استاد یا شاگرد؛ فینال جام جهانی رکورد ۸۸ ساله را می‌شکند؟

آرژانتین و اسپانیا یکشنبه ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ در ورزشگاه نیویورک نیوجرسی، آخرین مسابقه جام جهانی ۴۸ تیمی را برگزار می‌کنند. آرژانتین در نیمه‌نهایی با بازگشتی تماشایی انگلیس را ۲ بر یک شکست داد و اسپانیا نیز با ارائه نمایشی مقتدرانه، فرانسه را با دو گل کنار زد. این مسابقه تقابل قهرمان جام جهانی ۲۰۲۲ و کوپا آمریکا با قهرمان اروپا خواهد بود.

اما داستان فینال فقط به ستاره‌های داخل زمین محدود نمی‌شود. روی نیمکت دو تیم، مربیانی حضور دارند که مسیرهای متفاوتی را طی کرده‌اند و هر یک با پیروزی در این مسابقه، جایگاهی ویژه در تاریخ فوتبال ملی به دست خواهند آورد.

اسکالونی می‌تواند آرژانتین را برای دومین دوره متوالی قهرمان جهان کند و دلافوئنته نیز فرصت دارد دومین ستاره را پس از ۱۶ سال به پیراهن اسپانیا اضافه کند. نتیجه این فینال همچنین مشخص خواهد کرد که کدام‌یک از دو مربی موفق‌ترین پروژه فوتبال ملی سال‌های اخیر را تکمیل می‌کند.

اصلاح یک ادعا؛ اسکالونی اولین مربی تاریخ نمی‌شود

این ادعا که اسکالونی در صورت قهرمانی «نخستین سرمربی تاریخ» با دو جام جهانی متوالی خواهد شد، دقیق نیست. ویتوریو پوتزو، سرمربی ایتالیا، در جام‌های جهانی ۱۹۳۴ و ۱۹۳۸ تیمش را به دو قهرمانی پیاپی رساند و همچنان تنها مربی تاریخ است که دو بار جام جهانی مردان را فتح کرده است.

بنابراین اسکالونی در صورت شکست اسپانیا، دومین مربی تاریخ و نخستین مربی پس از ۸۸ سال خواهد بود که از عنوان قهرمانی جهان دفاع می‌کند. او همچنین نخستین مربی دوران پس از جنگ جهانی دوم است که دو جام جهانی پیاپی را به دست می‌آورد.

تفاوت دیگری نیز میان دو رکورد وجود دارد. جام‌های جهانی ۱۹۳۴ و ۱۹۳۸ بدون مرحله گروهی و به‌صورت حذفی برگزار شدند؛ در حالی که آرژانتین برای قهرمانی در دوره ۲۰۲۶ باید از ساختاری شامل مرحله گروهی و چندین دور حذفی عبور کند. به همین دلیل، موفقیت احتمالی اسکالونی را می‌توان نخستین دفاع موفق یک سرمربی از قهرمانی در ساختار مدرن جام جهانی دانست، نه نخستین نمونه در کل تاریخ مسابقات.

چرا رکورد پوتزو ۸۸ سال دوام آورده است؟

پس از قهرمانی‌های متوالی ایتالیا، تنها دو کشور دیگر توانستند جام جهانی را در دو دوره پیاپی فتح کنند. برزیل در سال‌های ۱۹۵۸ و ۱۹۶۲ قهرمان شد، اما با دو سرمربی متفاوت به این افتخار رسید؛ ویسنته فئولا در سوئد و آیموره موریرا در شیلی هدایت برزیل را بر عهده داشتند.

قهرمانان دوره‌های بعدی معمولاً با تغییر نسل، مصدومیت ستاره‌ها، افزایش فشار روانی و تحول تاکتیکی رقیبان روبه‌رو شدند. بعضی مدافعان عنوان قهرمانی حتی نتوانستند از مرحله گروهی عبور کنند. حفظ انگیزه تیمی که چهار سال قبل به بالاترین افتخار ممکن رسیده، یکی از دشوارترین مأموریت‌های مربیگری در فوتبال ملی است.

اسکالونی در این مسیر با اتکا به هسته باتجربه قهرمان قطر و اضافه کردن بازیکنان تازه، آرژانتین را دوباره به فینال رسانده است. تیم او در مرحله نیمه‌نهایی مقابل انگلیس ابتدا عقب افتاد، اما با حفظ آرامش و گل دقیقه ۹۲ لائوتارو مارتینز، جواز حضور در مسابقه نهایی را گرفت.

اسکالونی؛ از انتخاب موقت تا آستانه جاودانگی

زمانی که فدراسیون فوتبال آرژانتین در سال ۲۰۱۸ اسکالونی را موقتاً جانشین خورخه سامپائولی کرد، کمتر کسی تصور می‌کرد او آغازگر یکی از پرافتخارترین دوره‌های تاریخ آلبی‌سلسته باشد. اسکالونی نخست آرژانتین را در کوپا آمریکا ۲۰۲۱ پس از ۲۸ سال به یک جام بزرگ رساند و سپس در قطر ۲۰۲۲ قهرمانی جهان را جشن گرفت. دومین قهرمانی کوپا آمریکا نیز در سال ۲۰۲۴ به کارنامه او اضافه شد.

مهم‌ترین ویژگی پروژه اسکالونی، تبدیل مجموعه‌ای وابسته به لیونل مسی به تیمی منسجم و انعطاف‌پذیر بوده است. آرژانتین همچنان از کیفیت و رهبری مسی بهره می‌برد، اما ساختار تیم تنها به یک بازیکن وابسته نیست. استفاده مؤثر از بازیکنان ذخیره، تغییر آرایش در جریان مسابقه و توانایی بازگشت در شرایط دشوار، از عوامل رسیدن این تیم به دومین فینال متوالی بوده‌اند.

قهرمانی دوباره، اسکالونی را از یک مربی موفق به یکی از بزرگ‌ترین مربیان تاریخ فوتبال ملی تبدیل خواهد کرد؛ جایگاهی که تاکنون در جام جهانی مردان فقط پوتزو با دو عنوان قهرمانی در اختیار داشته است.

دلافوئنته به دنبال دومین ستاره اسپانیا

اسپانیا فقط یک بار قهرمان جام جهانی شده است. تیم تاریخی سال ۲۰۱۰ با هدایت ویسنته دل‌بوسکه در فینال آفریقای جنوبی، هلند را با گل آندرس اینیستا شکست داد. دلافوئنته حالا می‌تواند دومین مربی تاریخ لاروخا باشد که جام جهانی را بالای سر می‌برد. فدراسیون اسپانیا نیز پیش از مسابقات، با کنار هم قرار دادن دلافوئنته و دل‌بوسکه بر پیوند میان نسل قهرمان ۲۰۱۰ و تیم فعلی تأکید کرده بود.

دلافوئنته از دسامبر ۲۰۲۲ هدایت تیم بزرگسالان اسپانیا را بر عهده گرفت. او پیش از رسیدن به نیمکت تیم ملی، سال‌ها در رده‌های پایه فدراسیون فعالیت کرده و با تیم‌های زیر ۱۹ و زیر ۲۱ سال اسپانیا قهرمان اروپا شده بود. در سطح بزرگسالان نیز قهرمانی لیگ ملت‌های اروپا در سال ۲۰۲۳ و یورو ۲۰۲۴ را به دست آورد.

فتح جام جهانی می‌تواند پروژه دلافوئنته را کامل کند؛ پروژه‌ای که با اعتماد به نسل جوان، حفظ بازیکنان باتجربه و ایجاد تعادل میان مالکیت توپ و بازی مستقیم شکل گرفته است. اسپانیا در مسیر رسیدن به فینال، از گروه خود صعود کرد و سپس اتریش، پرتغال، بلژیک و فرانسه را از مسابقات کنار زد.

داستان باورنکردنی استاد و شاگرد

یکی از جذاب‌ترین نکات فینال، رابطه قدیمی دو سرمربی است. اسکالونی در سال ۲۰۱۷ و پس از پایان دوران بازی، برای دریافت مدرک مربیگری به مرکز آموزشی فدراسیون فوتبال اسپانیا در لاس‌روزاس رفت. دلافوئنته که آن زمان در ساختار تیم‌های پایه اسپانیا فعالیت می‌کرد، یکی از استادان آن دوره بود.

اسکالونی و دلافوئنته در سال‌های بعد نیز ارتباط دوستانه خود را حفظ کردند و بارها با احترام درباره یکدیگر صحبت کرده‌اند. سرمربی آرژانتین، دلافوئنته را یکی از افرادی دانسته که در آغاز مسیر مربیگری به او کمک کرده است. دلافوئنته نیز شاگرد سابقش را فردی پرتلاش و مشتاق یادگیری توصیف کرده است.

اکنون درس‌های کلاس مربیگری قرار است در بزرگ‌ترین زمین امتحان فوتبال جهان سنجیده شوند. شناخت متقابل می‌تواند به یکی از عوامل تاکتیکی فینال تبدیل شود؛ زیرا هر دو مربی با اصول کاری و نگاه فوتبالی طرف مقابل آشنایی دارند.

قهرمانی کدام مربی تاریخی‌تر است؟

قهرمانی آرژانتین، رکوردی ۸۸ ساله را تکرار می‌کند و اسکالونی را در کنار پوتزو قرار می‌دهد. پیروزی اسپانیا نیز دومین جام جهانی این کشور را رقم می‌زند و دلافوئنته را پس از دل‌بوسکه به دومین مربی قهرمان جهان در تاریخ لاروخا تبدیل خواهد کرد.

از نظر وزن رکورد فردی، دستاورد احتمالی اسکالونی تاریخی‌تر به نظر می‌رسد؛ زیرا هیچ مربی‌ای در دوران مدرن نتوانسته دو دوره پیاپی قهرمان شود. در مقابل، موفقیت دلافوئنته داستان تکمیل مسیری است که از تیم‌های پایه آغاز شد و با فتح جام‌های بزرگ در سطح بزرگسالان ادامه پیدا کرد.

فینال آرژانتین و اسپانیا در هر صورت یک مربی را وارد بخش تازه‌ای از تاریخ خواهد کرد. یا شاگرد، پس از ۸۸ سال رکورد پوتزو را تکرار می‌کند یا استاد، دومین ستاره جام جهانی را برای اسپانیا به ارمغان می‌آورد. در شبی که همه نگاه‌ها به مسی، یامال و ستاره‌های داخل زمین دوخته می‌شود، شاید مهم‌ترین داستان مسابقه روی نیمکت‌ها نوشته شود.