سناریوی ترسناک بازار ارز؛ دلار بالاتر می‌رود؟

بازار ارز ایران روز سه‌شنبه شاهد یکی از پرتنش‌ترین نوسانات خود در هفته جاری بود. دلار با نرخ ابتدایی ۱۵۹ هزار تومان وارد معاملات شد و در ادامه، با جابه‌جایی‌های کوتاه‌مدت اما پیوسته، مسیر صعودی محتاطی را در پیش گرفت. تقاضای احتیاطی در ساعات پایانی رشد کرد و اسکناس آمریکایی در سطح ۱۶۱ هزار تومان بسته شد؛ سطحی که بیانگر فضای انتظاری و سیاسی حاکم بر بازار است.

در روزهایی که هر خبر سیاسی توان تغییر جهت بازار را دارد، نرخ ارز نه بر پایه عرضه و تقاضای سنتی، بلکه با تکیه بر روانشناسی سیاسی معامله‌گران تعیین می‌شود. نام مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو، بار دیگر کانون تصمیمات ارزی را تحت‌الشعاع قرار داده و مسیر کوتاه‌مدت دلار را در سایه‌ای از ابهام نگه داشته است.

سیطره سیاست بر روند دلار

نوسانات سه‌شنبه بیش از هر چیز ناشی از بازتاب خبری مذاکرات ایران و آمریکا بود؛ گفت‌وگوهایی که به میزبانی عمان در ژنو انجام شد و بازار را در حالت انتظار قرار داد. فعالان ارزی با چشمی به تابلو قیمت و نگاهی به خبرهای سیاسی، هر لحظه جایگاه خود را در بازار تغییر می‌دادند. در این فضا، نه فروشندگان با اطمینان اقدام به عرضه می‌کردند و نه خریداران با جسارت بالا وارد موقعیت جدید می‌شدند. نتیجه این رفتار دوگانه، ایجاد نوسان‌های محدود در مدار ۱۵۹ تا ۱۶۱ هزار تومان بود؛ بازه‌ای که به نماد وضعیت میانه و محتاط بازار تبدیل شده است.

سیگنال‌های سیاسی در روزهای اخیر جایگاه خاصی پیدا کرده‌اند. حتی تنها گمانه‌زنی درباره نتیجه مذاکرات توانسته نرخ‌ها را جابه‌جا کند. کارشناسان اقتصادی معتقدند وابستگی شدید بازار ارز به تحولات دیپلماتیک، ریشه در انتظارات تورمی دارد؛ انتظاراتی که هر پیام مثبت یا منفی را به‌سرعت در قیمت‌ها منعکس می‌کند.

دلار در وضعیت تعادل ناپایدار

رفتار دلار در هفته جاری از دید تحلیلگران، مصداق واضح «تعادل ناپایدار» است. در شرایط فعلی نه فشار عرضه به اندازه‌ای است که منجر به ریزش شود و نه هیجان خرید آن‌قدر شدت دارد که جهش‌های بزرگ را رقم بزند. خریداران و فروشندگان با احتیاط حرکت می‌کنند و بازار در جست‌وجوی نقطه تعادل تازه‌ای است.

به‌باور ناظران بازار، مهم‌ترین ویژگی معاملات روز سه‌شنبه، افزایش تقاضای احتیاطی در ساعات پایانی بود. این نوع تقاضا معمولاً از سوی فعالانی شکل می‌گیرد که قصد پوشش ریسک در برابر خبرهای غیرمنتظره را دارند و کمتر به‌دنبال سود سریع‌اند. از همین رو، نوسان افزایشی روز سه‌شنبه بیش‌تر جنبه روانی داشت تا اقتصادی.

چشم‌انداز کوتاه‌مدت دلار؛ وابسته به ژنو

تحلیل آینده نزدیک دلار بدون توجه به مذاکرات ژنو ممکن نیست. بر اساس ارزیابی کارشناسان، اگر خروجی این گفت‌وگوها شامل سیگنال‌های مثبت و قابل اتکا باشد، نرخ دلار می‌تواند چندصد تومان عقب‌نشینی کند و در محدوده ۱۵۸ تا ۱۶۰ هزار تومان نوسان داشته باشد. در این حالت، بخشی از تقاضاهای احتیاطی از بین می‌رود و فضای بازار رو به آرامش نسبی می‌رود.

اما اگر مذاکرات بدون نتیجه مشخص خاتمه یابد یا اخبار متناقض از آن منتشر شود، احتمال تثبیت نرخ در کانال ۱۶۰ هزار تومان قوت می‌گیرد. سناریوی سوم، مربوط به تشدید انتظارات تورمی است؛ وضعیتی که در آن دلار ممکن است بار دیگر سطوح بالاتر از ۱۶۱ هزار تومان را آزمایش کند. در تمامی این سناریوها، محرک اصلی رفتار بازار همچنان خبر و تحلیل سیاسی است، نه شاخص‌های اقتصادی کلاسیک.

اثر متقابل اخبار سیاسی و انتظارات تورمی

بازار ارز در مقطع کنونی شدیدتر از هر زمان دیگر به انتظارات تورمی واکنش نشان می‌دهد. افزایش یا کاهش امید به گشایش روابط خارجی، مستقیماً بر تصمیم‌های افراد در بازار تأثیر می‌گذارد. خبرهای مثبت از مذاکرات معمولاً باعث افزایش عرضه ارز خانگی و کاهش هیجانات خرید می‌شوند، در حالی‌که فضای مبهم یا منفی، به تحریک تقاضای سفته‌بازانه منجر می‌شود.

کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند این ارتباطِ متکی بر خبر، اگر طولانی شود، می‌تواند رفتارهای کوتاه‌مدت را به الگوی غالب بازار تبدیل کند و فرآیند شکل‌گیری تعادل واقعی را مختل نماید. در چنین شرایطی، فعالان حرفه‌ای‌تر معمولاً ترجیح می‌دهند از ورود به معاملات بزرگ خودداری کنند و ریسک را تا زمان روشن شدن مسیر سیاسی، به حداقل برسانند.

وضعیت دیگر ارزها؛ ادامه‌ی هم‌جهتی با دلار

در کنار دلار، سایر ارزهای مهم نیز روز سه‌شنبه تا حدی تحت تأثیر فضای سیاسی قرار گرفتند. یورو با افزایش قیمت، وارد کانال ۱۸۷ هزار تومانی شد و این رشد نشان داد وابستگی آن به نوسانات دلار همچنان قابل توجه است. درهم امارات نیز در سطح ۴۴ هزار تومان معامله شد و روندی نسبتاً ثابت داشت.

در بازار رسمی، نرخ دلار توافقی با افزایش ۲۶۰ تومانی در بخش فروش به رقم ۱۳۶ هزار و ۷۳۱ تومان رسید و در سمت خرید نیز ۱۳۵ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شد. این تفاوت میان نرخ توافقی و آزاد، هنوز چالش بزرگی برای سیاست‌گذار ارزی محسوب می‌شود، چرا که شکاف قیمتی میان دو بازار، به‌طور غیرمستقیم زمینه‌ساز شکل‌گیری انتظارات افزایشی و رفتارهای سوداگرانه است.

واکنش معامله‌گران؛ احتیاط به جای هیجان

مشاهدات میدانی از بازار ارز تهران حکایت از کاهش حجم معاملات و افزایش اقدامات احتیاطی دارد. معامله‌گران ترجیح داده‌اند موقعیت‌های خود را سبک کرده و از ورود به خریدهای پرریسک فاصله بگیرند. فروشندگان نیز بدون اطمینان از ثبات نرخ‌های فعلی، حاضر به عرضه سنگین نیستند. چنین رفتاری نتیجه طبیعی نااطمینانی نسبت به آینده سیاسی کشور و اثر مستقیم آن بر مسیر ارزی است.

در شرایطی که نتیجه مذاکرات ژنو هنوز مبهم است، بازار ارز ایران چهره‌ای متفاوت از گذشته پیدا کرده است؛ نه جهش‌های روانی شدید دارد و نه سقوط‌های هیجانی. این وضعیت را می‌توان فاز انتظار نامید؛ دورانی که سرمایه‌گذاران بیشتر از هر چیز به دنبال سیگنال‌های جهت‌دهنده‌اند و سیاست‌گذار ارزی نیز تلاش می‌کند با کنترل هیجانات، ثبات نسبی را حفظ کند.

جمع‌بندی

نرخ دلار روز سه‌شنبه با رشد احتیاطی به رقم ۱۶۱ هزار تومان رسید و بازار ارز ایران در مدار نوسان محدود قرار گرفت. عامل اصلی این تحولات، فضای سیاسی ناشی از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو است؛ گفت‌وگوهایی که همچنان نتیجه مشخصی از آن اعلام نشده و به همین دلیل، جهت حرکت آینده دلار را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد تا زمانی که سیگنال‌های روشن از این مذاکرات منتشر نشود، دلار میان محدوده‌های ۱۵۸ تا ۱۶۱ هزار تومان نوسان خواهد کرد و هر خبر سیاسی جدید می‌تواند محرک کوتاه‌مدت بازار شود. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری فعالان اقتصادی بیش از هر زمان دیگر به مدیریت ریسک، تحلیل دقیق اخبار و پرهیز از رفتارهای هیجانی وابسته است.