راز مرد چهارم عکس تاریخی گواردیولا، مورینیو و لوئیس انریکه؛ کارلس بوسکتس چگونه دروازهبانی مدرن را جلو انداخت؟
یک عکس قدیمی از تمرینات بارسلونا این روزها دوباره در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود؛ قابی که پپ گواردیولا، ژوزه مورینیو و لوئیس انریکه را سالها پیش از تبدیلشدن به سه مربی بزرگ فوتبال اروپا کنار یکدیگر نشان میدهد. اما مرد چهارم تصویر برای بسیاری ناشناخته است: کارلس بوسکتس، پدر سرخیو بوسکتس و دروازهبان سابق بارسلونا. اهمیت این تصویر فقط به شهرت سه چهره دیگر محدود نمیشود؛ بوسکتس یکی از تجربههای جسورانه یوهان کرویف برای ساخت دروازهبانی بود که باید مانند یک بازیکن فوتبال با توپ کار میکرد؛ ایدهای که دههها بعد به یکی از ضروریات فوتبال مدرن تبدیل شد.
۱۱:۱۳ - ۲۴ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
این تصویر مشهور که عموماً به سال ۱۹۹۸ نسبت داده میشود، چهار چهره متعلق به بارسلونای اواخر دهه ۹۰ را در مسیر تمرین نشان میدهد: کارلس بوسکتس، لوئیس انریکه، ژوزه مورینیو و پپ گواردیولا. در آن مقطع گواردیولا و لوئیس انریکه بازیکن بارسلونا بودند و مورینیو در کادر فنی فعالیت میکرد. خود باشگاه بارسلونا تأیید میکند مورینیو بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۰ در کادر بابی رابسون و سپس لوئی فانخال حضور داشت؛ دورهای که گواردیولا نیز به کاپیتان تیم اول تبدیل شده بود.
حتی خود مورینیو در گفتوگویی تازه به همین عکس اشاره کرده و گفته در آن زمان او یک دستیار جوان بود و گواردیولا و لوئیس انریکه هنوز فقط به دوران بازی خود فکر میکردند؛ هیچکس نمیتوانست تصور کند هر سه بعدها قهرمان لیگ قهرمانان اروپا بهعنوان سرمربی شوند.
اما حضور کارلس بوسکتس در گوشه تصویر آن را از یک عکس نوستالژیک ساده فراتر میبرد.
کارلس بوسکتس؛ فقط پدر سرخیو بوسکتس نبود
کارلس بوسکتس باروسو، متولد ۱۹۶۷ در بارسلونا، دروازهبانی محصول ساختار جوانان این باشگاه بود. او ابتدا فوتبال را بهعنوان مهاجم آغاز کرد و پس از قرار گرفتن اتفاقی درون دروازه، به این پست منتقل شد؛ گذشتهای که بعدها در توانایی غیرمعمولش در بازی با پا اثر زیادی داشت.
او از ابتدای دهه ۹۰ وارد مجموعه تیم اصلی بارسلونا شد و سالها در کنار این تیم حضور داشت. آمار ثبتشده برای بوسکتس ۷۹ بازی لالیگایی با پیراهن بارسا را نشان میدهد و او پس از ترک باشگاه به لیدا رفت. برخی منابع دوران حضورش در مجموعه تیم اصلی را ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۹ ثبت کردهاند؛ هرچند در فصل پایانی عملاً از برنامههای تیم کنار گذاشته شده بود. بنابراین تعبیر «حدود ۹ سال حضور در بارسلونا» درباره قرارداد و عضویت او قابل استفاده است، اما او در تمام این مدت دروازهبان اصلی نبود.
دو فصل اصلی او پس از جدایی آندونی زوبیزارتا رقم خورد؛ زمانی که کرویف تصمیم گرفت به دروازهبانی اعتماد کند که با معیارهای رایج آن دوره تفاوت زیادی داشت.
چرا یوهان کرویف عاشق سبک بازی بوسکتس بود؟
برای درک اهمیت کارلس بوسکتس باید به سالها پیش از تبدیلشدن «بازیسازی از عقب» به یک اصطلاح روزمره در فوتبال برگردیم.
الپایس در گزارشی درباره او روایت میکند که یوهان کرویف در میانه دهه ۸۰ هنگام تماشای یکی از مسابقات جوانان بارسلونا متوجه دروازهبانی شد که با آرامش از پاهایش استفاده میکرد. کارلس رکساچ توضیح داد بوسکتس پیشتر مهاجم بوده و به دلیل دفاع بسیار جلوکشیده تیم، عملاً نقش همزمان دروازهبان و لیبرو را ایفا میکند؛ از دروازه خارج میشود، توپها را قطع میکند و سپس با پاس بازی را ادامه میدهد.
چند سال بعد که کرویف سرمربی بارسلونا شد، این ویژگی را فراموش نکرد.
فلسفه او ساده اما برای آن دوران انقلابی بود: اگر یک تیم میخواهد توپ را در اختیار داشته باشد، چرا باید یکی از ۱۱ بازیکنش هنگام مالکیت تقریباً از بازی خارج شود؟
در این نگاه، دروازهبان آخرین مدافع و همزمان اولین بازیکن حمله بود.
«دروازهبانی که دست نداشت»؛ تعریف یا طعنه؟
سبک بوسکتس بدون هزینه نبود.
توانایی او در بازی با پا به اندازهای شاخص بود که روزنامه فرانسوی L'Équipe لقب «دروازهبان بدون دست» را دربارهاش به کار برد؛ عبارتی که همزمان هم به کیفیت بازی با پای او اشاره داشت و هم کنایهای به اشتباهاتش در برخی مهارهای سنتی بود.
بوسکتس گاهی اشتباهات بزرگی مرتکب میشد و از نظر هوادارانی که دروازهبان را عمدتاً با واکنش، خروج و مهار شوت ارزیابی میکردند، بازیکنی بحثبرانگیز بود. شکست ۲ بر یک بارسلونا مقابل منچستریونایتد در فینال جام برندگان جام اروپا ۱۹۹۱ نیز یکی از مسابقاتی بود که نام او را بیشتر در معرض توجه قرار داد.
با این حال کرویف به ایده پشت انتخابش اعتقاد داشت. گزارش الپایس نقل میکند که او حتی پیشبینی کرده بود در آینده دروازهبانها به همین شکل بازی خواهند کرد. با نگاه امروز، پیشبینی او چندان عجیب به نظر نمیرسد.
آیا کارلس بوسکتس اولین سوئیپر-کیپر تاریخ بود؟
نه؛ و این نکته برای روایت دقیق تاریخی اهمیت دارد.
پیش از بوسکتس نیز فوتبال دروازهبانانی دیده بود که از محوطه خارج میشدند یا توانایی قابل توجهی با پا داشتند. در اروپا نامهایی مانند یان یونگبلود و در آمریکای جنوبی هوگو گاتی نمونههایی از دروازهبانهای متفاوت نسلهای قبل بودند. خود گزارش تاریخی الپایس نیز به این پیشینه اشاره میکند.
بنابراین معرفی بوسکتس بهعنوان «مخترع سوئیپر-کیپر» اغراقآمیز است.
اما میتوان او را یکی از نمونههای اولیه و مهم اجرای سیستماتیک این ایده در یک باشگاه بزرگ اروپایی دانست؛ بهخصوص اینکه حضورش مستقیماً با فلسفه کرویف و پروژهای پیوند داشت که بعدها روی ساختار فنی بارسلونا تأثیر ماندگار گذاشت.
تفاوت همینجاست: خروج بوسکتس از دروازه فقط یک خصوصیت فردی عجیب نبود؛ بخشی از طراحی تاکتیکی تیم محسوب میشد.
فوتبال چند دهه بعد به همان چیزی رسید که کرویف میخواست
امروز تقریباً هیچ تیم سطح اولی نمیتواند دروازهبانی داشته باشد که فقط مهارکننده خوبی باشد.
مربیان از دروازهبان میخواهند زیر فشار پاس بدهد، زاویه مناسبی برای مدافعان ایجاد کند، پاس کوتاه و بلند دقیق داشته باشد، پشت خط دفاع جلوکشیده را پوشش دهد و هنگام پرس حریف تصمیم صحیح بگیرد.
خود بارسلونا سالها بعد همین مفهوم را جزئی از «DNA بارسا» برای آموزش دروازهبانان آکادمی معرفی کرد و جالب اینکه یکی از مربیان مسئول انتقال این تفکر به نسل جدید نیز خود کارلس بوسکتس بود. باشگاه در سال ۲۰۱۹ گزارش داد او با دروازهبانهای بارسا B از جمله اینیاکی پنیا کار میکند.
به شکلی نمادین، ایدهای که زمانی باعث میشد بوسکتس عجیب و حتی پرریسک به نظر برسد، بعداً به بخشی از استاندارد آموزشی همان باشگاه تبدیل شد.
از کارلس تا سرخیو؛ یک میراث عجیب در خانواده بوسکتس
نام بوسکتس البته بیش از هر چیز با سرخیو بوسکتس شناخته میشود؛ هافبکی که پپ گواردیولا در سال ۲۰۰۸ به تیم اصلی آورد و بعداً به یکی از مهمترین بازیکنان تاریخ معاصر بارسلونا تبدیل شد.
سرخیو در ۱۵ فصل، ۷۲۲ بار برای بارسلونا بازی کرد و ۳۲ جام به دست آورد. سبک بازی او نیز بهشکلی جالب همان ارزشهایی را برجسته میکرد که پدرش به شکلی نامتعارف درون دروازه دنبال میکرد: دریافت توپ زیر فشار، انتخاب زاویه پاس، تصمیمگیری سریع و حفظ مالکیت.
این پیوند حتی در سال ۲۰۲۶ تصویری تاریخی ایجاد کرد؛ باشگاه بارسلونا اعلام کرد کارلس و سرخیو بوسکتس برای نخستین بار در مسابقه تیم اسطورههای باشگاه کنار یکدیگر در ترکیب اصلی قرار گرفتند.
چرا آن عکس حالا از همیشه عجیبتر به نظر میرسد؟
در زمان ثبت تصویر، احتمالاً هیچکس نمیتوانست ارزش فوتبالی آینده آن را پیشبینی کند.
مورینیو یک عضو جوان کادر فنی بود. گواردیولا و لوئیس انریکه هنوز بازیکن بودند. بوسکتس نیز به پایان دوران حرفهای خود در بارسلونا نزدیک میشد.
حالا کافی است کارنامه سه نفر از آنها را کنار هم قرار دهیم.
مورینیو در سال ۲۰۱۰ با اینتر سهگانه سری A، جام حذفی ایتالیا و لیگ قهرمانان اروپا را فتح کرد.
گواردیولا دو بار سهگانه اروپایی گرفته است؛ با بارسلونا در ۲۰۰۹ و منچسترسیتی در ۲۰۲۳. یوفا او را نخستین مربی تاریخ فوتبال اروپا معرفی کرد که دو بار لیگ، جام حذفی و لیگ قهرمانان را در یک فصل فتح کرده است.
لوئیس انریکه نیز پس از سهگانه بارسلونا در سال ۲۰۱۵، در فصل ۲۵-۲۰۲۴ پاریسنژرمن را به قهرمانی لیگ فرانسه، جام حذفی و اولین قهرمانی تاریخ باشگاه در لیگ قهرمانان اروپا رساند و دومین سهگانه دوران مربیگری خود را ثبت کرد. یوفا تأیید میکند که او در کنار گواردیولا تنها مربی دیگری است که دو بار چنین سهگانهای را فتح کرده است.
یعنی سه مربی حاضر در آن عکس در مجموع پنج سهگانه بزرگ اروپایی ساختهاند.
یک قاب از گذشته، تصویری از آینده فوتبال
شاید جذابترین نکته این عکس همین باشد که هر چهار نفر به شکلی متفاوت بخشی از آینده فوتبال را نمایندگی کردند.
مورینیو بعدها یکی از تأثیرگذارترین مربیان نتیجهگرای فوتبال اروپا شد. گواردیولا مفهوم بازی موقعیتی و ساخت بازی از عقب را به سطوح تازهای رساند. لوئیس انریکه نسخهای مستقیمتر و تهاجمیتر از فوتبال مبتنی بر مالکیت را توسعه داد.
و مردی که امروز کمتر از سه نفر دیگر شناخته میشود، سالها پیش درون دروازه کاری را انجام میداد که اکنون مربیانی مانند گواردیولا از هر گلر سطح بالا انتظار دارند.
کارلس بوسکتس بهترین دروازهبان نسل خودش نبود و حتی دوران حضورش در ترکیب اصلی بارسلونا با اشتباهات و انتقادهای فراوان همراه شد؛ اما ارزش تاریخی او دقیقاً در همین تضاد نهفته است.
بعضی بازیکنان به دلیل تعداد جامها در تاریخ میمانند و بعضی به این دلیل که کاری را زودتر از زمان خود انجام دادهاند. کارلس بوسکتس بیشتر به گروه دوم تعلق دارد.
به همین دلیل، مرد چهارم آن قاب قدیمی فقط «پدر سرخیو بوسکتس» نیست. حضور او کنار گواردیولا، مورینیو و لوئیس انریکه یادآور دورهای از بارسلوناست که مجموعهای از ایدهها و آدمها در کنار یکدیگر قرار گرفتند و سالها بعد، هرکدام به شکلی در تعریف فوتبال مدرن نقش ایفا کردند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
