شکاف عجیب بازار دام؛ گوساله در ۳ هفته ۱۵٪ گران شد، گوسفند ارزانتر
بازار دام زنده در روزهای پایانی مرداد به دو مسیر کاملاً متفاوت رفته است. میانگین قیمت هر کیلو گوسفند زنده به ۶۳۳ هزار و ۱۰۰ تومان رسیده، در حالی که گوساله زنده به طور متوسط ۶۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان معامله میشود. مقایسه این اعداد با نرخهای ۹ مرداد یک شکاف قابلتوجه را نشان میدهد: گوسفند در کمتر از سه هفته حدود ۴.۵ درصد ارزانتر شده، اما گوساله نزدیک ۱۵ درصد گرانتر شده است. این واگرایی یک پیام مهم برای بازار گوشت دارد؛ فشار قیمتی در زنجیره گوشت گوساله در حال افزایش است، اما کاهش دام سبک هنوز آنقدر بزرگ نیست که الزاماً به ارزانی محسوس گوشت گوسفندی در قصابیها منجر شود.
۱۷:۲۶ - ۳۰ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
در تازهترین رصد بازار، میانگین کشوری گوسفند زنده ۶۳۳ هزار و ۱۰۰ تومان و گوساله زنده ۶۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شده است. در تهران نیز گوسفند به طور متوسط ۶۳۴ هزار تومان و گوساله ۶۰۹ هزار و ۲۵۰ تومان قیمت دارد. در اصفهان این دو عدد به ترتیب ۶۳۵ و ۶۰۸ هزار تومان و در همدان ۶۳۰ و ۶۱۱ هزار تومان گزارش شدهاند.
در نگاه اول فاصله قیمت گوسفند و گوساله دیگر چندان زیاد نیست؛ اما اتفاق مهم نه خود فاصله، بلکه جهت حرکت دو بازار است.
از ۶۶۳ هزار تا ۶۳۳ هزار؛ گوسفند عقب نشست
در ۹ مرداد، میانگین کشوری گوسفند زنده حدود ۶۶۳ هزار تومان اعلام شده بود. اکنون این رقم به ۶۳۳ هزار و ۱۰۰ تومان رسیده است؛ یعنی حدود ۲۹ هزار و ۹۰۰ تومان کاهش در هر کیلو یا نزدیک به ۴.۵ درصد.
این افت، دستکم نشان میدهد برخلاف گوساله، بازار دام سبک در مرداد تحت فشار صعودی یکدستی نبوده است.
دلایل احتمالی میتواند متعدد باشد: افزایش عرضه دام آماده فروش، احتیاط خریداران، ضعیف ماندن تقاضای کشتارگاهی یا نیاز برخی دامداران به نقد کردن دام برای کاهش هزینه نگهداری.
اما یک نکته مهم وجود دارد؛ کاهش چهار تا پنج درصدی دام زنده الزاماً به معنی کاهش چهار تا پنج درصدی قیمت گوشت در قصابی نیست.
قیمت دام زنده فقط یکی از اجزای هزینه نهایی گوشت است. بازده لاشه، استخوان و چربی، کشتار، حمل، سردخانه، بستهبندی و سود شبکه توزیع نیز در قیمت مصرفکننده اثر دارند. به همین دلیل تغییر نرخ دام معمولاً با تأخیر و با شدت متفاوت به ویترین فروشگاه منتقل میشود.
گوساله؛ جهش ۷۸ هزار تومانی در کمتر از یک ماه
در بازار گوساله شرایط تقریباً معکوس بوده است.
میانگین گوساله زنده در ۹ مرداد حدود ۵۳۰ هزار تومان گزارش میشد. حالا عدد ۶۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان ثبت شده است؛ یعنی افزایش حدود ۷۸ هزار و ۵۰۰ تومان در هر کیلو و رشد تقریبی ۱۴.۸ درصدی در کمتر از سه هفته.
این تغییر بسیار بزرگتر از نوسان گوسفند است.
حتی در اوایل مرداد گزارشهای بازار دام، گوساله را عموماً در محدوده ۵۲۵ تا ۵۳۵ هزار تومان نشان میدادند؛ بنابراین عبور میانگین کشوری از ۶۰۰ هزار تومان یک جابهجایی جدی در سطح قیمت محسوب میشود، نه نوسان چند هزار تومانی روزانه.
اگر این سطح تثبیت شود، فشار هزینهای روی گوشت گوساله در هفتههای آینده بیشتر خواهد شد.
آیا افزایش گوساله یعنی گوشت فوراً گران میشود؟
نه لزوماً؛ اما ریسک افزایش را بیشتر میکند.
بازار گوشت گوساله با یک فاصله زمانی از بازار دام زنده تأثیر میگیرد. دام خریداریشده امروز ممکن است چند روز بعد کشتار و وارد شبکه توزیع شود و فروشگاهها نیز بخشی از موجودی خود را با قیمتهای قبلی تهیه کرده باشند.
از سوی دیگر، افزایش قیمت دام زنده دقیقاً به همان درصد به گوشت منتقل نمیشود.
با این حال رشد نزدیک ۱۵ درصدی ماده اولیه عددی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. اگر قیمت گوساله در محدوده بالای ۶۰۰ هزار تومان تثبیت شود و همزمان هزینههای دیگر زنجیره نیز کاهش پیدا نکند، احتمال اینکه قیمت برخی قطعات گوشت گوساله دوباره تحت فشار قرار بگیرد، بیشتر خواهد شد.
در بازار روزهای اخیر نیز قیمت ماهیچه و ران گوساله در سطوح بالایی قرار گرفته و خانوارها بیش از گذشته به نوع قطعه، میزان دورریز و امکان استفاده از گوشت در چند وعده توجه میکنند.
نکته مهم؛ آمار رسمی فعلاً از «فروپاشی عرضه» نمیگوید
یک برداشت ساده میتواند این باشد که گوساله فقط به دلیل کمبود شدید دام گران شده، اما دادههای رسمی فعلاً چنین نتیجه قطعیای را تأیید نمیکنند.
براساس آمار کشتارگاههای رسمی، در اردیبهشت ۱۴۰۵ حدود ۳۷ هزار و ۱۹۴ تن گوشت قرمز عرضه شده که ۲۱ هزار و ۱۴۹ تن آن، معادل ۵۶.۹ درصد کل عرضه، گوشت گاو و گوساله بوده است. حجم تولید گاو و گوساله نیز نسبت به اردیبهشت سال قبل تقریباً بدون تغییر گزارش شده است.
بنابراین نمیتوان بدون داده تکمیلی، جهش اخیر قیمت گوساله را صرفاً به «کمبود تولید» نسبت داد.
ترکیب عرضه دام آماده کشتار، وزن دامها، هزینه خوراک و نگهداری، تقاضای کشتارگاهها، جابهجایی دام میان استانها و انتظارات دامدار همگی میتوانند روی نرخ معامله اثر بگذارند.
چرا قیمت گوسفند و گوساله از هم جدا شد؟
واگرایی دو بازار نشان میدهد عبارت کلی «قیمت دام زنده» دیگر برای توصیف وضعیت کافی نیست.
در دام سبک، دوره نگهداری و چرخه پرواربندی با دام سنگین متفاوت است. دامدار گوسفند در شرایطی ممکن است برای کاهش بار هزینهای، دام بیشتری به بازار عرضه کند؛ همین افزایش عرضه میتواند قیمت را پایین بیاورد.
گوساله اما دوره پرورش طولانیتر و سرمایه بیشتری میخواهد. هزینه خوراک یک رأس دام سنگین نیز در طول دوره نگهداری قابلتوجه است. اگر دامدار برای عرضه دام آماده کشتار نرخ بالاتری مطالبه کند و کشتارگاه همچنان نیاز به خرید داشته باشد، قیمت میتواند حتی در بازاری با تقاضای مصرفی ضعیفتر افزایش پیدا کند.
به بیان دیگر، ضعف قدرت خرید خانوار الزاماً همه حلقههای زنجیره را همزمان ارزان نمیکند.
وابستگی بیشتر به تولید داخل؛ یک متغیر مهم
در سال جاری وزن تولید داخلی در تأمین گوشت قرمز بیشتر شده است.
معاون سابق امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی در اردیبهشت اعلام کرد واردات گوشت قرمز از حدود ۲۵۰ هزار تن به ۷۰ هزار تن کاهش یافته و این موضوع را نتیجه تقویت تولید داخل دانست. این رقم اظهارنظر یک مقام مسئول است و باید از آمار نهایی تجارت خارجی تفکیک شود، اما جهت کلی نشان میدهد بازار بیش از گذشته به زنجیره داخلی دام وابسته شده است.
این وابستگی دو روی متفاوت دارد.
اگر تولید داخلی پایدار و نهاده در دسترس باشد، کاهش واردات میتواند بدون ایجاد مشکل جدی مدیریت شود. اما اگر هزینه خوراک یا نگهداری دام به سرعت بالا برود، افزایش قیمت دام داخلی مستقیماً اهمیت بیشتری برای مصرفکننده پیدا میکند.
رشد اخیر گوساله را باید در همین چارچوب نیز دنبال کرد.
تهران، اصفهان و همدان؛ فاصلهها کوچک شدهاند
نرخهای استانی تازه نیز یک نکته جالب دارند.
قیمت گوسفند در تهران ۶۳۴ هزار تومان، اصفهان ۶۳۵ هزار تومان و همدان ۶۳۰ هزار تومان است؛ یعنی تنها پنج هزار تومان میان این سه بازار فاصله وجود دارد.
در گوساله نیز تهران ۶۰۹ هزار و ۲۵۰ تومان، اصفهان ۶۰۸ هزار و همدان ۶۱۱ هزار تومان ثبت کرده است.
این نزدیکی اعداد نشان میدهد حداقل در استانهای مورد بررسی، یک سطح قیمتی نسبتاً مشترک برای دام سنگین در حال شکلگیری است.
البته این ارقام «میانگین» هستند. وزن دام، نژاد، میزان پروار، سن، کیفیت و حتی شیوه تسویه معامله میتواند قیمت واقعی یک رأس دام را تغییر دهد. بنابراین ۶۰۸ هزار تومان را نباید نرخ ثابت تمام گوسالههای کشور تلقی کرد.
آیا کاهش گوسفند خبر خوبی برای مصرفکننده است؟
در تئوری بله، اما در عمل هنوز زود است.
کاهش نزدیک ۳۰ هزار تومانی هر کیلو دام سبک میتواند فشار هزینه را در ابتدای زنجیره کمتر کند. اگر این روند چند هفته ادامه پیدا کند و دام بیشتری با نرخ پایینتر وارد کشتارگاه شود، احتمال انتقال بخشی از کاهش به لاشه و در نهایت خردهفروشی بیشتر میشود.
اما بازار گوشت در ماههای اخیر یک مانع بزرگ داشته است: قیمتها آنقدر بالا رفتهاند که تقاضا نیز ضعیف شده است.
در نتیجه ممکن است بازار به جای کاهش تند قیمت، وارد دورهای از ثبات شود؛ یعنی دامدار حاضر به فروش خیلی ارزانتر نباشد و مصرفکننده هم توان خرید بیشتر نداشته باشد.
یک بازار، دو داستان
اعداد پایان مرداد یک پیام روشن دارند:
گوسفند زنده: ۶۳۳ هزار و ۱۰۰ تومان؛ حدود ۴.۵ درصد پایینتر از ۹ مرداد.
گوساله زنده: ۶۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان؛ نزدیک ۱۵ درصد بالاتر از ۹ مرداد.
این فاصله جهتگیری نشان میدهد بازار گوشت قرمز در هفتههای آینده هم الزاماً یک مسیر واحد نخواهد داشت.
در بخش گوسفندی، افزایش عرضه و ضعف تقاضا میتواند جلوی رشد تازه را بگیرد یا حتی زمینه تعدیل بیشتری فراهم کند. در بخش گوساله اما ادامه قیمتهای بالای دام زنده میتواند فشار تازهای به هزینه تأمین گوشت وارد کند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
