تاوان ناپختگی؛ استقلال و چرخه تکرار اشتباهات در آسیا

استقلال در ابتدای این فصل، بارها و بارها با یک واقعیت تلخ روبه‌رو شده است؛ تیمی پرانرژی، جوان و مستعد که در بزنگاه‌های حساس، درست همان‌جایی که باید عقلانیت و تجربه حرف اول را بزند، اسیر هیجان، شتاب‌زدگی و تصمیم‌های نادرست می‌شود. این مسئله نه‌تنها در رقابت‌های داخلی، بلکه به‌ویژه در عرصه‌های بین‌المللی، ضربات سنگینی به پیکره این تیم وارد کرده است؛ ضرباتی که بعضاً جبران‌ناپذیر بوده‌اند.

بی‌تردید، بخشی از این ماجرا به ضعف‌های ساختاری فوتبال ایران بازمی‌گردد؛ سال‌ها داوری با مدیریت بازی، اجرای ناقص قانون و عادت دادن بازیکنان به فضایی که در آن خطاهای غیرضروری یا رفتارهای پرخطر بدون مجازات جدی می‌ماند. اما این تنها بخشی از داستان است. آن‌چه بیش از همه استقلال را در این فصل زمین زده، تکرار آگاهانه اشتباهاتی است که پیش‌تر هزینه آن پرداخت شده بود. در چنین شرایطی، سهم مربی و بازیکن به‌مراتب سنگین‌تر از هر عامل بیرونی دیگر به نظر می‌رسد.

استقلال و تجربه‌ای که به قیمت حذف تمام شد

در دور رفت همین فصل لیگ قهرمانان آسیا، استقلال در شهرقدس مقابل الوحدات اردن، شرایطی ایده‌آل را تجربه می‌کرد. پیش افتادن با دو گل، کنترل نسبی بازی و روحیه‌ای که می‌توانست تضمین‌کننده صعودی آرام باشد. اما همه‌چیز در دقیقه ۶۵ تغییر کرد. علیرضا کوشکی، بازیکنی که در اوج آمادگی قرار داشت، بدون آن‌که تیمش در فشار باشد یا خطری جدی استقلال را تهدید کند، مرتکب خطایی غیرضروری شد؛ خطایی که با کارت قرمز مستقیم داور همراه بود.

این اخراج تنها به همان بازی محدود نشد. کوشکی هر سه دیدار دور برگشت را به دلیل محرومیت از دست داد و استقلال ناگهان با چالشی بزرگ روبه‌رو شد؛ پیدا کردن جانشینی که هم از نظر فنی و هم از نظر هماهنگی، بتواند جای خالی او را پر کند. این اتفاق، نمونه‌ای روشن از هزینه‌های سنگین یک تصمیم اشتباه در لحظه‌ای کوتاه است؛ تصمیمی که نه از سر فشار بازی، بلکه از بی‌تجربگی و عدم مدیریت هیجان ناشی شد.

اشتباهی که فقط مختص استقلال نیست

مشکل ناپختگی در فوتبال ایران، محدود به استقلال نیست و سایر نمایندگان کشور نیز بارها با چنین سناریوهایی مواجه شده‌اند. نمونه تازه آن، دیدار سپاهان در مرحله یک‌هشتم نهایی لیگ قهرمانان آسیا بود. سپاهان با برتری ۲ بر ۱، به‌دنبال حفظ نتیجه در دقایق پایانی بازی رفت بود و امیرحسین نورافکن، بازیکن باتجربه و ملی‌پوش، از دقیقه ۷۵ به میدان آمد تا این برتری را تثبیت کند.

اما درست در دقیقه ۹۰، اخراج نورافکن همه معادلات را بر هم زد. سپاهان در شرایطی که می‌توانست با یک پیروزی ارزشمند زمین را ترک کند، به‌راحتی گل دوم را دریافت کرد و نتیجه‌ای گرفت که می‌توانست کاملاً متفاوت باشد. این اتفاق بار دیگر نشان داد که حتی بازیکنان باتجربه نیز، اگر در چارچوب یک سیستم فکری و انضباطی درست قرار نگیرند، می‌توانند عامل ضربه به تیم خود شوند.

سامان فلاح و لحظه‌ای که می‌توانست سرنوشت‌ساز باشد

در دیدار استقلال مقابل الحسین اردن، نشانه‌های این ناپختگی بار دیگر خود را نشان داد. دقیقه ۸۱ بازی، زمانی که استقلال در خانه حریف با نتیجه ۲ بر ۲ مساوی بود و برای زدن گل برتری تلاش می‌کرد، سامان فلاح ابتدا بازیکن حریف را با دست هول داد و بلافاصله در ادامه، در حالی که بدنش را بین توپ و مهاجم قرار داده بود، با ضربه‌ای ناخودآگاه آرنج راست به صورت بازیکن الحسین برخورد کرد.

این صحنه می‌توانست به‌راحتی منجر به کارت قرمز شود و استقلال را در حساس‌ترین دقایق، ۱۰ نفره کند. تنها خوش‌شانسی استقلال بود که داور از کنار این صحنه گذشت. اما نفس وقوع چنین رفتاری، آن هم در شرایطی که تیم نیاز مبرم به گل داشت، بار دیگر زنگ خطر را برای کادر فنی و مدیریتی استقلال به صدا درآورد.

تصمیم‌های ساپینتو زیر ذره‌بین

در همان دقایق حساس، ریکاردو ساپینتو دست به تعویض در خط حمله زد. این واقعیت که مربی در کنار بازیکنان زندگی می‌کند و شناخت عمیق‌تری از شرایط روحی و جسمی آن‌ها دارد، قابل انکار نیست. اما فوتبال در سطح آسیا، عرصه تصمیم‌های دقیق و محاسبه‌شده است، نه انتخاب‌هایی که بیش از حد به حس لحظه‌ای تکیه دارند.

درست مانند بازی رفت که بسیاری انتظار داشتند استقلال در پست شماره ۹ و تک مهاجم خود دست به تعویض بزند، در این دیدار نیز پس از صحنه خطرناک سامان فلاح، ساپینتو تصمیم گرفت سحرخیزان را جانشین نازون کند. تصمیمی که از همان لحظه با تردیدهای جدی همراه شد.

مهاجم باتجربه یا جوان کم‌تجربه؟

در دقایق پایانی چنین بازی حساسی، استفاده از مهاجمی ضربه‌زن و آشنا به بازی درون محوطه جریمه، می‌توانست گزینه‌ای منطقی‌تر باشد. نازون، با توانایی حفظ توپ، بازی پشت به دروازه و شم گلزنی، می‌توانست در این لحظات به استقلال کمک کند تا فشار نهایی را وارد کند و شاید گل برتری را به ثمر برساند.

در مقابل، میدان دادن به بازیکنی جوان و کم‌تجربه، هرچند با انگیزه و پرتلاش، ریسک بالایی داشت. فوتبال آسیا نشان داده که در لحظات آخر، تجربه حرف اول را می‌زند و تیم‌هایی موفق‌اند که بتوانند بازی را مدیریت کنند، نه صرفاً بر اساس انرژی و هیجان پیش بروند.

استقلال و تاوان یک مسیر اشتباه

در نهایت، تصمیم ساپینتو چیزی غیر از آن‌چه بسیاری انتظار داشتند، بود و نتیجه نیز نشان داد که استقلال تاوان این انتخاب‌ها و اشتباهات را پرداخت. از اخراج‌های غیرضروری گرفته تا تعویض‌های بحث‌برانگیز، همه و همه حلقه‌هایی از یک زنجیره معیوب بودند؛ زنجیره‌ای که اگر اصلاح نشود، می‌تواند در فصل‌های آینده نیز تکرار شود.

جمع‌بندی

استقلال در این فصل لیگ قهرمانان آسیا، بیش از آن‌که مغلوب قدرت فنی رقبا شود، قربانی ناپختگی، بی‌تجربگی و تصمیم‌های اشتباه در لحظات حساس شده است. نقش داوری و شرایط کلی فوتبال ایران قابل انکار نیست، اما وقتی یک اشتباه بارها تکرار می‌شود، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً به عوامل بیرونی نسبت داد. استقلال برای بازگشت به جایگاه شایسته خود در آسیا، نیازمند بازنگری جدی در رویکرد فنی، مدیریت هیجان بازیکنان و تصمیم‌گیری‌های کادر مربیگری است؛ در غیر این صورت، تاریخ تلخ این فصل می‌تواند بار دیگر تکرار شود.