شورش علیه اینفانتینو؛ نقشه یوفا برای فلج‌کردن فیفا و ساخت جام جهانی رقیب

فوتبال جهان تنها چند هفته پس از پایان جام جهانی ۲۰۲۶ وارد بحرانی شده که می‌تواند ساختار قدرت در فیفا را تغییر دهد. جانی اینفانتینو که تا پیش از مسابقات اخیر تقریباً بدون رقیب جدی برای ادامه ریاست خود به نظر می‌رسید، اکنون با جبهه‌ای گسترده از مخالفان مواجه شده است.

عامل اصلی بحران، طرحی با عنوان FIFA Forward Enterprise یا FFE بود؛ پروژه‌ای که براساس آن قرار بود فعالیت‌های تجاری و برگزاری مسابقات فیفا در یک شرکت جدید متمرکز شود و بخشی از سهام آن به سرمایه‌گذاران خصوصی واگذار شود.

واکنش‌ها به این برنامه چنان شدید بود که اینفانتینو تنها چند روز بعد مجبور شد آن را کنار بگذارد. اما عقب‌نشینی رئیس فیفا به بحران پایان نداد و مخالفان اکنون مسئله را از سطح مخالفت با یک پروژه اقتصادی به بحث صلاحیت خود اینفانتینو برای ادامه ریاست فیفا کشانده‌اند.

آیا یوفا واقعاً جام جهانی جداگانه برگزار می‌کند؟

گزارش تایمز می‌گوید ائتلاف مخالف اینفانتینو آماده است در صورت باقی‌ماندن او در قدرت، مسابقات بین‌المللی مستقلی برگزار کند. در این گزارش از عبارت «فلج‌کردن فیفا» استفاده شده و یکی از راهکارهای مورد بررسی، تحریم جلسات شورای فیفا، کمیته‌ها و خودداری از تأیید تصمیمات مدیریتی این سازمان است.

یوفا همچنین طرحی قدیمی برای راه‌اندازی یک لیگ ملت‌های جهانی در اختیار دارد؛ رقابتی که می‌تواند تیم‌های ملی قاره‌های مختلف را در قالبی منظم مقابل یکدیگر قرار دهد و از نظر تجاری و ورزشی به رقیبی جدی برای مسابقات فیفا تبدیل شود. مطالعه اولیه چنین مسابقاتی در سال ۲۰۱۷ سفارش داده شد و ایده آن در سال ۲۰۱۸ نیز در سطح فوتبال جهان مطرح بود.

با وجود این، هنوز یوفا، کنفدراسیون فوتبال آسیا یا کونکاکاف در یک بیانیه رسمی اعلام نکرده‌اند که «جام جهانی جایگزین» برگزار خواهند کرد. اطلاعات مربوط به رقابت مستقل، از گزارش تایمز و منابع ناشناس نزدیک به مخالفان اینفانتینو می‌آید.

مواضع علنی یوفا تاکنون بر سه محور متمرکز بوده است: مخالفت با خصوصی‌سازی بخشی از جام جهانی، احتمال اقدام حقوقی علیه مدیران فیفا و تلاش برای پیداکردن نامزدی جایگزین در انتخابات ریاست این نهاد. بنابراین، برگزاری تورنمنت رقیب یک تهدید جدی و گزینه مورد بررسی است، اما هنوز پروژه‌ای رسمی با تاریخ، میزبان و ساختار مشخص نیست.

طرح جنجالی اینفانتینو چه بود؟

اینفانتینو پیشنهاد کرده بود شرکتی با ارزش‌گذاری تقریبی ۲۰ میلیارد دلار ایجاد شود و بیش از ۲۰ درصد از آن با دریافت حدود ۴.۲ میلیارد دلار به سرمایه‌گذاران خصوصی واگذار شود. این شرکت قرار بود بخش بزرگی از حقوق تجاری، درآمدها و عملیات مسابقاتی فیفا را حداقل تا سال ۲۰۳۸ مدیریت کند.

گروه سرمایه‌گذاری Thrive Eternal به مدیریت جاشوا کوشنر، برادر جرد کوشنر، از سرمایه‌گذاران اصلی مطرح‌شده بود و جی‌پی مورگان نیز در فرایند طراحی مالی پروژه نقش مشورتی داشت. براساس طرح ارائه‌شده، به هر یک از ۲۱۱ فدراسیون عضو فیفا وعده پرداخت یک‌باره ۲۰ میلیون دلار داده شده بود.

منتقدان می‌گفتند ورود سرمایه‌گذار خصوصی می‌تواند اولویت فیفا را از توسعه فوتبال به افزایش سود سهام‌داران تغییر دهد. نگرانی دیگر این بود که شرکت جدید برای درآمد بیشتر، تعداد مسابقات را افزایش دهد و تقویم فوتبال ملی و باشگاهی را شلوغ‌تر کند.

یوفا همچنین از شیوه محرمانه طراحی طرح انتقاد کرد. براساس گزارش‌ها، بسیاری از فدراسیون‌های بزرگ و حتی تعدادی از مدیران ارشد فیفا تا مدت کوتاهی پیش از اعلام پروژه از جزئیات آن اطلاع نداشتند.

تحریم جام جهانی هنوز پابرجاست؟

تمام ۵۵ عضو یوفا در نشست اضطراری خود توافق کرده بودند تا زمانی که طرح فروش سهام تجاری فیفا روی میز باشد، از حضور در مسابقات تحت مدیریت این نهاد خودداری کنند. این تحریم می‌توانست جام‌های جهانی مردان، زنان، رده‌های پایه و مسابقات باشگاهی را شامل شود.

اما اینفانتینو طرح FFE را پس گرفت؛ بنابراین شرط اصلی تحریم فوری یوفا از بین رفته است. به بیان دیگر، اروپا در حال حاضر صرفاً به‌دلیل وجود پروژه خصوصی‌سازی جام جهانی را تحریم نمی‌کند، زیرا آن پروژه رسماً کنار گذاشته شده است.

بحران جدید به مسئله اعتماد به رئیس فیفا مربوط می‌شود. مخالفان معتقدند عقب‌نشینی اینفانتینو خسارت ناشی از فرایند غیرشفاف تصمیم‌گیری را جبران نمی‌کند و باید بررسی مستقلی درباره نحوه طراحی پروژه، ارتباط با سرمایه‌گذاران و نقش مدیران فیفا انجام شود.

هشدار حقوقی یوفا به مدیران فیفا

وکلای یوفا نامه‌ای رسمی به فیفا ارسال کرده‌اند و اعلام کرده‌اند اقدام قضایی، داوری یا شکایت‌های نظارتی درباره طرح FFE در دست بررسی است. در این نامه از مدیران فیفا خواسته شده تمام اسناد، پیام‌ها، فایل‌ها و اطلاعات مرتبط با پروژه را حفظ کنند.

نام جانی اینفانتینو، مدیر مالی فیفا، دبیرکل و آرسن ونگر، رئیس توسعه جهانی فوتبال فیفا، در میان افرادی قرار گرفته که باید اطلاعات مرتبط را نگهداری کنند. این درخواست به معنای متهم‌شدن قطعی این افراد نیست، بلکه اقدامی برای جلوگیری از نابودی احتمالی مدارکی است که ممکن است در روند حقوقی آینده اهمیت داشته باشند.

ماجرای حمایت فقط ۱۵ فدراسیون چیست؟

ادعای حمایت تنها ۱۵ فدراسیون از اینفانتینو نیازمند توضیح است. رقم ۱۵ به تعداد اعلام حمایت‌های تازه‌ای مربوط می‌شود که او پس از آغاز بحران فروش سهام دریافت کرده است؛ نه اینکه مجموعاً فقط ۱۵ کشور از رئیس فیفا حمایت کنند.

پیش از این جنجال، مسئولان فیفا گفته بودند اینفانتینو نامه حمایت حدود ۲۰۰ فدراسیون از مجموع ۲۱۱ عضو را در اختیار دارد. اکنون تعدادی از فدراسیون‌ها در حال پس‌گرفتن این نامه‌ها هستند، اما شمار دقیق حامیان باقی‌مانده هنوز مشخص نیست.

بنابراین نباید نتیجه گرفت که اینفانتینو همین حالا با نتیجه ۱۹۶ بر ۱۵ در میان اعضای فیفا شکست خورده است. آرایش واقعی انتخابات زمانی روشن می‌شود که فدراسیون‌ها موضع نهایی خود را اعلام کنند و نامزدهای رقیب نیز مشخص شوند.

انگلیس و ولز علیه اینفانتینو

فدراسیون فوتبال ولز رسماً حمایت خود از نامزدی اینفانتینو برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ را پس گرفت و اعلام کرد ضعف در حکمرانی، فرایند تصمیم‌گیری، رهبری، ارتباطات و قضاوت مدیریتی باعث ازبین‌رفتن اعتماد این فدراسیون شده است.

فدراسیون فوتبال انگلیس نیز که پیش‌تر نامه حمایت از اینفانتینو ارسال کرده بود، تصمیم گرفته است از موضع قبلی خود عقب‌نشینی کند. انگلیس خواستار بررسی جامع و جدی ساختار رهبری و حکمرانی فیفا شده است.

این تغییر موضع اهمیت نمادین زیادی دارد؛ زیرا فدراسیون‌های انگلیس و ولز علاوه بر عضویت در یوفا، همراه با اسکاتلند و ایرلند شمالی در ساختار تاریخی قانون‌گذاری فوتبال جهان نیز جایگاهی ویژه دارند.

چه کسانی پشت اینفانتینو باقی مانده‌اند؟

براساس گزارش آسوشیتدپرس، اینفانتینو هنوز در بخش‌هایی از آفریقا پایگاه حمایتی دارد. کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی نیز به همکاری با او برای گسترش احتمالی جام جهانی ۲۰۳۰ از ۴۸ به ۶۴ تیم علاقه‌مند است؛ طرحی که می‌تواند سهم کشورهای آمریکای جنوبی از میزبانی مسابقات را افزایش دهد.

همین حمایت‌ها باعث می‌شود برکناری اینفانتینو ساده نباشد. یوفا ۵۵ عضو دارد، اما رئیس فیفا با رأی تمام ۲۱۱ فدراسیون انتخاب می‌شود و هر کشور، فارغ از قدرت فوتبالی یا اندازه اقتصادی، یک رأی دارد.

اگر آفریقا و آمریکای جنوبی به‌طور گسترده پشت اینفانتینو بمانند، مخالفان برای شکست او به اتحاد جدی اروپا، آسیا و کونکاکاف نیاز خواهند داشت. موضع کنفدراسیون فوتبال آسیا در این بحران اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا آسیا در گذشته یکی از پایگاه‌های اصلی حمایت از اینفانتینو محسوب می‌شد، اما این بار به شیوه مدیریت طرح تجاری اعتراض کرده است.

آیا جام جهانی رقیب می‌تواند فیفا را شکست دهد؟

از نظر قدرت ورزشی، حضور هم‌زمان اروپا، آسیا و آمریکای شمالی می‌تواند رقابتی با تیم‌هایی مانند اسپانیا، فرانسه، انگلیس، آلمان، ژاپن، کره جنوبی، آمریکا و مکزیک ایجاد کند. اگر تعدادی از قدرت‌های آمریکای جنوبی نیز به آن بپیوندند، مسابقات رقیب از نظر کیفیت و درآمد تلویزیونی بسیار جذاب خواهد شد.

اما اجرای چنین پروژه‌ای ساده نیست. برگزارکنندگان باید درباره تقویم مسابقات، آزادسازی بازیکنان از باشگاه‌ها، درآمدهای تجاری، قوانین نقل‌وانتقال، داوری، میزبانی و وضعیت حقوقی فدراسیون‌ها به توافق برسند. همچنین رقابتی بدون برزیل، آرژانتین و بخش بزرگی از آفریقا به‌سختی می‌تواند خود را جایگزین واقعی جام جهانی معرفی کند.

به همین دلیل، تهدید به ایجاد تورنمنت مستقل در مقطع فعلی بیشتر یک اهرم سیاسی برای وادارکردن اینفانتینو به کناره‌گیری یا جلوگیری از انتخاب مجدد اوست. مخالفان می‌خواهند نشان دهند فیفا بدون مشارکت کنفدراسیون‌های بزرگ، امکان اداره عادی فوتبال جهان را نخواهد داشت.

انتخابات مارس ۲۰۲۷؛ آزمون نهایی اینفانتینو

اینفانتینو پیش‌تر نامزدی خود را برای انتخابات ۲۰۲۷ اعلام کرده بود و قصد دارد برای دوره‌ای دیگر تا سال ۲۰۳۱ در قدرت بماند. مهلت معرفی نامزدها ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ است و انتخابات چهار ماه بعد در مراکش برگزار خواهد شد.

یوفا اکنون به‌طور فعال در حال بررسی گزینه‌ای جایگزین است. فدراسیون فوتبال سوئد نیز تأیید کرده که تلاش برای پیداکردن نامزد رقیب آغاز شده است.

بزرگ‌ترین مشکل مخالفان، پیداکردن فردی است که هم حمایت اروپا را داشته باشد و هم بتواند آرای آسیا، آفریقا و آمریکای شمالی را جذب کند. مخالفت با اینفانتینو به‌تنهایی برای پیروزی کافی نیست؛ ائتلاف باید نامزدی با برنامه اقتصادی و توسعه‌ای قانع‌کننده معرفی کند.

جمع‌بندی؛ فیفا در آستانه جنگ داخلی

اصل خبر تشکیل ائتلاف علیه اینفانتینو و بررسی مسابقات بین‌المللی رقیب، بر پایه گزارش تایمز و منابع نزدیک به مخالفان رئیس فیفاست. اما هنوز تصمیم رسمی برای برگزاری «جام جهانی مستقل» اعلام نشده است.

آنچه تأیید شده، کنارگذاشته‌شدن طرح ۲۰ میلیارد دلاری FFE، تهدید حقوقی یوفا، جست‌وجو برای نامزد جایگزین، پس‌گرفتن حمایت انگلیس و ولز و مخالفت شدید یوفا، آسیا و کونکاکاف با شیوه مدیریت اینفانتینو است.

اینفانتینو هنوز استعفا نداده و برای انتخابات مارس ۲۰۲۷ آماده می‌شود. مخالفان نیز می‌خواهند با تحریم ساختار مدیریتی، اقدام حقوقی و تهدید به ایجاد رقابت‌های مستقل، هزینه ادامه حضور او را بالا ببرند.

فوتبال جهان فعلاً دو جام جهانی ندارد؛ اما برای نخستین بار پس از سال‌ها، احتمال شکاف واقعی میان فیفا و بزرگ‌ترین کنفدراسیون‌های عضو آن مطرح شده است. نتیجه این نبرد می‌تواند نه‌فقط رئیس بعدی فیفا، بلکه نحوه مالکیت، مدیریت و کسب درآمد از جام جهانی را برای دهه‌های آینده تعیین کند.