دربی ۱۰۷ به روایت اعداد؛ پرسپولیس ۲۹-۲۶ جلوتر / گل بعدی شماره ۲۰۰ تاریخ میشود؟
بر اساس شمارش متداول تاریخ شهرآورد تهران، استقلال و پرسپولیس تاکنون ۱۰۶ بار مقابل هم قرار گرفتهاند.
حاصل این بازیها ۲۹ برد برای پرسپولیس، ۲۶ پیروزی برای استقلال و ۵۱ تساوی بوده است. پرسپولیس در این مسابقات ۱۰۴ گل زده و استقلال ۹۵ گل؛ بنابراین سرخها علاوه بر سه برد بیشتر، تفاضل گل مثبت ۹ در تقابل تاریخی با رقیب خود دارند. آمار تازه منتشرشده پیش از دربی ۱۰۷ نیز همین اعداد را تأیید میکند.
اما یک نکته مهم در خواندن این آمار وجود دارد.
عدد ۱۰۶ فقط مسابقات لیگ برتر نیست؛ دیدارهای رسمی و غیررسمی در رقابتهایی مانند جامهای مختلف، مسابقات تهران و بازیهای دوستانه نیز در شمارش تاریخی شهرآورد وارد شدهاند. همین تفاوت تعریف، علت بخش بزرگی از اختلاف آمارهایی است که درباره دربی منتشر میشود.
۹۹ بازی رسمی؛ اختلاف پرسپولیس بیشتر میشود
اگر هفت مسابقه دوستانه را کنار بگذاریم، دو تیم پیش از بازی امروز ۹۹ مسابقه رسمی داشتهاند.
در این بخش پرسپولیس ۲۹ برد، استقلال ۲۳ برد و دو تیم ۴۷ تساوی ثبت کردهاند. تعداد گلهای رسمی نیز ۹۹ برای پرسپولیس و ۸۸ برای استقلال است. با محاسبه سه امتیاز برای هر برد، پرسپولیس ۱۳۴ و استقلال ۱۱۶ امتیاز از این ۹۹ تقابل به دست میآورند.
بنابراین برتری آماری پرسپولیس وقتی فقط بازیهای رسمی محاسبه شوند، از سه برد به شش برد افزایش پیدا میکند.
دلیل این اتفاق مشخص است: استقلال در هفت بازی دوستانه تاریخی سه پیروزی دارد، در حالی که پرسپولیس هیچکدام از آن دیدارهای دوستانه را نبرده است.
یک اصلاح مهم؛ دربی امروز پنجاهمین بازی لیگ برتری است، نه هفتادوهشتمین
در برخی آمارهای منتشرشده گفته شده استقلال و پرسپولیس «۷۷ بار در لیگ برتر» مقابل هم قرار گرفتهاند و پرسپولیس ۲۴ برد مقابل ۱۸ برد استقلال دارد.
بخش عددی درست است اما عنوان رقابت دقیق نیست.
آمار ۷۷ بازی مربوط به مجموع مسابقات دو تیم در لیگهای فوتبال ایران در دورههای مختلف است؛ در این مجموعه، پرسپولیس ۲۴ برد، استقلال ۱۸ برد و ۳۵ مساوی دارند و گلها نیز ۸۴ بر ۶۹ به سود پرسپولیس است.
اما «لیگ برتر خلیج فارس» از سال ۱۳۸۰ آغاز شده است.
پیش از دربی امروز، استقلال و پرسپولیس ۴۹ مرتبه در لیگ برتر روبهروی هم قرار گرفتهاند: ۱۴ برد پرسپولیس، هشت برد استقلال و ۲۷ تساوی. بنابراین مسابقه امروز نقش جهان پنجاهمین دربی تاریخ لیگ برتر خواهد بود.
این تمایز برای یک گزارش آماری دقیق ضروری است.
گل اول دربی ۱۰۷؛ گل شماره ۲۰۰ تاریخ
یکی از جذابترین رکوردهای مسابقه امروز به اولین گل آن مربوط میشود.
در مجموع ۱۰۶ رویارویی قبلی، ۱۹۹ گل به ثمر رسیده است؛ ۱۰۴ گل برای پرسپولیس و ۹۵ گل برای استقلال. بنابراین اگر دربی امروز صفر-صفر نشود، نخستین گل ورزشگاه نقش جهان دویستمین گل در تاریخ کلی شهرآورد خواهد بود.
اما اینجا هم باید یک اشتباه رایج را اصلاح کرد.
۱۹۹ گل مربوط به تمام مسابقات محاسبهشده است، نه فقط دیدارهای رسمی. در ۹۹ بازی رسمی، پرسپولیس ۹۹ و استقلال ۸۸ گل زدهاند؛ یعنی مجموعاً ۱۸۷ گل.
پس تیتر دقیق این است: «اولین گل دربی ۱۰۷، دویستمین گل تاریخ همه تقابلهای استقلال و پرسپولیس خواهد بود.»
علی علیپور در تعقیب رکورد ۵۰ ساله ایرانپاک
در بخش گلزنان، هنوز یک نام قدیمی در صدر ایستاده است.
صفر ایرانپاک با هفت گل بهترین گلزن تاریخ دربی است. حسین کلانی با شش گل در رتبه بعدی قرار دارد و علی جباری، غلامحسین مظلومی، مهدی هاشمینسب و علی علیپور هر کدام پنج گل زدهاند.
نکته ویژه دربی امروز حضور علی علیپور است.
او تنها بازیکن فعال این جمع است و اگر یک بار دروازه استقلال را باز کند، با شش گل به حسین کلانی میرسد. دو گل، علیپور را در همین بازی با رکورد هفتگله ایرانپاک برابر خواهد کرد.
علیپور از نظر تعداد پیروزی شخصی نیز در آستانه یک رکورد قرار دارد. آمارهای پیش از این دربی هفت برد برای او ثبت کردهاند و یک پیروزی دیگر میتواند جایگاهش را میان پرافتخارترین بازیکنان تاریخ شهرآورد ارتقا دهد.
فقط دو هتتریک؛ هر دو برای پرسپولیس
با وجود نزدیک به شش دهه رقابت، هتتریک در شهرآورد اتفاقی فوقالعاده نادر بوده است.
همایون بهزادی در پیروزی معروف شش بر صفر پرسپولیس در شهریور ۱۳۵۲ سه گل زد و نخستین هتتریک تاریخ دربی را ثبت کرد.
نزدیک به چهار دهه بعد، ایمون زاید در ۱۳ بهمن ۱۳۹۰ در حالی که پرسپولیس دو بر صفر عقب بود، در دقایق پایانی سه گل زد تا سرخها سه بر دو برنده شوند. این دو بازیکن همچنان تنها هتتریککنندگان تاریخ مسابقهاند.
نکته جالب اینکه پرگلترین مسابقه تاریخ نیز همان برد شش بر صفر پرسپولیس است.
در سالهای جدیدتر هم دربی ششگله ۴ بر ۲ پرسپولیس و چند مسابقه سه بر دو نشان دادهاند که برخلاف شهرت شهرآورد به بازیهای محتاطانه، تاریخ آن شبهای کاملاً دیوانهواری هم داشته است.
رکورد چهار برد متوالی استقلال؛ یک اشتباه عددی دیگر
در آمار اولیه، چهار برد متوالی استقلال به «دربیهای پنجم، ششم، هفتم و هفتادوچهارم» نسبت داده شده که آشکارا نمیتواند یک رشته پیروزی متوالی باشد.
در شمارش تاریخی رایج، رکورد استقلال مربوط به چهار شهرآورد پیاپی ابتدایی از بازی سوم تا ششم است؛ بخشی از این نتایج نیز تحت تأثیر بازیهای ناتمام و آرای فدراسیون قرار گرفتهاند. منابع تاریخی همان دوره نیز چهار برد متوالی استقلال را ثبت کردهاند.
این نمونه نشان میدهد چرا در استفاده از شماره شهرآوردهای قدیمی باید محتاط بود؛ در برخی منابع، به دلیل نحوه احتساب مسابقات ناتمام یا برگزارنشده، شمارهگذاری یک واحد جابهجا شده است.
برای گزارش تاریخی، تاریخ مسابقه معمولاً قابل اعتمادتر از شماره آن است.
عجیبترین رکورد فعلی؛ ۱۹ دربی بدون شکست استقلال در ۹۰ دقیقه
یکی از مهمترین اعدادی که وضعیت فعلی دو تیم را نشان میدهد، اصلاً به کل تاریخ مربوط نیست.
پرسپولیس در ۱۹ تقابل اخیر در وقت قانونی مقابل استقلال شکست نخورده است؛ حاصل این دوره هشت برد پرسپولیس و ۱۱ تساوی بوده. آخرین برد استقلال در ۹۰ دقیقه به ۱۰ اسفند ۱۳۹۶ و گل وریا غفوری برمیگردد.
البته استقلال در این فاصله دو بار در جام حذفی پس از تساوی در وقت قانونی و اضافه، پرسپولیس را در ضربات پنالتی حذف کرده است.
پس گفتن اینکه استقلال «از سال ۱۳۹۶ اصلاً پرسپولیس را نبرده» دقیق نیست؛ عبارت درست این است که آبیها از آن زمان در وقت قانونی شهرآورد پیروز نشدهاند.
اگر پرسپولیس امروز هم در ۹۰ دقیقه نبازد، این رشته به ۲۰ مسابقه خواهد رسید.
بنیادیفر برای چهارمین بار سوت میزند؛ نه سومین
بخش داوری نیز یک اصلاح جدی دارد.
موعود بنیادیفر پیش از دربی ۱۰۷ سه مرتبه داور شهرآورد بوده و مسابقه امروز چهارمین تجربه اوست.
اولین قضاوت او در شهریور ۱۳۹۸ با برد یک بر صفر پرسپولیس تمام شد. دربی آذر ۱۴۰۰ صفر-صفر شد و سومین قضاوتش در آذر ۱۴۰۲ با تساوی یک بر یک پایان یافت؛ همان مسابقهای که برای نخستین بار VAR در دربی استفاده شد.
بنابراین کارنامه او در سه دربی قبلی یک برد برای پرسپولیس و دو تساوی است.
در مجموع قضاوتهای بنیادیفر نیز استقلال در ۳۶ مسابقه ۱۸ برد، ۱۲ تساوی و شش شکست داشته و پرسپولیس در ۲۹ مسابقه با قضاوت او ۱۸ برد، پنج تساوی و شش شکست ثبت کرده است.
خود این اعداد البته هیچ جهتگیری داوری را ثابت نمیکنند؛ صرفاً سابقه نتایج دو تیم با یک داور هستند.
سهراب و تارتار؛ دهمین دربی با دو سرمربی دربیاولی
دربی ۱۰۷ از کنار زمین نیز عدد جالبی دارد.
سهراب بختیاریزاده و مهدی تارتار هر دو برای نخستین بار بهعنوان سرمربی وارد شهرآورد میشوند. این دهمین بار در تاریخ است که سرمربی هر دو تیم همزمان اولین دربی خود را تجربه میکنند.
در ۹ نمونه قبلی، آمار کاملاً متعادل بوده است: سه برد استقلال، سه تساوی و سه برد پرسپولیس. جالبتر اینکه وقتی هر دو مربی دربیاولی ایرانی بودهاند، سه نمونه قبلی همگی مساوی شدهاند.
اما در لیگ برتر، چهار مسابقهای که هر دو سرمربی برای نخستین بار دربی را تجربه میکردند همگی برنده داشتهاند؛ سه بار پرسپولیس و یک بار استقلال.
پس حتی آمار تاریخی درباره محتاطانه یا تهاجمی شدن بازی امروز دو پیام متفاوت میدهد.
تارتار مقابل استقلال؛ فقط سه برد در ۲۵ مسابقه
کارنامه مهدی تارتار مقابل استقلال برای هواداران آبی امیدوارکنندهتر است.
تیمهای تحت هدایت او در ۲۵ تقابل قبلی با استقلال فقط سه بار برنده شدهاند؛ در مقابل ۱۵ شکست و هفت تساوی داشتهاند. یعنی نرخ پیروزی تارتار مقابل استقلال تنها ۱۲ درصد است.
اما دربی با هر مسابقه دیگری تفاوت دارد.
تارتار این بار هدایت خود پرسپولیس را برعهده دارد؛ تیمی که پس از چهار هفته با ۹ گل، یکی از قدرتمندترین خطوط حمله لیگ را ساخته است.
از طرف مقابل، بختیاریزاده در دوران بازیگری هشت دربی را تجربه کرده و در یکی از آنها نیز گل زده است؛ هرچند در آن هشت مسابقه نتوانسته بهعنوان بازیکن طعم پیروزی در شهرآورد را بچشد.
دربی ۱۰۷؛ عددها قرمزند اما نتیجه را تضمین نمیکنند
اگر فقط به تاریخ نگاه کنیم، پرسپولیس با ۲۹ برد مقابل ۲۶ برد، ۱۰۴ گل مقابل ۹۵ گل و رشته ۱۹ بازی بدون شکست در وقت قانونی دست بالاتر را دارد.
اگر فقط وضعیت فصل جاری را ببینیم، معادله نزدیکتر است.
استقلال با ۱۰ امتیاز وارد مسابقه میشود و پرسپولیس ۹ امتیازی است. توقف تراکتور در قزوین نیز باعث شده استقلال در صورت پیروزی در شهرآورد، شانس رسیدن به صدر جدول را داشته باشد.
و بالاتر از همه این اعداد، دو رکورد ممکن است امشب در نقش جهان تغییر کند.
اگر گلی زده شود، گل شماره ۲۰۰ تاریخ کلی دربی ثبت خواهد شد. اگر علی علیپور گل بزند، یک قدم دیگر به رکورد ایرانپاک نزدیک میشود و اگر پرسپولیس در وقت قانونی نبازد، روند شکستناپذیری سرخها مقابل استقلال به ۲۰ شهرآورد متوالی میرسد.
دربی ۱۰۷ امروز چهارشنبه ۱۱ شهریور از ساعت ۱۹:۳۰ در ورزشگاه نقش جهان اصفهان برگزار میشود.
آمار تاریخی کمی بیشتر به پرسپولیس لبخند میزند؛ اما ویژگی اصلی دربی همیشه همین بوده است: عددها گذشته را توضیح میدهند، نه نتیجه ۹۰ دقیقه بعد را.