بورس برنده هفته شد؛ دلار و طلا عقب نشستند و نقره شگفتی‌ساز بازارها شد

هفته مورد بررسی، حد فاصل ۷ تا ۱۴ مرداد، با افزایش نگرانی‌های سیاسی آغاز شد. تهدیدهای مربوط به حمله مجدد آمریکا به زیرساخت‌های ایران، احتمال آسیب به تأسیسات انرژی منطقه و نگرانی از گسترش جنگ، ابتدا قیمت نفت و انتظارات تورمی را تحت تأثیر قرار داد.

در چنین فضایی، رفتار بازارها با الگوی ساده «جنگ مساوی رشد طلا» مطابقت نداشت. افزایش قیمت انرژی می‌تواند تورم را بالا ببرد و بانک‌های مرکزی را به حفظ یا افزایش نرخ بهره وادار کند. نرخ بهره بالاتر نیز برای دارایی بدون بازدهی مانند طلا عاملی منفی محسوب می‌شود.

ورق بازار زمانی برگشت که گزارش‌هایی از پیشرفت مذاکرات ایران و عمان درباره مسیر عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز منتشر شد. با وجود باقی ماندن اختلاف‌ها، از جمله نحوه کنترل تردد و دریافت عوارض، احتمال کاهش تنش باعث افت نفت و تعدیل نگرانی‌های تورمی شد. رویترز گزارش داد که ایران و عمان به پیشرفت‌هایی رسیده‌اند، اما جزئیات مهم توافق همچنان حل‌نشده است؛ بنابراین بازارها به «احتمال توافق» واکنش نشان داده‌اند، نه به یک توافق نهایی و قطعی.

دلار دو درصد عقب نشست؛ اما ریزش عمیق‌تری رخ نداد

قیمت دلار در بازار داخلی طی هفته گذشته حدود دو درصد کاهش یافت. مهم‌ترین عامل این عقب‌نشینی، افزایش امیدواری به توقف حملات و ازسرگیری مسیر مذاکره بود. کاهش ریسک سیاسی معمولاً فروشندگان ارز را فعال‌تر و تقاضای احتیاطی برای دلار را محدود می‌کند.

بااین‌حال، واکنش دلار به اخبار سیاسی محدودتر از انتظار برخی معامله‌گران بود. این رفتار نشان می‌دهد بازار ارز فقط به خبر مذاکره وابسته نیست و متغیرهایی مانند تورم، حجم نقدینگی، درآمدهای ارزی، دسترسی به منابع خارجی و توان بازارساز برای عرضه ارز همچنان در تعیین مسیر آن نقش دارند.

به همین دلیل، اخبار مثبت سیاسی می‌توانند نوسان کوتاه‌مدت دلار را کاهش دهند، اما تبدیل این افت به یک روند پایدار نیازمند تغییر در عوامل اقتصادی است. اگر توافق احتمالی به افزایش واقعی ورود ارز، کاهش هزینه مبادله و بهبود دسترسی به منابع منجر نشود، احتمال بازگشت تقاضای ارزی همچنان وجود خواهد داشت.

چرا طلای ۱۸ عیار با وجود رشد اونس جهانی ارزان شد؟

هر گرم طلای ۱۸ عیار در هفته گذشته ۱.۴۱ درصد کاهش قیمت داشت؛ در حالی که اونس جهانی طلا در همین مدت ۳.۱۵ درصد افزایش یافت. این واگرایی، نقش پررنگ نرخ دلار در بازار طلای ایران را نشان می‌دهد.

قیمت طلای داخلی از دو متغیر اصلی تأثیر می‌گیرد: ارزش جهانی طلا و نرخ تبدیل دلار به ریال. اگر اونس جهانی رشد کند، اما دلار داخلی با شدت بیشتری کاهش یابد، ممکن است حاصل نهایی برای طلای ۱۸ عیار منفی باشد. اتفاق هفته گذشته نیز تقریباً بر همین اساس رخ داد.

در روزهای پایانی هفته، خوش‌بینی به بازگشایی تنگه هرمز و کاهش قیمت نفت، احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا در سپتامبر را از ۶۷ درصد به حدود ۵۵ درصد کاهش داد. همین موضوع به جهش اونس طلا کمک کرد و آن را به بالاترین سطح حدود هفت هفته اخیر رساند. بااین‌حال، اثر این رشد در بازار ایران زیر فشار افت دلار محدود شد.

نقره داخلی و جهانی در میان برندگان هفته

قیمت نقره در بازار داخلی ۵.۵۸ درصد افزایش یافت و بخشی از افت دوره‌های گذشته را جبران کرد. در بازار جهانی نیز اونس نقره با رشد ۶.۴ درصدی، بازدهی بیشتری از طلای جهانی ثبت کرد. مس نیز در همین دوره ۱.۹۶ درصد افزایش قیمت داشت.

نقره به دلیل برخورداری از دو ویژگی سرمایه‌ای و صنعتی، معمولاً نوسانات شدیدتری از طلا دارد. این فلز هم از تغییر نرخ بهره و دلار جهانی اثر می‌پذیرد و هم به چشم‌انداز تولید صنعتی، تجهیزات الکترونیکی و انرژی‌های تجدیدپذیر حساس است.

رشد بیشتر نقره را نمی‌توان فقط نتیجه کاهش تنش سیاسی دانست. افزایش ریسک‌پذیری معامله‌گران، رشد برخی فلزات صنعتی و انتظارات مربوط به سیاست پولی آمریکا نیز در این حرکت نقش داشته‌اند. همین ویژگی دوگانه باعث می‌شود نقره در دوره‌های بازگشت بازار سریع‌تر از طلا رشد کند، اما هنگام افزایش نگرانی از رکود نیز افت‌های سنگین‌تری داشته باشد.

بورس با بازدهی ۶.۵۶ درصدی صدرنشین شد

شاخص کل بورس تهران با رشد ۶.۵۶ درصدی، بهترین عملکرد را در میان بازارهای بررسی‌شده ثبت کرد. آرامش نسبی فضای سیاسی، افزایش تقاضا برای سهام شاخص‌ساز و گزارش‌های مالی شرکت‌ها از عوامل مؤثر بر این صعود بودند.

روند صعودی در آخرین روز هفته نیز ادامه یافت و شاخص کل با رشد بیش از ۱۳۰ هزار واحدی برای نخستین‌بار وارد کانال ۵.۴ میلیون واحد شد. هم‌زمان، شاخص هم‌وزن ۲.۴۵ درصد افزایش یافت که نشان می‌دهد تقاضا تنها به چند شرکت بزرگ محدود نمانده و بخشی از سهام کوچک و متوسط را نیز دربر گرفته است. نمادهای فلزی، پالایشی، بانکی و هلدینگ‌های بزرگ از مؤثرترین گروه‌های بازار بودند.

بااین‌حال، رشد هفتگی بورس را نباید تضمین ادامه صعود دانست. پس از جهش‌های سریع، احتمال افزایش عرضه و شناسایی سود وجود دارد. پایداری رونق بورس به حفظ ارزش معاملات، ورود نقدینگی واقعی و تداوم بهبود سودآوری شرکت‌ها وابسته است.

رمزارزها از موج خوش‌بینی عقب ماندند

عملکرد ارزهای دیجیتال بزرگ در این هفته عمدتاً منفی بود. بیت‌کوین ۰.۶۹ درصد، اتریوم ۲.۵ درصد و ریپل ۲.۳۱ درصد کاهش قیمت داشتند. در مقابل، بایننس‌کوین ۴.۶ درصد رشد کرد و سولانا با افزایش ناچیز ۰.۰۱ درصدی تقریباً بدون تغییر باقی ماند.

این اختلاف عملکرد نشان می‌دهد بازار کریپتو واکنش یکپارچه‌ای به کاهش ریسک‌های سیاسی نداشته است. برخلاف طلا، بیت‌کوین هنوز در بسیاری از مقاطع مانند یک دارایی پرریسک معامله می‌شود و به نقدینگی جهانی، نرخ بهره، جریان سرمایه صندوق‌ها و شرایط بازار فناوری حساس است.

افت بیشتر اتریوم نسبت به بیت‌کوین نیز می‌تواند نشانه احتیاط معامله‌گران در برابر دارایی‌های پرنوسان‌تر باشد. در چنین شرایطی، سرمایه معمولاً ابتدا به سمت ارزهای بزرگ‌تر یا دارایی‌هایی با روایت قوی‌تر حرکت می‌کند و پروژه‌های دیگر برای جذب تقاضا به محرک‌های اختصاصی نیاز دارند.

مهم‌ترین پیام بازدهی هفتگی بازارها

رتبه نخست بورس و رشد نقره به معنای آغاز قطعی یک روند بلندمدت نیست؛ همان‌طور که افت دلار، طلا و اتریوم نیز لزوماً ادامه‌دار نخواهد بود. بازارها در این هفته بیش از هر چیز به تغییر سریع احتمال جنگ و مذاکره واکنش نشان دادند.

نکته مهم این است که کاهش ریسک سیاسی برای همه دارایی‌ها اثر یکسانی ندارد. در بازار ایران، آرامش سیاسی معمولاً فشار نزولی بر دلار و طلای داخلی ایجاد می‌کند و هم‌زمان می‌تواند تقاضا برای سهام را افزایش دهد. در بازارهای جهانی نیز کاهش خطر اختلال در عرضه نفت، انتظارات تورمی و احتمال افزایش نرخ بهره را پایین می‌آورد و از این مسیر به فلزات گران‌بها کمک می‌کند.

چشم‌انداز بازارها در هفته آینده

در هفته پیش رو، سرنوشت مذاکرات مربوط به تنگه هرمز، قیمت نفت، نرخ دلار و جریان نقدینگی بورس مهم‌ترین متغیرهای داخلی و منطقه‌ای خواهند بود. در بازارهای جهانی نیز گزارش اشتغال آمریکا و واکنش فدرال رزرو می‌تواند مسیر طلا، نقره و رمزارزها را تغییر دهد. سرمایه‌گذاران جهانی در انتظار داده‌های اشتغال غیرکشاورزی آمریکا هستند؛ آماری که ضعف آن می‌تواند احتمال افزایش نرخ بهره را کمتر کند.

اگر روند دیپلماسی ادامه یابد، بورس می‌تواند از کاهش ریسک سیستماتیک حمایت بگیرد و دلار تحت فشار باقی بماند. اما شکست مذاکرات یا بازگشت تهدیدهای نظامی می‌تواند به‌سرعت رتبه‌بندی بازدهی بازارها را تغییر دهد. بنابراین نتیجه هفته گذشته بیش از آنکه یک نسخه برای خرید یا فروش باشد، تصویری از حساسیت شدید دارایی‌ها به اخبار سیاسی و سیاست پولی است.