جنگ استقلال و پرسپولیس ۹ روز مانده به دربی؛ آبی‌ها ستاره را حذف کردند، سرخ‌ها کل لوگو را!

ماجرا عصر دوشنبه دوم شهریور با انتشار برنامه سه مسابقه آینده استقلال آغاز شد.

در پوستر رسمی آبی‌ها، دیدارهای استقلال مقابل فولاد، پرسپولیس و آلومینیوم نمایش داده شده بود. لوگوی فولاد و آلومینیوم به شکل معمول دیده می‌شد، اما لوگوی پرسپولیس در خانه مربوط به ۱۱ شهریور بدون تک‌ستاره‌ای که معمولاً بالای نشان این باشگاه قرار دارد منتشر شد.

ورزش سه این اقدام را عمدی و آغاز کری‌خوانی رسمی پیش از شهرآورد توصیف کرده است. نورنیوز نیز در گزارش مستقلی تأیید کرده که نسخه بدون ستاره نشان پرسپولیس در پوستر استقلال منتشر شده است.

در فوتبال ایران، مسئله ستاره روی لوگوی استقلال و پرسپولیس سال‌هاست یکی از محورهای اصلی بحث هواداران دو تیم است و به همین دلیل حذف همین المان کوچک کافی بود تا منظور پوستر استقلال خیلی سریع از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی دریافت شود.

حتی نیازی به جمله یا کنایه مستقیمی هم نبود؛ خود لوگو پیام را منتقل کرد.

پاسخ پرسپولیس؛ اگر ستاره ما نیست، لوگوی شما هم نیست!

پرسپولیس برای پاسخ دادن زمان زیادی نیاز نداشت.

باشگاه سرخ نیز برنامه بازی‌های شهریور خود را منتشر کرد، اما در بخشی که به مسابقه ۱۱ شهریور مربوط می‌شد برخلاف سایر دیدارها خبری از نشان تیم حریف نبود.

در پوستر پرسپولیس، برای دیدار با تراکتور، ملوان و مس شهربابک لوگوی تیم‌های مقابل درج شده، اما در خانه مربوط به استقلال فقط عبارت «Tehran Derby» دیده می‌شود.

یعنی پاسخ رسانه‌ای پرسپولیس عملاً این بود: اگر استقلال نسخه مورد تأیید سرخ‌ها از لوگوی پرسپولیس را نمایش نمی‌دهد، پرسپولیس نیز اساساً لوگوی استقلال را نشان نخواهد داد.

نکته قابل توجه اینکه پرسپولیس ستاره‌های استقلال را حذف نکرد؛ در واقع کل نشان رقیب را از طراحی کنار گذاشت.

همین تفاوت باعث شده اولین کری رسمی دربی پیش رو در مدت چند ساعت دو مرحله داشته باشد: حذف یک ستاره از سوی استقلال و حذف یک لوگو از سوی پرسپولیس.

داستان ستاره پرسپولیس چیست؟

تک‌ستاره پرسپولیس پس از رسیدن این باشگاه به دهمین قهرمانی در رقابت‌های سراسری فوتبال ایران به نشان سرخ‌ها اضافه شد.

این تغییر در سال ۱۳۹۶ اتفاق افتاد و از آن زمان ستاره طلایی بالای لوگوی پرسپولیس به بخشی از هویت تصویری باشگاه تبدیل شده است. منابع مربوط به تاریخچه نشان سرخ‌ها نیز اضافه شدن ستاره پس از دهمین قهرمانی کشوری را ثبت کرده‌اند.

البته یک نکته مهم در این بحث وجود دارد: ستاره در فوتبال جهان یک معنای کاملاً واحد ندارد.

برای نمونه در بوندس‌لیگا قوانین مشخصی وجود دارد که تعداد ستاره‌ها را براساس تعداد قهرمانی‌های لیگ تعیین می‌کند؛ سه قهرمانی یک ستاره، پنج قهرمانی دو ستاره و ۱۰ قهرمانی سه ستاره به همراه دارد. در کشورهای دیگر اما سنت‌ها متفاوت است.

حتی مقررات تجهیزات AFC نیز به باشگاه‌ها اجازه می‌دهد ستاره‌هایی مربوط به قهرمانی‌های لیگ داخلی را، در صورتی که در مسابقات داخلی هم روی لباس وجود داشته باشند، کنار نشان خود در مسابقات آسیایی نمایش دهند. بنابراین اصل استفاده از ستاره برای افتخارات داخلی در مقررات فوتبال آسیا به رسمیت شناخته شده، هرچند AFC فرمول «هر ۱۰ قهرمانی برابر یک ستاره» را به عنوان قانون عمومی تعیین نکرده است.

پس ستاره پرسپولیس بیش از آنکه حاصل یک فرمول اجباری در فوتبال ایران باشد، نمادی است که باشگاه بعد از دهمین قهرمانی خود انتخاب کرده است.

دو ستاره استقلال برای چیست؟

ماجرای استقلال متفاوت است.

دو ستاره بالای لوگوی آبی‌ها به دو قهرمانی این باشگاه در جام باشگاه‌های آسیا مربوط می‌شود؛ استقلال با نام تاج در سال ۱۹۷۰ و سپس در فصل ۹۱-۱۹۹۰ قهرمان آسیا شد.

دو ستاره در میانه دهه ۸۰ شمسی به شکل رسمی‌تر وارد نشان استقلال شدند و از آن زمان هواداران آبی آنها را نماد دو قهرمانی قاره‌ای باشگاه می‌دانند. تاریخچه لوگوی استقلال نیز اضافه شدن این دو ستاره به مناسبت دو عنوان آسیایی را ثبت کرده است.

بنابراین اصل اختلاف هواداری نیز از همین‌جا شکل می‌گیرد؛ ستاره استقلال و ستاره پرسپولیس نماینده دو نوع افتخار متفاوت هستند.

آبی‌ها دو ستاره خود را به قهرمانی آسیا مرتبط می‌کنند، در حالی که پرسپولیس ستاره‌اش را پس از رسیدن به نقطه عطف ۱۰ قهرمانی سراسری اضافه کرده است.

همین تفاوت سال‌ها خوراک کری‌خوانی میان دو جامعه هواداری بوده و حالا رسانه رسمی باشگاه‌ها نیز دوباره وارد آن شده‌اند.

از مولانا و شیردال تا ستاره؛ لحن کری‌خوانی عوض شد

نکته جالب این است که تنها چند روز پیش همین دو باشگاه شکل بسیار متفاوت‌تری از تقابل رسانه‌ای را تجربه کردند.

استقلال و پرسپولیس هر دو در طراحی لباس فصل جدید از نمادهایی برگرفته از شیردال و میراث تصویری ایران باستان استفاده کردند. پس از رونمایی لباس پرسپولیس، حساب رسمی استقلال در شبکه اجتماعی ایکس با چند مصرع مشهور درباره «شیر» به رقیب کنایه زد و پرسپولیس نیز با بیتی از همان حکایت پاسخ داد.

ورزش سه گزارش کرده هر دو باشگاه در آن مقطع تلاش داشتند ارتباط این نماد را با تاریخچه و هویت خود برجسته کنند و پاسخ‌های ادبی آنها با استقبال قابل توجهی در میان هواداران مواجه شد.

پرسپولیس در پاسخ خود از مصرع معروف «از قیاسش خنده آمد خلق را...» استفاده کرد؛ کنایه‌ای که مستقیماً مفهوم مقایسه دو چیز ظاهراً مشابه را هدف می‌گرفت.

فضای آن کری‌خوانی، با وجود طعنه‌آمیز بودن، متفاوت بود؛ رقابتی بر سر تاریخ، نماد و ادبیات.

اما فقط چند روز بعد، دوباره بحثی قدیمی‌تر روی میز آمده است: ستاره‌های لوگو.

دربی استقلال و پرسپولیس چه زمانی برگزار می‌شود؟

طبق برنامه رسمی سازمان لیگ، استقلال و پرسپولیس در هفته پنجم لیگ بیست‌وششم چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ از ساعت ۱۹:۳۰ در ورزشگاه نقش‌جهان اصفهان به مصاف یکدیگر خواهند رفت. استقلال در این مسابقه میزبان محسوب می‌شود.

این دیدار صدوهفتمین تقابل رسمی دو رقیب سنتی معرفی شده است.

پیش از شهرآورد، هر دو تیم یک مسابقه دیگر در لیگ دارند.

استقلال جمعه ششم شهریور از ساعت ۲۱ در اهواز میهمان فولاد خواهد بود و پرسپولیس شنبه هفتم شهریور از ساعت ۱۹:۱۵ در ورزشگاه شهدای شهر قدس میزبان ملوان است. سپس با فاصله‌ای کوتاه دو تیم باید برای شهرآورد به اصفهان بروند.

بنابراین علاوه بر فضای روانی ایجادشده توسط این پوسترها، نتایج هفته چهارم نیز می‌تواند به شدت روی حال‌وهوای دو تیم در آستانه دربی اثر بگذارد.

استقلال با شرایط متفاوتی به دربی نزدیک می‌شود

استقلال در شروع لیگ شرایط بسیار خوبی داشته است.

آبی‌ها سه مسابقه نخست خود را برده‌اند و پس از پیروزی ۲ بر صفر مقابل سپاهان با ۹ امتیاز کامل در صدر قرار گرفته‌اند. دروازه استقلال نیز در سه بازی نخست باز نشده است.

پرسپولیس اما عصر امروز هنوز مسابقه هفته سوم خود را برگزار نکرده و با دو پیروزی از دو مسابقه به دیدار حساس تراکتور در تبریز می‌رود. تراکتور نیز شش امتیازی است و تقابل دو تیم می‌تواند شکل بالای جدول را پیش از هفته چهارم تغییر دهد. گزارش‌های پیش از مسابقه نیز تأیید می‌کنند هر دو تیم با صددرصد امتیازات دو هفته ابتدایی به این بازی رسیده‌اند.

به همین دلیل کری‌خوانی امروز در خلأ اتفاق نیفتاده است.

هر دو باشگاه فصل را با جاه‌طلبی بالا شروع کرده‌اند و احتمال زیادی وجود دارد که شهرآورد ۱۱ شهریور از همان هفته پنجم تأثیر مستقیمی بر صدر جدول داشته باشد.

آیا حذف لوگو و ستاره تخلف است؟

از داده‌های موجود نمی‌توان این اقدام دو باشگاه را تخلف فوتبالی دانست.

مقررات رسمی درباره نحوه استفاده از لوگو و ستاره عمدتاً به لباس مسابقه، برندینگ رسمی و مسابقات تحت نظارت نهادهای برگزارکننده مربوط می‌شود. آنچه استقلال و پرسپولیس منتشر کرده‌اند پوسترهای رسانه‌ای شبکه‌های اجتماعی هستند.

حتی در مقررات تجهیزات AFC نیز تمرکز بر لباس بازیکنان و نحوه نمایش نشان‌ها و ستاره‌ها در مسابقات رسمی است. AFC اجازه نمایش ستاره‌های مربوط به قهرمانی لیگ داخلی را تحت شرایط مشخص می‌دهد، اما این مقررات مستقیماً تعیین نمی‌کند یک باشگاه در پوستر تبلیغاتی خود چگونه باید لوگوی رقیب را نمایش دهد.

بنابراین ماجرا در حال حاضر بیشتر یک جنگ برندینگ و کری رسانه‌ای است تا پرونده‌ای انضباطی.

البته اگر لحن چنین رقابتی به توهین یا تنش خارج از عرف کشیده شود، داستان می‌تواند متفاوت شود؛ اما حذف یک عنصر گرافیکی در پوستر به‌تنهایی چنین معنایی ندارد.

اولین گل دربی قبل از شروع مسابقه زده شد

دربی همیشه فقط ۹۰ دقیقه فوتبال نبوده است.

سال‌هاست که بخشی از شهرآورد در روزنامه‌ها، شبکه‌های اجتماعی، مصاحبه بازیکنان، تعداد جام‌ها، ستاره‌ها و روایت‌های تاریخی دو باشگاه برگزار می‌شود. تفاوت این بار در این است که خود رسانه‌های رسمی استقلال و پرسپولیس مستقیماً وارد بازی شده‌اند.

چند روز قبل ابزار رقابت مولانا و شیردال بود؛ امروز ستاره و لوگو.

استقلال ستاره پرسپولیس را ندید و پرسپولیس در پاسخ تصمیم گرفت اصلاً لوگوی استقلال را نبیند.

تا مسابقه چهارشنبه ۱۱ شهریور در نقش‌جهان هنوز ۹ روز باقی مانده و هر دو تیم پیش از آن یک بازی مهم دیگر دارند. با این حال اولین دور از جنگ روانی شروع شده است.

دربی ۱۰۷ هنوز سوت نخورده، اما روی پوسترهای دو باشگاه نتیجه فعلاً یک-یک است؛ استقلال یک ستاره را حذف کرد و پرسپولیس یک لوگوی کامل را.