سپاه پاسخ را آغاز کرد؛ ادعای سرنگونی پنجاهمین MQ-9 آمریکا | واشنگتن هنوز تأیید نکرد

تنها چند ساعت پس از آغاز موج جدید حملات آمریکا به مناطق جنوبی ایران، سپاه پاسداران از شروع پاسخ خود خبر داد.

روابط عمومی سپاه در اطلاعیه تازه‌ای اعلام کرد نیروهای این نهاد «پاسخ» به حملات سه‌شنبه آمریکا را آغاز کرده‌اند و نخستین اقدام، سرنگونی یک پهپاد MQ-9 Reaper بوده است. براساس همین اطلاعیه، این پهپاد با استفاده از «سامانه نوین پدافند هوافضا» هدف قرار گرفته است. سپاه نام دقیق سامانه یا محل سرنگونی این پهپاد را در این اطلاعیه اعلام نکرده است.

آنچه این خبر را متفاوت می‌کند، استفاده سپاه از عبارت «پنجاهمین فروند پهپاد پیشرفته MQ-9» است؛ عددی که اگر تأیید مستقل شود، از نظر میزان خسارت واردشده به ناوگان پهپادی آمریکا بسیار قابل توجه خواهد بود.

سپاه چه گفت؛ «پاسخ پشیمان‌کننده آغاز شده است»

بیانیه سپاه بعد از حملاتی منتشر شد که ارتش آمریکا شامگاه سه‌شنبه علیه چندین نقطه در جنوب ایران انجام داد.

سپاه در اطلاعیه خود اعلام کرد حملات آمریکا تعدادی از مناطق در سواحل جنوبی ایران، از جمله برخی نقاط غیرنظامی را هدف قرار داده و در ادامه افزود عملیات پاسخ آغاز شده است. طبق این بیانیه، نخستین نتیجه اعلام‌شده عملیات، سرنگونی MQ-9 بوده و جزئیات اقدامات بعدی قرار است متعاقباً منتشر شود.

این اطلاعیه حدود ساعت ۲۲:۴۵ در رسانه‌های داخلی بازتاب پیدا کرد؛ یعنی چند ساعت پس از آغاز حملاتی که سنتکام شروع آنها را از ظهر به وقت شرق آمریکا اعلام کرده بود.

در همین فاصله، گزارش‌هایی نیز از انفجار در بندرعباس، قشم، سیریک، جاسک و دیگر نقاط جنوب کشور منتشر شد و مقام‌های هرمزگان از تلفات غیرنظامی در کوهستک سیریک خبر دادند.

آیا واقعاً این پنجاهمین MQ-9 آمریکاست؟

اینجا مهم‌ترین بخش راستی‌آزمایی خبر قرار دارد.

عبارت «پنجاهمین فروند» واقعاً در اطلاعیه‌ای که رسانه‌هایی از جمله تسنیم به نقل از روابط عمومی سپاه منتشر کرده‌اند وجود دارد. بنابراین این عدد یک نقل قول ساخته‌شده در شبکه‌های اجتماعی نیست و ادعای رسمی سپاه پاسداران محسوب می‌شود.

اما تا زمان تنظیم این گزارش، منبع مستقل آمریکایی یا بین‌المللی معتبری پیدا نشده که سرنگونی ۵۰ فروند MQ-9 توسط ایران را به شکل جداگانه تأیید کرده باشد.

سنتکام نیز هنوز درباره سرنوشت پهپادی که سپاه می‌گوید شامگاه سه‌شنبه ساقط شده، اطلاعیه‌ای منتشر نکرده است.

بنابراین دقیق‌ترین عبارت خبری در شرایط فعلی این است:

سپاه اعلام کرده پنجاهمین MQ-9 آمریکا را ساقط کرده است؛ این عدد هنوز از سوی آمریکا یا منبع مستقل تأیید نشده است.

این پهپاد با MQ-9 ساقط‌شده قبل از حملات امشب فرق دارد؟

براساس توالی اطلاعیه‌های منتشرشده، ظاهراً بله.

سپاه پیش از آغاز موج تازه حملات سه‌شنبه آمریکا نیز از انهدام یک فروند MQ-9 در شرق تنگه هرمز خبر داده بود. در آن اطلاعیه اعلام شد پهپاد آمریکایی با آتش سامانه نوین پدافندی نیروی هوافضای سپاه و تحت شبکه یکپارچه پدافند هوایی رهگیری و منهدم شده است.

اما اطلاعیه جدید چند ساعت پس از حملات تازه آمریکا صادر شده و به صراحت از «اولین اقدام» در پاسخ به همین حملات سخن می‌گوید.

بنابراین به نظر می‌رسد ادعای تازه سپاه درباره یک مورد جدید است و نباید آن را با MQ-9 اعلام‌شده در شرق تنگه هرمز در ساعات قبل یکی دانست؛ مگر اینکه بعداً سپاه توضیح دیگری درباره شمارش یا زمان دقیق سرنگونی‌ها ارائه کند.

MQ-9 چرا برای آمریکا مهم است؟

MQ-9 Reaper یکی از اصلی‌ترین پهپادهای رزمی و شناسایی ارتش آمریکاست.

نیروی هوایی آمریکا این پرنده را یک هواگرد بدون سرنشین چندمنظوره با مداومت پروازی بالا معرفی می‌کند که برای مأموریت‌های اطلاعاتی، مراقبت و شناسایی، حملات دقیق، پشتیبانی نزدیک هوایی و تعقیب اهداف حساس استفاده می‌شود. این پهپاد می‌تواند موشک‌های AGM-114 Hellfire و انواع بمب‌های هدایت‌شونده را حمل کند.

براساس مشخصات رسمی نیروی هوایی آمریکا، MQ-9 حدود ۲۰ متر دهانه بال دارد، می‌تواند تا ارتفاع حدود ۵۰ هزار پا پرواز کند و برد اعلام‌شده نسخه پایه آن نزدیک به هزار مایل دریایی است.

همین ویژگی‌ها باعث شده ریپر در عملیات آمریکا در خاورمیانه هم برای شناسایی و هم برای حمله یکی از تجهیزات مهم باشد.

به همین دلیل حتی سرنگونی یک MQ-9 از نظر عملیاتی و تبلیغاتی اهمیت دارد؛ چه رسد به اینکه رقم تجمیعی اعلام‌شده از سوی ایران واقعاً به ۵۰ فروند رسیده باشد.

سابقه سرنگونی MQ-9 در ماه‌های گذشته

ادعای تازه سپاه در خلأ مطرح نشده است.

در ماه‌های گذشته ایران چندین بار از سرنگونی پهپادهای MQ-9 آمریکا در نقاط مختلف کشور خبر داده است. برای نمونه در ماه مه سپاه اعلام کرد یک MQ-9 را پس از ورود به حریم هوایی ایران ساقط کرده و همزمان یک RQ-4 و یک جنگنده F-35 را نیز رهگیری کرده است.

در مواردی دیگر نیز گزارش‌هایی درباره سرنگونی MQ-9 در بوشهر، اهواز، غرب ایران و تنگه هرمز منتشر شده است. آمریکا دست‌کم در برخی موارد پیشین از دست دادن پهپادهایش را تأیید کرده؛ برای مثال سنتکام در پایان ماه مه تأیید کرده بود یک پهپاد آمریکایی که آن را MQ-1 معرفی کرد، توسط ایران سرنگون شده است.

اما تأیید پراکنده چند مورد با تأیید آمار تجمیعی ۵۰ فروند تفاوت دارد. هنوز داده مستقل و عمومی دقیقی برای تطبیق کامل عدد تازه سپاه وجود ندارد.

پاسخ ایران فقط به سرنگونی پهپاد محدود مانده است؟

نشانه‌ها می‌گویند خیر.

آسوشیتدپرس در پوشش زنده تحولات سه‌شنبه گزارش کرده ایران در واکنش به حملات آمریکا، موشک‌ها و پهپادهایی به سمت اهداف مرتبط با آمریکا پرتاب کرده است. بنابراین اصل ورود ایران به مرحله پاسخ نظامی فقط متکی به بیانیه سپاه درباره MQ-9 نیست و منابع بین‌المللی نیز شروع عملیات تلافی‌جویانه را گزارش کرده‌اند.

جزئیات اهداف، تعداد پرتابه‌ها و میزان خسارت هنوز در حال تکمیل است و در چنین شرایطی آمار اولیه دو طرف معمولاً با فاصله زمانی اصلاح می‌شود.

سپاه نیز در پایان اطلاعیه خود تأکید کرده گزارش نتایج عملیات بعداً منتشر خواهد شد؛ عبارتی که نشان می‌دهد سرنگونی MQ-9 احتمالاً تنها بخش نخست پاسخی است که تهران برای حملات سه‌شنبه در نظر گرفته است.

ترامپ پیش از پاسخ ایران هشدار داده بود

این مرحله از درگیری در شرایطی آغاز شده که دونالد ترامپ ساعاتی قبل از تهران خواسته بود به عملیات آمریکا پاسخ ندهد.

رئیس‌جمهور آمریکا حملات تازه را «موجه» توصیف کرد و هشدار داد اگر ایران اقدام تلافی‌جویانه انجام دهد، آمریکا ممکن است حملات بزرگ‌تری را اجرا کند.

با اعلام رسمی سپاه مبنی بر آغاز پاسخ، اکنون این هشدار وارد مرحله عملی شده است.

اگر آمریکا سرنگونی MQ-9 را تأیید کند یا حملات ایران به پایگاه‌های منطقه خسارت قابل توجهی ایجاد کرده باشد، سؤال بعدی این خواهد بود که واشنگتن تهدید خود برای حمله مجدد را اجرا می‌کند یا تلاش سیاسی برای مهار درگیری آغاز خواهد شد.

دور تازه درگیری وارد مرحله خطرناک‌تری شد

تا چند ساعت قبل، تمرکز اخبار روی اهدافی بود که آمریکا در جنوب ایران مورد حمله قرار داده بود. اکنون معادله تغییر کرده و طرف ایرانی نیز رسماً از آغاز پاسخ سخن گفته است.

در این میان، خبر سرنگونی MQ-9 اهمیت دوگانه دارد: نخست به دلیل ارزش عملیاتی این پهپاد و دوم به خاطر عدد ۵۰ که سپاه برای مجموع ریپرهای ساقط‌شده اعلام کرده است.

اما در یک گزارش دقیق باید مرز میان اطلاعیه رسمی یک طرف جنگ و واقعیت مستقل تأییدشده حفظ شود.

فعلاً می‌توان با اطمینان گفت سپاه پاسداران شامگاه ۱۰ شهریور اعلام کرده پاسخ به حملات آمریکا را آغاز کرده و در نخستین اقدام یک MQ-9 را ساقط کرده است. اصل آغاز پاسخ‌های موشکی و پهپادی ایران نیز توسط رسانه‌های بین‌المللی گزارش شده است.

اما «پنجاهمین MQ-9» همچنان آمار اعلامی سپاه است و واشنگتن هنوز آن را تأیید نکرده است.

اگر این رقم در ادامه با شواهد مستقل یا تأیید ارتش آمریکا همراه شود، پرونده خسارت پهپادی آمریکا در جنگ با ایران وارد ابعادی بسیار بزرگ‌تر خواهد شد؛ اما خبر مهم‌تر در همین لحظه این است که دور تازه حملات دیگر یک‌طرفه نیست و تهران رسماً اعلام کرده عملیات پاسخ خود را آغاز کرده است.