیش از اظهارات میثاقی، زهره هراتیان رئیس ایفمارک اعلام کرده بود که در دو سال گذشته هیچ تست مثبتی در فوتبال ایران ثبت نشده است. این آمار، در نگاه نخست میتواند نشانهای از پاکی فوتبال ایران تلقی شود، اما در کنار ادعاهای مطرحشده درباره ضعف نظارتی و هزینههای سنگین آزمایشها، پرسشهای جدی ایجاد میکند. آیا واقعاً هیچ تخلفی وجود نداشته یا اساساً امکان شناسایی تخلفات فراهم نبوده است؟
نقش رسانه؛ یادآوری یک وظیفه فراموششده
در چنین فضایی، اظهارات محمدحسین میثاقی را میتوان تلاشی برای یادآوری یک مسئولیت حیاتی دانست؛ مسئولیتی که متوجه مدیران، نهادهای نظارتی و متولیان سلامت ورزش است. هشدار او، فارغ از اینکه به کدام تیم یا بازیکن اشاره دارد، این پیام را مخابره میکند که چشم رسانه و افکار عمومی همچنان باز است و نمیتوان با سکوت، از کنار موضوعی به این اهمیت عبور کرد.
جمعبندی
ماجرای سوماتروپین و هشدار جنجالی میثاقی، بار دیگر نشان داد که مسئله دوپینگ در فوتبال ایران، نه یک شایعه گذرا، بلکه چالشی ساختاری و چندلایه است. از وسوسههای فیزیکی و رقابتی برای بازیکنان گرفته تا ضعفهای نظارتی و هزینههای سنگین آزمایشها، همه و همه زنجیرهای از ابهامات را شکل دادهاند. اگر قرار است فوتبال ایران به استانداردهای حرفهای نزدیک شود، شفافیت، نظارت مؤثر و برخورد قاطع با تخلفات دارویی، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر است؛ ضرورتی که حالا بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه قرار گرفته است.






