مرغ ۳۱۵ هزار تومان یا ۴۰۰ هزار تومان؟ تناقض عجیب قیمت‌ها در بازار ۶ شهریور ۱۴۰۵

 بر اساس فهرست قیمتی اعلام‌شده برای بازار امروز، مرغ کامل همچنان کیلویی ۳۱۵ هزار تومان معامله می‌شود و نرخ برخی قطعات پرمصرف نیز نسبت به روزهای ابتدایی شهریور تغییر محسوسی نداشته است.

این نرخ‌ها در ظاهر تصویری نسبتاً آرام از بازار ارائه می‌کنند؛ به‌خصوص اینکه در دوم شهریور نیز مرغ کامل حدود ۳۱۵ هزار تومان، سینه با استخوان ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان و فیله حدود ۶۸۰ هزار تومان گزارش شده بود. یعنی بر مبنای این سری قیمت‌ها، مرغ کامل طی چند روز عملاً ثابت مانده و افزایش فیله نیز بسیار محدود بوده است.

اما مشکل از جایی آغاز می‌شود که به سایر گزارش‌های همان روز نگاه کنیم.

یک بازار، دو قیمت؛ مرغ کامل جای دیگری ۴۰۰ هزار تومان است

یک گزارش دیگر که صبح جمعه ۶ شهریور منتشر شده، قیمت مرغ کامل تازه و کشتار روز را کیلویی ۴۰۰ هزار تومان و بعضی مرغ‌های کامل بسته‌بندی‌شده را تا ۴۱۵ هزار تومان اعلام کرده است.

در همان گزارش، ران مرغ حدود ۴۰۰ هزار تومان، سینه بدون پوست بسته‌بندی‌شده ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان و برخی انواع مغز ران تا ۵۵۹ هزار تومان قیمت خورده‌اند.

در نتیجه نمی‌توان با اطمینان گفت «قیمت مرغ امروز در سراسر بازار ۳۱۵ هزار تومان است».

بین رقم ۳۱۵ هزار تومانی فهرست اولیه و ۴۰۰ هزار تومان گزارش دیگر ۸۵ هزار تومان اختلاف وجود دارد؛ یعنی حدود ۲۷ درصد فاصله.

این اختلاف می‌تواند از محل عرضه، نوع مرغ، تازه یا بسته‌بندی بودن، برند، وزن لاشه، فروشگاه و حتی ساعت استعلام ناشی شود. بنابراین نرخ‌های اینترنتی را باید «نمونه‌ای از بازار» دانست، نه یک قیمت واحد و سراسری.

آیا امروز واقعاً مرغ گران شده است؟

اینجا یک نکته مهم وجود دارد.

گزارشی که مرغ ۴۰۰ هزار تومانی را اعلام کرده، این تغییر را «جهش ناگهانی» توصیف می‌کند؛ اما داده‌های همان گزارش نشان می‌دهد نرخ عمده‌فروشی در طول هفته اتفاقاً نزولی بوده است.

طبق آن داده‌ها، قیمت عمده مرغ کامل از حدود ۲۹۴ هزار و ۵۲۰ تومان در اول شهریور به حدود ۲۸۶ هزار و ۸۲۰ تومان در پنجم شهریور رسیده است.

بنابراین ادعای «جهش کلی بازار مرغ» نیاز به احتیاط دارد.

ممکن است قیمت برخی عرضه‌های خرده‌فروشی در روز تعطیل افزایش پیدا کرده باشد، اما وقتی نرخ عمده در همان بازه کاهش یافته و فهرست دیگری مرغ را ۳۱۵ هزار تومان نشان می‌دهد، هنوز برای نتیجه‌گیری درباره آغاز یک موج سراسری گرانی شواهد کافی وجود ندارد.

تصویر دقیق‌تر این است: عرضه به نظر کافی است، اما پراکندگی قیمت خرده‌فروشی بالا رفته است.

مرغ مازاد داریم؛ وزارت جهاد دستور جمع‌آوری داد

مهم‌ترین نشانه درباره وضعیت عرضه نه از فروشگاه‌ها، بلکه از تصمیم تازه وزارت جهاد کشاورزی می‌آید.

معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد در سوم شهریور دستورالعملی برای جمع‌آوری گوشت مرغ مازاد تولید تهیه کرده و این دستور به شرکت پشتیبانی امور دام ابلاغ شده است. هدف این برنامه، حمایت از استمرار تولید، تأمین سرمایه در گردش مرغداران، مدیریت مازاد و افزایش ذخایر مرغ کشور اعلام شده است.

همین تصمیم یک پیام مهم دارد: مسئله فعلی بازار دست‌کم در سطح تولید، کمبود گسترده مرغ نیست.

اگر دولت نگران مازاد تولید و خرید محصول از مرغداران است، ادعای کمبود شدید عرضه به‌عنوان علت اصلی افزایش احتمالی قیمت خرده‌فروشی نیازمند مدارک بیشتری خواهد بود.

در واقع بازار می‌تواند هم‌زمان با دو وضعیت روبه‌رو باشد: مرغدار محصول کافی یا حتی مازاد داشته باشد، اما به دلیل هزینه‌های کشتار، بسته‌بندی، حمل و شبکه توزیع، مصرف‌کننده کاهش متناسب قیمت را در فروشگاه احساس نکند.

چرا قطعات مرغ بیش از مرغ کامل قیمت دارند؟

یکی از نکات جالب جدول امروز فاصله زیاد قیمت مرغ کامل با قطعات است.

ران بدون پوست با نرخ ۴۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان حدود ۳۳ درصد گران‌تر از مرغ کامل است. مغز ران تقریباً ۵۱ درصد، سینه با استخوان حدود ۶۳ درصد و فیله با قیمت ۶۸۴ هزار تومان بیش از ۱۱۷ درصد بالاتر از قیمت یک کیلو مرغ کامل قرار دارد.

بخشی از این فاصله طبیعی است.

برای تولید یک کیلو فیله، باید بیش از یک کیلو مرغ کامل مصرف شود و هزینه قطعه‌بندی، نیروی کار، ضایعات، بسته‌بندی، زنجیره سرد و سود فروشنده نیز به آن اضافه می‌شود.

اما پراکندگی قیمت‌ها در فروشگاه‌های مختلف نشان می‌دهد فقط «نوع قطعه» علت اختلاف نیست. برای نمونه در گزارش‌های امروز نرخ‌های بسیار متفاوتی برای فیله دیده می‌شود و بعضی عرضه‌های بسته‌بندی حتی از مرز یک میلیون تومان گذشته‌اند.

بنابراین مشتری هنگام مقایسه باید به وزن بسته، برند و نوع محصول توجه کند؛ مقایسه یک فیله فله‌ای با بسته‌بندی ممتاز یک‌کیلویی می‌تواند تصویر اشتباهی از بازار ایجاد کند.

ثبات قیمت به معنی ارزان بودن مرغ نیست

حتی اگر نرخ ۳۱۵ هزار تومانی مرغ کامل را مبنای بررسی قرار دهیم، عبارت «آرامش بازار» نباید با «ارزان بودن» اشتباه گرفته شود.

ثبات فقط می‌گوید قیمت نسبت به چند روز قبل تغییر زیادی نکرده است.

برای خانواری که در هر خرید دو مرغ مجموعاً چهار کیلوگرمی تهیه می‌کند، نرخ ۳۱۵ هزار تومان به معنی یک میلیون و ۲۶۰ هزار تومان هزینه فقط برای مرغ کامل است.

اگر همان خانوار بخواهد دو کیلو فیله تهیه کند، با نرخ ۶۸۴ هزار تومان باید حدود یک میلیون و ۳۶۸ هزار تومان پرداخت کند.

بنابراین ثبات نرخ، فشار سطح بالای قیمت بر سبد معیشت را از بین نمی‌برد.

چرا احتمال کمبود در کوتاه‌مدت پایین‌تر است؟

یکی از عوامل تعیین‌کننده برای بازار هفته‌های آینده جوجه‌ریزی است.

مسئولان جهاد کشاورزی پیش‌تر اعلام کرده بودند جوجه‌ریزی مطابق سهمیه‌های وزارتخانه در حال انجام است و در استان تهران نیز برای دوره‌های پیش‌رو نگرانی جدی درباره تولید گزارش نشده بود. در آن مقطع بیش از ۱.۵ میلیون تن نهاده در سامانه بازارگاه موجود اعلام شد و مقام استانی وزارت جهاد از پایداری تولید در دوره بعد خبر داد.

البته آن اعلام مربوط به ماه‌های قبل است و به‌تنهایی وضعیت روز ۶ شهریور را اثبات نمی‌کند؛ اما دستور تازه جمع‌آوری مرغ مازاد، نشانه جدیدتر و مهم‌تری است که نشان می‌دهد سیاستگذار فعلاً بیشتر نگران حفظ تعادل تولیدکننده است تا کمبود شدید محصول.

اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، زمینه بنیادی برای جهش پایدار قیمت ناشی از کمبود عرضه ضعیف‌تر خواهد بود.

قیمت مرغ در روزهای آینده چه می‌شود؟

بر مبنای اطلاعات فعلی، سناریوی ثبات همراه با پراکندگی بالا در قیمت خرده‌فروشی منطقی‌تر از پیش‌بینی یک جهش قطعی است.

وجود مرغ مازاد و برنامه خرید آن از سوی شرکت پشتیبانی امور دام از عرضه حمایت می‌کند. در طرف مقابل، هزینه نهاده، حمل، کشتار، بسته‌بندی و سایر هزینه‌های تولید اجازه نمی‌دهد هر افزایش عرضه‌ای بلافاصله به افت شدید قیمت مصرف‌کننده تبدیل شود.

به همین دلیل احتمال دارد مرغ کامل در فروشگاه‌ها همچنان با دامنه نسبتاً وسیعی عرضه شود.

قیمت‌هایی مانند ۳۱۵ هزار تومان ممکن است در یک شبکه فروش معتبر باشند، در حالی که مرغ تازه یا بسته‌بندی‌شده در فروشگاهی دیگر ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشته باشد. داده تجمیعی امروز نیز برای بعضی بسته‌های مرغ کامل دامنه‌ای تقریباً از ۳۳۵ هزار تا ۴۱۵ هزار تومان نشان می‌دهد.

آرامش در مرغداری، اختلاف قیمت در فروشگاه

بازار مرغ ۶ شهریور را نمی‌توان صرفاً «آرام و بدون تغییر» یا در نقطه مقابل «وارد شوک قیمتی» توصیف کرد.

داده‌های موجود هر دو روایت را به چالش می‌کشند.

از یک طرف فهرستی که مبنای نرخ‌های مورد بررسی است، مرغ کامل را ۳۱۵ هزار تومان و فیله را ۶۸۴ هزار تومان اعلام می‌کند و این ارقام نسبت به ابتدای شهریور تقریباً ثابت‌اند. از طرف دیگر گزارش‌های هم‌زمان از مرغ کشتار روز ۴۰۰ هزار تومانی و بسته‌های ۴۱۵ هزار تومانی حکایت دارند.

در سطح تولید نیز صدور دستور جمع‌آوری مرغ مازاد نشان می‌دهد دست‌کم فعلاً نشانه‌ای از بحران عمومی عرضه دیده نمی‌شود.

بنابراین مسئله مهم بازار در این مقطع شاید کمتر «کمبود مرغ» و بیشتر فاصله میان قیمت تولید، عمده‌فروشی و ویترین خرده‌فروشی باشد.

مرغ هست؛ اما سؤال مهم شهریور این است که چرا یک مصرف‌کننده می‌تواند همان روز مرغ را حوالی ۳۱۵ هزار تومان ببیند و چند فروشگاه آن‌طرف‌تر با نرخ نزدیک ۴۰۰ هزار تومان روبه‌رو شود؟ اگر عرضه واقعاً مازاد است، پاسخ به همین فاصله قیمتی می‌تواند مهم‌تر از هر وعده‌ای درباره ثبات بازار باشد.