جدال بودجه‌ای در ورزش ایران؛ کشتی، والیبال و مناقشه ۸۰۰ میلیاردی

افزایش تنش‌ها بر سر بودجه فدراسیون‌های ورزشی در آستانه سال آینده، بار دیگر شکاف عمیق میان رشته‌های مدال‌آور و سایر فدراسیون‌ها را به صدر اخبار آورده است. در حالی که بسیاری از فدراسیون‌ها از تخصیص‌های محدود و بعضا زیر ۱۰۰ میلیارد تومان گلایه دارند، انتشار خبر در نظر گرفتن رقمی حدود ۸۰۰ میلیارد تومان برای فدراسیون کشتی، موجی از واکنش‌ها را در فضای ورزش کشور ایجاد کرده است. نقطه آغاز این جدل، اعتراض رئیس فدراسیون والیبال به اختلاف فاحش بودجه‌ها بود؛ اعتراضی که حالا با پاسخ تند و پرجزئیات علی دبیر، رئیس فدراسیون کشتی، وارد مرحله تازه‌ای شده و بحث عدالت، کارآمدی و منطق توزیع منابع را به چالش کشیده است.

بودجه فدراسیون‌ها زیر ذره‌بین افکار عمومی

مساله بودجه در ورزش ایران همواره یکی از مناقشه‌برانگیزترین موضوعات بوده، اما امسال به دلیل شرایط اقتصادی، افزایش نرخ ارز و نزدیکی به رویدادهای بزرگ بین‌المللی، حساسیت بیشتری پیدا کرده است. فدراسیون والیبال که خود را با بودجه‌ای کمتر از ۱۰۰ میلیارد تومان مواجه می‌بیند، تخصیص چندین برابری به کشتی را ناعادلانه توصیف کرده و خواستار بازنگری در رویکرد دولت و وزارت ورزش شده است. این اعتراض، بازتاب‌دهنده دغدغه مشترک بسیاری از فدراسیون‌هاست که معتقدند بدون حمایت مالی کافی، حفظ جایگاه بین‌المللی آنها دشوار یا حتی ناممکن خواهد بود.

در مقابل، فدراسیون کشتی با اتکا به سابقه تاریخی، حجم فعالیت‌ها و سهم بالای مدال‌آوری، نگاه متفاوتی به این اعداد دارد و اساسا رقم ۸۰۰ میلیارد تومان را ناکافی می‌داند. همین تضاد دیدگاه، زمینه‌ساز تقابل رسانه‌ای میان روسای دو فدراسیون شده است.

پاسخ صریح علی دبیر به اعتراض والیبال

علی دبیر در واکنش به انتقادها، با ارائه آمار و ارقام تلاش کرده تصویری واقعی از هزینه‌های فدراسیون کشتی ترسیم کند. او تاکید دارد که عملکرد مالی کشتی در سال جاری از ۱۳۰۰ میلیارد تومان عبور کرده و با وجود این حجم هزینه، تنها حدود یک سوم آن از سوی دولت و وزارت ورزش تامین شده است. به گفته دبیر، حتی اگر رقم ۸۰۰ میلیارد تومان برای سال آینده در نظر گرفته شود، این عدد کمتر از نصف نیاز واقعی فدراسیون خواهد بود.

دبیر با اشاره به افزایش شدید نرخ ارز، توضیح می‌دهد که بخش عمده هزینه‌های کشتی ارزی است و بیش از ۹۰ درصد بودجه صرف مخارج دلاری می‌شود. او یادآور می‌شود که سال گذشته با دلار بسیار ارزان‌تر نیز هزینه‌ها سنگین بوده و حالا با نرخ‌های جدید، تامین نیازها دشوارتر شده است. از نگاه رئیس فدراسیون کشتی، صحبت از ۸۰۰ میلیارد تومان به عنوان بودجه‌ای بزرگ، نادیده گرفتن واقعیت‌های اقتصادی و ورزشی امروز کشور است.

مدال‌آوری به عنوان معیار تخصیص بودجه

یکی از اصلی‌ترین محورهای استدلال دبیر، سهم بالای کشتی در افتخارات ورزش قهرمانی ایران است. او با استناد به آمار رسمی می‌گوید ۸۳ درصد بار مدال‌های ورزش کشور بر دوش کشتی بوده و این رشته، ستون اصلی موفقیت‌های بین‌المللی ایران محسوب می‌شود. از دید او، طبیعی است که رشته‌ای با چنین بازدهی، سهم بیشتری از منابع دریافت کند؛ منطقی که به گفته دبیر، حتی از سوی عالی‌ترین مقامات اجرایی کشور نیز مورد تاکید قرار گرفته است.

رئیس فدراسیون کشتی با کنایه به منتقدان می‌گوید اگر قرار است بودجه‌ها مقایسه شود، باید افتخارات و دستاوردها نیز کنار هم گذاشته شود. او کشتی را نه یک فدراسیون معمولی، بلکه مجموعه‌ای می‌داند که در عمل بار چند رشته المپیکی را به تنهایی به دوش می‌کشد و در برخی اعزام‌ها، تعداد مدال‌ها و سهمیه‌هایش از مجموع چند رشته دیگر بیشتر است.

هزینه‌های پنهان اردوها و اعزام‌ها

بخش مهمی از صحبت‌های دبیر به تشریح هزینه‌های روزمره فدراسیون کشتی اختصاص دارد؛ هزینه‌هایی که کمتر در نگاه عمومی دیده می‌شود. او می‌گوید روزانه حدود ۴۰۰ ورزشکار از رده نونهالان تا بزرگسالان در اردوهای مختلف حضور دارند و تامین تغذیه، مکمل‌ها، خدمات پزشکی و فیزیوتراپی برای این جمعیت، بار مالی سنگینی ایجاد می‌کند. به گفته او، تنها هزینه روزانه هر ورزشکار بین ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان است و کاهش کیفیت در این بخش به معنای لطمه زدن مستقیم به آینده قهرمانی کشور خواهد بود.

اعزام‌های متعدد بین‌المللی نیز بخش دیگری از این فشار مالی است. دبیر مثال می‌زند که در یکی از سفرها به کرواسی، برای هر نفر بلیت ۲۲۰ میلیون تومانی تهیه شده و در مجموع ۴۳ نفر اعزام شده‌اند؛ آن هم تنها برای یک رقابت از مجموع ۶۶ اعزام سالانه. این اعداد به گفته او نشان می‌دهد که بودجه‌های اعلامی، در مقیاس واقعی فعالیت‌های کشتی چندان بزرگ نیست.

کشتی به عنوان ورزش اول ایران

دفاع دبیر از جایگاه ویژه کشتی، تنها به اعداد و ارقام محدود نمی‌شود و او بُعد هویتی و فرهنگی این رشته را نیز برجسته می‌کند. از نگاه او، کشتی برای مردم ایران چیزی فراتر از یک ورزش است و جایگاهی مشابه نمادهای ملی دارد. او با مقایسه کشتی با ورزش‌های اول کشورهای دیگر، تاکید می‌کند همان‌گونه که فوتبال برای انگلیس یا بسکتبال برای آمریکا اهمیت ویژه دارد، کشتی نیز ورزش اول ایرانی‌هاست و این جایگاه باید در سیاست‌گذاری‌ها لحاظ شود.

این نگاه، پاسخی مستقیم به انتقادهایی است که کشتی را تافته جدابافته می‌دانند. دبیر با صراحت می‌گوید که بله، کشتی در میان مردم و در تاریخ ورزش ایران تافته جدابافته است و این تمایز نه بر اساس سلیقه مدیریتی، بلکه بر پایه آمار، افتخار و سرمایه اجتماعی شکل گرفته است.

مناقشه عدالت یا کارآمدی در توزیع منابع

در پس این جدال رسانه‌ای، پرسش مهم‌تری نهفته است؛ آیا بودجه ورزش باید بر اساس عدالت مساوی توزیع شود یا کارآمدی و بازدهی؟ فدراسیون‌هایی مانند والیبال بر این باورند که بدون حمایت متوازن، امکان توسعه و رقابت در سطح جهانی را از دست می‌دهند. در مقابل، کشتی استدلال می‌کند که تمرکز منابع بر رشته‌های مدال‌آور، در نهایت به نفع کل ورزش کشور است و افتخارات بین‌المللی، بازگشت سرمایه‌ای است که نمی‌توان نادیده گرفت.

دبیر حتی پا را فراتر گذاشته و می‌گوید اگر بودجه دولتی کمتر از نیاز واقعی باشد، فدراسیون ناچار است وقت و انرژی خود را صرف جذب منابع از بخش خصوصی کند؛ مسیری که به گفته او، تمرکز مدیریتی را کاهش داده و هزینه‌های پنهان دیگری به سیستم تحمیل می‌کند.

جمع‌بندی

جدال بودجه‌ای میان فدراسیون کشتی و سایر رشته‌ها، نمادی از چالش بزرگ‌تر مدیریت ورزش در ایران است؛ چالشی میان محدودیت منابع، انتظارات فزاینده و ضرورت حفظ جایگاه بین‌المللی. اظهارات علی دبیر نشان می‌دهد که حتی رقم‌های به ظاهر بزرگ، در برابر هزینه‌های واقعی رشته‌ای مانند کشتی چندان چشمگیر نیست. در عین حال، اعتراض فدراسیون‌هایی مانند والیبال نیز از دغدغه‌ای واقعی برای بقا و پیشرفت حکایت دارد. به نظر می‌رسد حل این مناقشه، نه در تقابل رسانه‌ای، بلکه در تدوین یک مدل شفاف و مبتنی بر عملکرد برای توزیع بودجه نهفته است؛ مدلی که هم سهم مدال‌آوران را به رسمیت بشناسد و هم فرصت رشد را از سایر رشته‌ها نگیرد.