بنزین ۸۰ هزار تومانی تکذیب شد؛ دولت هنوز روی قیمت جدید تصمیم نگرفته | ماجرای شایعه عارف چیست؟
دولت به شایعهای که طی ساعات اخیر درباره «بنزین ۸۰ هزار تومانی» به محمدرضا عارف نسبت داده شده بود، واکنش نشان داد و آن را صریحاً رد کرد. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اعلام کرد نه معاون اول رئیسجمهور چنین عددی را مطرح کرده و نه قیمت ۸۰ هزار تومان مبنای هیچ تصمیمی در دولت است. با این حال، یک نکته مهم در اظهارات تازه وجود دارد: اصل بررسی طرحهای جدید برای مدیریت مصرف سوخت ادامه دارد و دولت نگفته که هیچ تغییری در آینده رخ نخواهد داد. آنچه فعلاً قطعی است، این است که هیچ عدد، الگو یا قیمت جدیدی تصویب نشده و هر تصمیم نهایی باید از مسیر رسمی اعلام شود.
۱۷:۴۶ - ۳۰ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
فاطمه مهاجرانی روز جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ در گفتوگو با ایرنا به انتشار مطالبی در برخی کانالها و رسانههای غیررسمی واکنش نشان داد؛ مطالبی که مدعی بودند محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، درباره تعیین نرخ ۸۰ هزار تومانی برای بنزین سخن گفته است.
مهاجرانی گفت این مطالب صحت ندارد و تأکید کرد عدد ۸۰ هزار تومان نه از سوی عارف مطرح شده و نه مبنای تصمیمگیری دولت قرار گرفته است. به گفته او، موضوع مدیریت مصرف سوخت همچنان در مرحله بررسی کارشناسی قرار دارد و تا این لحظه هیچ تصمیم قطعی درباره شیوه اجرا یا قیمتهای جدید گرفته نشده است.
دفتر معاون اول رئیسجمهور نیز جداگانه همین شایعه را تکذیب کرده است. عباس پازوکی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر عارف، اعلام کرد معاون اول رئیسجمهور هیچ موضعگیری یا گمانهزنی عددی درباره نرخ جدید بنزین نداشته است.
بنابراین دستکم درباره عدد ۸۰ هزار تومان، موضع رسمی دولت روشن است: چنین نرخی مصوب نشده است.
اما آیا دولت افزایش قیمت بنزین را هم رد کرد؟
اینجا باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد.
دولت «بنزین ۸۰ هزار تومانی» را تکذیب کرده، اما نگفته که پرونده اصلاح سیاست بنزین بسته شده است. اتفاقاً مهاجرانی در همان توضیحات تأکید کرده بررسی راهکارهای مدیریت مصرف سوخت ادامه دارد و این موضوع در نهادهای تخصصی دولت در دست بررسی است.
این تفاوت برای مخاطبان اهمیت زیادی دارد.
یعنی تیتر «دولت افزایش قیمت بنزین را برای همیشه منتفی کرد» از اظهارات سخنگو قابل استخراج نیست. تعبیر دقیقتر این است که در حال حاضر هیچ نرخ جدیدی نهایی نشده است و مشخص نیست اگر دولت در آینده به جمعبندی برسد، تغییرات از مسیر قیمت، سهمیه، کارت سوخت، نرخ مازاد یا ترکیبی از این ابزارها اعمال خواهد شد.
مهاجرانی نیز وعده داده در صورت نهایی شدن هر تصمیمی، جزئیات آن به شکل شفاف و مستقیم از کانالهای رسمی به مردم اعلام شود.
ماجرای قیمتهای چندگانه بنزین از کجا شروع شد؟
بحث اصلاح قیمت بنزین البته موضوع تازهای نیست.
دولت در آبان ۱۴۰۴ مصوبهای درباره نظام عرضه بنزین تصویب کرد که بر اساس آن نرخهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی در ساختار سهمیهای باقی ماند و یک نرخ سوم برای سوختگیری با کارت اضطراری جایگاهها در نظر گرفته شد.
این نرخ در زمان اجرا ۵۰۰۰ تومان به ازای هر لیتر تعیین شد. در اصلاحیه بعدی نیز دولت سازوکاری ایجاد کرد که تعیین قیمت نهایی سوختگیری با کارت اضطراری جایگاه بتواند بهصورت فصلی و بر مبنای شرایط مشخص بررسی شود؛ تصمیمات این کارگروه نیز نیازمند تأیید رئیسجمهور است.
بنابراین قیمت بنزین در ایران پیش از شایعه ۸۰ هزار تومان هم عملاً وارد یک ساختار چندنرخی شده بود.
آنچه امروز مورد بحث است، مرحله احتمالی بعدی سیاست مدیریت مصرف است؛ مرحلهای که هنوز درباره جزئیات آن تصمیم رسمی اعلام نشده است.
چرا دوباره بحث بنزین داغ شده است؟
ریشه اصلی ماجرا را باید در شکاف میان تولید و مصرف، هزینه تأمین سوخت و فشار بر منابع ارزی جستوجو کرد.
دولت طی ماههای گذشته بارها اعلام کرده ادامه رشد مصرف بنزین با ساختار فعلی برای کشور پرهزینه است. بخشی از نیاز نیز باید از طریق واردات یا تهاتر تأمین شود و این مسئله در شرایط محدودیت ارزی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مهاجرانی نیز در هفتههای گذشته موضوع بنزین را صرفاً یک مسئله قیمتی ندانسته و از آن در چارچوب «امنیت انرژی» صحبت کرده است. در یادداشتی که مردادماه منتشر شد، او بر اهمیت زنجیره پالایش، انتقال و توزیع سوخت و ضرورت جلوگیری از اختلال در تأمین انرژی تأکید کرد.
در نتیجه دولت در برابر یک معادله دشوار قرار دارد: از یک طرف باید رشد مصرف و هزینه تأمین بنزین را کنترل کند و از طرف دیگر، هر تصمیم قیمتی مستقیماً بر هزینه رفتوآمد خانوارها و انتظارات تورمی اثر میگذارد.
چرا عدد ۸۰ هزار تومان حساسیت زیادی ایجاد کرد؟
بنزین فقط یک کالای مصرفی معمولی نیست. قیمت آن از نظر روانی و اقتصادی روی بخش بزرگی از جامعه اثر میگذارد.
افزایش هزینه سوخت میتواند مستقیماً هزینه استفاده از خودروی شخصی، تاکسیهای اینترنتی، حمل کالا و برخی خدمات را بالا ببرد. از سوی دیگر، حتی پیش از اجرای واقعی افزایش قیمت، انتشار شایعات درباره بنزین میتواند انتظارات تورمی ایجاد کند.
خود سخنگوی دولت نیز به همین موضوع اشاره کرده و گفته انتشار اعداد تأییدنشده درباره موضوعی که مستقیماً به معیشت مردم مربوط است میتواند باعث نگرانی جامعه و شکلگیری برداشتهای نادرست شود.
عدد ۸۰ هزار تومان از این جهت حساسیت بیشتری داشت که فاصلهای بسیار بزرگ با نرخهای فعلی عرضه سوخت دارد و انتشار آن بدون سند رسمی میتوانست این تصور را ایجاد کند که دولت در آستانه یک جهش ناگهانی قیمت است.
فعلاً هیچ مدرک رسمی چنین سناریویی را تأیید نمیکند.
آیا «قیمت تمامشده» با «قیمت فروش» یکی است؟
یکی از دلایل شکلگیری چنین شایعاتی، مخلوط شدن دو مفهوم متفاوت است: هزینه واقعی یا فرصت اقتصادی بنزین و قیمتی که دولت از مصرفکننده دریافت میکند.
مقامهای دولتی در گذشته درباره هزینه بالای تولید، واردات و تأمین بنزین ارقامی بسیار بیشتر از نرخ فروش در جایگاهها مطرح کردهاند. اما این ارقام به این معنا نیست که دولت تصمیم گرفته همان هزینه را مستقیماً از مصرفکننده دریافت کند.
در سیاستگذاری انرژی ممکن است دولت بخشی از هزینه را به شکل یارانه بپردازد، مصرف مازاد را با نرخ بالاتری محاسبه کند، سهمیهها را تغییر دهد یا سیاستهای غیرقیمتی مانند توسعه حملونقل عمومی و خودروهای کممصرف را دنبال کند.
به همین دلیل، تبدیل یک عدد درباره «هزینه بنزین» به «قیمت قطعی بنزین در پمپ» بدون وجود مصوبه رسمی میتواند کاملاً گمراهکننده باشد.
سه سناریو برای تصمیم بعدی دولت
با توجه به مواضع رسمی، در حال حاضر نمیتوان یک سناریوی مشخص را قطعی دانست؛ اما سه مسیر کلی قابل تصور است.
در سناریوی نخست، دولت نرخهای اصلی را ثابت نگه میدارد و بیشتر روی کاهش مصرف از طریق سهمیهبندی و استفاده از کارت شخصی تمرکز میکند.
در سناریوی دوم، نرخ سوخت مازاد یا کارت جایگاه تغییر میکند، بدون اینکه نرخ سهمیه اصلی خانوارها دست بخورد. سابقه ایجاد نرخ سوم ۵۰۰۰ تومانی نشان میدهد چنین ابزاری قبلاً هم مورد استفاده قرار گرفته است.
در سناریوی سوم، دولت به سمت مدل گستردهتری برای اصلاح نظام یارانه سوخت میرود؛ اقدامی که به دلیل آثار تورمی و اجتماعی نیازمند بسته حمایتی، اطلاعرسانی قبلی و هماهنگی گسترده خواهد بود.
اما هیچکدام از این سناریوها را فعلاً نمیتوان تصمیم نهایی دولت دانست.
فعلاً قیمت ۸۰ هزار تومان را جدی نگیرید
جمعبندی آخرین موضع رسمی دولت ساده است: بنزین ۸۰ هزار تومانی مصوبه دولت نیست، محمدرضا عارف چنین نرخی را اعلام نکرده و هیچ قیمت جدیدی تا این لحظه نهایی نشده است.
اما در سوی دیگر، پرونده مدیریت مصرف بنزین همچنان باز است.
دولت در حال بررسی گزینههاست و سابقه تغییر ساختار سهمیه و ایجاد نرخ سوم نیز نشان میدهد سیاست سوخت میتواند در آینده دوباره تغییر کند. آنچه هنوز مشخص نیست، شکل این تغییر، زمان اجرای آن و رقمی است که احتمالاً برای مصرف خارج از سهمیه تعیین خواهد شد.
بنابراین در شرایط فعلی، هر عددی مانند ۸۰ هزار تومان، ۵۰ هزار تومان یا هر رقم دیگری که بدون مصوبه هیئت دولت و اعلام رسمی وزارت نفت یا سخنگوی دولت منتشر شود، باید صرفاً در حد گمانهزنی تلقی شود.
پیام امروز دولت نیز دقیقاً همین است: تصمیم درباره بنزین هنوز گرفته نشده؛ اگر گرفته شود، از مسیر رسمی به مردم اعلام خواهد شد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
