پزشکیان قیمت بنزین را اعلام کرد؛ نرخ سوم تا ۱۰ هزار تومان / زمستان ادارات دورکار میشوند؟
مسعود پزشکیان در گفتوگوی زنده تلویزیونی شامگاه جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵، از یکی از روشنترین مواضع دولت درباره آینده قیمت بنزین رونمایی کرد. رئیسجمهور گفت نرخ مازاد بر سهمیه فعلی که اکنون ۵ هزار تومان محاسبه میشود، میتواند به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر برسد و تأکید کرد فعلاً صحبت از افزایش نرخهای سهمیهای دیگر نیست. زمان اجرای این تصمیم هنوز قطعی نشده و دولت میگوید پیش از اجرا باید با مجلس، قوه قضائیه و سایر نهادها هماهنگ شود. پزشکیان همزمان از احتمال دورکاری بخشی از ادارات در زمستان، کاهش رفتوآمد روزانه به تهران، اصلاح توزیع نهادههای دامی و ادامه مذاکره برای اجرای تفاهم اسلامآباد و بازگشایی تنگه هرمز سخن گفت.
۲۳:۵۶ - ۰۶ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
مهمترین خبر اقتصادی این گفتوگو بدون تردید بنزین بود؛ موضوعی که طی روزهای گذشته با اظهارات مقامهای مختلف دولت و شایعاتی درباره قیمتهای بسیار بالاتر، حساسیت زیادی ایجاد کرده بود.
پزشکیان صریحاً گفت دولت قصد دارد نرخ سوم بنزین را از ۵ هزار تومان به حدود ۱۰ هزار تومان افزایش دهد و در پاسخ به پرسش مجری تأکید کرد رقم مورد نظر «بیشتر از ۱۰ هزار تومان» نیست. با این حال، او زمان اجرای طرح را مشخص نکرد و گفت تصمیم نهایی نیازمند گفتوگو و هماهنگی با دیگر قواست.
آیا بنزین ۱۰ هزار تومانی قطعی شد؟
نکته مهم این است که صحبت رئیسجمهور به معنی ۱۰ هزار تومانی شدن همه بنزین مصرفی نیست.
براساس توضیح پزشکیان، افزایش مورد بحث مربوط به سهمیه سوم یا مصرف مازاد بر سهمیههای موجود است و فعلاً دو نرخ سهمیهای دیگر هدف این افزایش نیستند. بنابراین تیترهایی نظیر «بنزین ۱۰ هزار تومان شد» بدون اشاره به سهمیه سوم میتواند گمراهکننده باشد.
همچنین اجرا هنوز تاریخ ندارد. حتی دفتر معاون اول رئیسجمهور چند روز قبل اعلام کرده بود سهمیههای موجود دستکم تا پایان شهریور تغییر نمیکنند.
از نظر اثر خانوار نیز مقدار مصرف مازاد تعیینکننده است. بهصورت کاملاً فرضی، اگر یک خودرو در ماه ۵۰ لیتر بنزین با نرخ سوم مصرف کند، افزایش قیمت از ۵ به ۱۰ هزار تومان به معنی ۲۵۰ هزار تومان هزینه اضافی در ماه خواهد بود. برای ۱۰۰ لیتر مصرف مازاد، این اختلاف به ۵۰۰ هزار تومان میرسد.
بنابراین اثر مستقیم روی خانوارهای کممصرف بسیار متفاوت از خانوارهایی خواهد بود که بخش بزرگی از مصرفشان وارد نرخ سوم میشود.
پزشکیان چرا روی کاهش مصرف بنزین تمرکز کرده است؟
رئیسجمهور در بخش قابل توجهی از صحبتهای خود تأکید کرد که افزایش قیمت به تنهایی نسخه حل ناترازی بنزین نیست و باید مصرف کاهش پیدا کند.
او گفت طبق آماری که در اختیار دولت قرار گرفته، روزانه حدود دو میلیون خودرو وارد تهران میشوند و بازمیگردند. پزشکیان سپس محاسبهای ارائه کرد که اگر این تعداد یک میلیون خودرو کاهش پیدا کند و برای هر رفتوبرگشت ۲۰ لیتر مصرف در نظر گرفته شود، امکان صرفهجویی ۲۰ میلیون لیتر در روز وجود خواهد داشت.
این رقم البته یک برآورد فرضی بر پایه دو فرض رئیسجمهور است؛ یعنی هم باید تردد واقعاً یک میلیون خودرو کاهش پیدا کند و هم میانگین مصرف هر سفر رفتوبرگشت ۲۰ لیتر باشد. بنابراین نباید آن را معادل صرفهجویی قطعی روزانه دانست.
یکی از پیشنهادهای دولت این است که کارمندان ادارات هفتهای یک روز خودروی شخصی را کنار بگذارند و با مترو، اتوبوس یا سایر وسایل حملونقل عمومی سر کار بروند. دولت همچنین برنامههایی برای برقیسازی تاکسیها، موتورسیکلتها و خودروها مطرح کرده است.
زمستان ادارات تعطیل و کارمندان دورکار میشوند؟
دومین خبر مهم گفتوگوی پزشکیان به ناترازی زمستانی انرژی مربوط بود.
رئیسجمهور اعلام کرد با سران قوا درباره این موضوع صحبت کرده که در زمستان برخی ادارات تعطیل شوند و فعالیت کارکنان به شکل دورکاری ادامه پیدا کند. هدف، کاهش همزمان مصرف برق، گاز، بنزین و سفرهای شهری است.
این طرح نیز هنوز مصوبه عمومی با تقویم مشخص نیست و پزشکیان از آن به عنوان گزینهای در دست بررسی سخن گفته است.
در صورت اجرا، احتمالاً دستگاههای خدمات ضروری، بیمارستانها و بخشهایی که حضور فیزیکی کارکنان برای آنها اجتنابناپذیر است، شرایط متفاوتی خواهند داشت. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده دورکاری ناشی از ناترازی انرژی برای همه مشاغل به یک شکل قابل اجرا نیست.
بنابراین از حالا نمیتوان گفت «ادارات در زمستان تعطیل میشوند»؛ تعبیر دقیقتر این است که دولت سناریوی دورکاری بخشی از دستگاهها را برای زمستان بررسی میکند.
شرط پزشکیان برای بازگشایی تنگه هرمز چیست؟
بخش سیاسی گفتوگو نیز مستقیماً به اقتصاد گره خورد.
پزشکیان گفت اختلاف بر سر اجرای بخشی از تفاهم اسلامآباد باعث توقف کامل روند شده و ایران زمانی در مسیر بازگشایی تنگه هرمز حرکت خواهد کرد که طرف آمریکایی نیز به تعهدات مورد نظر تهران عمل کند؛ از جمله کاهش یا رفع فشار بر صادرات نفت و پتروشیمی، آزادسازی منابع ایران و رعایت مفاد مرتبط با توقف درگیریها.
متن تفاهم اسلامآباد که رویترز در ژوئن مشاهده کرده بود نیز شامل مجموعهای از تعهدات متقابل، از تسهیل صادرات نفت ایران و آزادسازی داراییها تا بازگشایی مسیر تجاری تنگه هرمز و مذاکرات گستردهتر بود.
با این حال مذاکرات همچنان حلنشده باقی مانده است. رویترز امروز گزارش کرده تلاشهای میانجیگران منطقهای برای بازگشایی تنگه ادامه دارد و تردد کشتیها هنوز بسیار پایینتر از سطح عادی پیش از جنگ است.
بنابراین سخنان پزشکیان را باید بیان شرایط ایران برای بازگشت به اجرای تفاهم دانست، نه خبر توافق جدید یا بازگشایی قطعی تنگه.
ماجرای فروش ۹۰ میلیون بشکه نفت چه بود؟
پزشکیان همچنین گفت در دورهای که تفاهم اسلامآباد اجرا میشد، ایران توانسته نزدیک به ۹۰ میلیون بشکه نفت موجود را در مدت کوتاهی صادر کند و مدعی شد تسهیل محدودیتهای نفتی، بانکی و پتروشیمی امکان این فروش را فراهم کرده بود.
عدد ۹۰ میلیون بشکه، در این مقطع آمار اعلامی رئیسجمهور است.
دادههای مستقل رویترز نشان داده بود که پس از آتشبس و باز شدن نسبی مسیر صادرات، تعداد زیادی نفتکش ایرانی حرکت کردند؛ این خبرگزاری در ۱۰ ژوئیه از خروج ۵۲ نفتکش حامل حدود ۶۲ میلیون بشکه نفت پس از آتشبس و عبور تا ۳۴.۵ میلیون بشکه نفت ایران از تنگه در دوره میانی ژوئن تا ژوئیه خبر داده بود. بخشی از نفت نیز به دلیل ضعف تقاضا روی آب باقی مانده بود.
به همین دلیل رقم ۹۰ میلیون بشکه را نمیتوان بدون اطلاعات زمانی و گمرکی دقیق مستقیماً با آمار مستقل مقایسه کرد.
«نهاده ۲۸ تومانی» یعنی چه؟
پزشکیان در بخش کشاورزی از تغییر سازوکاری سخن گفت که به گفته او اجازه میداد برخی افراد با ثبت دامداریهای غیرواقعی، نهاده یارانهای دریافت کنند و آن را در بازار آزاد بفروشند.
رئیسجمهور گفت با تصمیم جدید، دیگر امکان دریافت «نهاده ۲۸ تومانی» و فروش آن در بازار آزاد به شکل گذشته وجود نخواهد داشت.
منظور از این اصطلاح، همان سازوکار تاریخی ارز ترجیحی حدود ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان برای واردات نهادههای دام و کالاهای اساسی است؛ نه اینکه قیمت خود نهاده ۲۸ هزار تومان باشد. وزارت جهاد کشاورزی نیز در سالهای گذشته تأمین ذرت، جو و کنجاله با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را تأیید کرده بود.
دولت پیشتر مسیر حذف یا تغییر ارز ترجیحی کالاهای اساسی و انتقال حمایت به مصرفکننده نهایی را آغاز کرده بود؛ بنابراین سخنان امشب بیشتر بر بستن مسیر رانت در حلقه توزیع نهاده متمرکز است تا اعلام یکباره حذف ارزی که قبلاً نیز سیاست آن تغییر کرده بود.
حمله پزشکیان به منتقدان؛ «کسانی که دستی بر آتش ندارند...»
یکی از سیاسیترین جملات رئیسجمهور زمانی مطرح شد که درباره انتقاد از مسیر دیپلماسی صحبت میکرد.
پزشکیان گفت اگر در داخل کشور هماهنگی وجود داشته باشد و کسانی که «دستی در آتش ندارند» تحلیلهای خود را کنار بگذارند، امکان نزدیک شدن به صلح بیشتر میشود. او اضافه کرد هرکس مدعی است میتواند با همین امکانات و محدودیتهای فعلی مشکلات کشور را حل کند، دولت حاضر است اختیار لازم را در اختیارش قرار دهد.
این سخنان احتمالاً ادامه جدال سیاسی چند روز اخیر درباره رابطه مشکلات اقتصادی و مذاکره است. پزشکیان استدلال میکند تحریم، تخریب زیرساختها، محدودیت درآمدی و هزینههای جنگ واقعیاند و نمیتوان همه فشار اقتصادی را فقط به مدیریت داخلی نسبت داد.
در مجموع، گفتوگوی ۶ شهریور را میتوان یکی از شفافترین تشریحهای دولت درباره سه پرونده حساس پاییز و زمستان ۱۴۰۵ دانست: قیمت بنزین، ناترازی انرژی و دیپلماسی.
مهمترین عدد فعلاً ۱۰ هزار تومان برای نرخ سوم بنزین است؛ اما زمان اجرا هنوز مشخص نیست. دورکاری زمستانی نیز در حد سناریوی مورد مذاکره با سران قوا قرار دارد و بازگشایی تنگه هرمز به پیشرفت مذاکرات و اجرای تعهدات متقابل وابسته است.
بنابراین در هفتههای آینده، بازارها بیش از خود اظهارات امشب به سه نشانه عملی واکنش خواهند داد: مصوبه رسمی بنزین و نحوه سهمیهبندی، ابلاغ برنامه زمستانی ادارات و نتیجه میانجیگریهای منطقهای درباره تنگه هرمز و تحریمهای نفتی.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
